Sàng lọc hợp tác xã để nâng chất kinh tế tập thể

Trên địa bàn thành phố Đồng Nai hiện có số lượng khá lớn các hợp tác xã (HTX) tạm ngưng hoạt động. Số HTX “tồn tại trên giấy” này không chỉ khiến việc đánh giá thực chất khu vực kinh tế tập thể gặp khó khăn mà còn làm phân tán nguồn lực quản lý, hỗ trợ của Nhà nước. Càng để lâu, việc xử lý càng phức tạp do nhiều HTX không còn người đại diện, thất lạc hồ sơ, con dấu, phát sinh nghĩa vụ thuế hoặc không thể tập hợp thành viên.

Rà soát, phân loại và xử lý dứt điểm các HTX ngưng hoạt động là yêu cầu cấp thiết trong quá trình nâng chất khu vực kinh tế tập thể. Mục tiêu không phải giảm số lượng HTX mà là nhận diện đúng những đơn vị đang hoạt động thực chất, những HTX còn khả năng phục hồi để hỗ trợ và những HTX đã không còn khả năng hoạt động để giải thể.

Việc sàng lọc cần bắt đầu từ cơ sở. UBND các xã, phường cần rà soát từng HTX, xác định rõ tình trạng hoạt động thực tế thay vì chỉ căn cứ vào hồ sơ đăng ký. Trên cơ sở đó, có thể phân thành các nhóm: HTX hoạt động ổn định, HTX hoạt động yếu cần củng cố, HTX tạm ngưng nhưng còn khả năng phục hồi và HTX đã ngưng hoạt động kéo dài, không còn khả năng phục hồi.

Cách phân loại này sẽ giúp chính sách hỗ trợ đi đúng đối tượng. Những HTX còn thành viên, còn tài sản, có phương án sản xuất, kinh doanh và thị trường cần được hỗ trợ về quản trị, vốn, công nghệ, xúc tiến thương mại, liên kết chuỗi. Ngược lại, những HTX không còn hoạt động thực tế không nên tiếp tục nằm trong diện hỗ trợ.

Đối với nhóm không còn khả năng phục hồi, cần lập danh sách riêng và xây dựng lộ trình xử lý. Những trường hợp đơn giản phải được giải quyết trước; các HTX vướng nợ thuế, thiếu hồ sơ, mất con dấu hoặc không còn người đại diện cần được cơ quan chuyên môn phối hợp tháo gỡ theo từng trường hợp.

Cùng với đó, cần xây dựng cơ sở dữ liệu HTX thống nhất, thường xuyên cập nhật tình trạng hoạt động, người đại diện, thành viên, nghĩa vụ thuế và những biến động pháp lý. Đây sẽ là công cụ để cơ quan quản lý sớm phát hiện HTX có dấu hiệu ngừng hoạt động, từ đó có biện pháp hỗ trợ hoặc xử lý kịp thời.

Luật HTX năm 2023 đã đơn giản hóa một số thủ tục giải thể, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc xử lý các HTX không còn hoạt động. Tuy nhiên, để giải quyết số HTX “treo” hiện nay, vẫn cần sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý kinh tế, thuế, công an, chính quyền cơ sở và Liên minh HTX.   

Văn Gia