Luật Phát triển đô thị: Xây dựng hệ sinh thái tài chính gắn với không gian kinh tế mới

Việc xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế trở thành động lực quan trọng trong huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính trong nước và quốc tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững, nâng cao chất lượng, hiệu quả nền kinh tế; đồng thời từng bước nâng cao vị thế và vai trò của Việt Nam trong mạng lưới tài chính khu vực và toàn cầu.

Điều 24 Luật Phát triển đô thị quy định cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Các quy định tập trung vào huy động nguồn lực, phát triển sản phẩm và dịch vụ tài chính, kết nối với những không gian kinh tế mới, đồng thời đặt hoạt động của trung tâm trong khuôn khổ quản lý ngoại hối, phòng chống rửa tiền và các yêu cầu về an ninh tài chính.

Phân định rõ thẩm quyền, xây dựng hệ sinh thái tài chính

Khu công nghiệp Dầu Giây, thành phố Đồng Nai. Ảnh minh họa: Vương Thế

Theo khoản 1 Điều 24, HĐND thành phố có thẩm quyền quy định việc phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam để huy động vốn nhằm triển khai các dự án trọng điểm của thành phố.

Cùng với đó, HĐND thành phố có thẩm quyền quy định điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép thành lập ngân hàng có hoạt động ngân hàng đầu tư tại Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, phát hành sản phẩm tài chính quốc tế thông qua Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam sau khi có ý kiến của Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Quy định này xác định rõ vai trò của HĐND thành phố trong việc quyết định những cơ chế quan trọng liên quan đến huy động vốn và hoạt động tài chính tại trung tâm, đồng thời đặt yêu cầu có ý kiến của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với nội dung được quy định tại điểm b khoản 1 Điều 24.

Hoạt động giao dịch tài chính tại một ngân hàng. Ảnh tư liệu

Một nội dung đáng chú ý khác là điểm c khoản 1 Điều 24, theo đó HĐND thành phố quy định cơ chế kết nối, tài trợ, hỗ trợ chuỗi giá trị giữa Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam với khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, khu cảng mở, khu đô thị khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, khu chức năng khác, giao thông công cộng (Transit Oriented Development - TOD).

Việc quy định cơ chế kết nối với nhiều khu chức năng cho thấy Trung tâm tài chính quốc tế được đặt trong mối liên hệ với các không gian kinh tế, đô thị và hạ tầng khác. Tài chính theo đó được gắn với nhu cầu huy động vốn, tài trợ và hỗ trợ chuỗi giá trị của những khu vực chức năng được luật liệt kê.

HĐND thành phố cũng có thẩm quyền quyết định chế độ tiền lương, thù lao, tiền thưởng và thu nhập khác đối với cán bộ, công chức, viên chức, người hưởng lương, phụ cấp và người lao động tại cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế.

Đáng chú ý, điểm đ khoản 1 Điều 24 quy định HĐND thành phố có thẩm quyền quy định cơ chế, chính sách khác phù hợp với quy định tại luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan để bảo đảm xây dựng, vận hành hiệu quả Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam theo hướng thế hệ mới, có hệ sinh thái tài chính toàn diện và đa dạng, tăng cường kết nối sâu rộng với thị trường vốn quốc tế.

Như vậy, các cơ chế được quy định tại khoản 1 bao quát từ huy động vốn, ngân hàng đầu tư, sản phẩm tài chính quốc tế đến kết nối chuỗi giá trị và nguồn nhân lực của cơ quan điều hành.

Trung tâm tài chính gắn với hạ tầng thông minh và thị trường vốn quốc tế

Luật Phát triển đô thị đặt nền móng xây dưng Trung tâm tài chính gắn với hạ tầng thông minh và thị trường vốn quốc tế. Ảnh tư liệu

Khoản 2 Điều 24 quy định thẩm quyền của UBND thành phố. Theo điểm a, UBND thành phố có thẩm quyền quyết định điều chỉnh vị trí, ranh giới, diện tích Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Tại điểm b khoản 2, UBND thành phố có thẩm quyền giao cơ quan điều hành tại thành phố thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại doanh nghiệp do UBND thành phố nắm giữ 100% vốn điều lệ để đầu tư vào tổ chức hạ tầng thông minh, hạ tầng công nghệ; quản lý và khai thác hạ tầng; phát hành sản phẩm tài chính thông qua Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Trong khi đó, khoản 3 Điều 24 quy định thẩm quyền của Cơ quan điều hành tại thành phố. Cơ quan này có thẩm quyền thành lập đơn vị sự nghiệp trực thuộc, đơn vị trực thuộc khác để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Cơ quan điều hành tại thành phố cũng có thẩm quyền cấp phép thành lập ngân hàng có hoạt động ngân hàng đầu tư, cấp phép phát hành sản phẩm tài chính quốc tế theo quy định của HĐND thành phố.

Bên cạnh đó, cơ quan này được áp dụng cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng và phát triển nguồn nhân lực quy định tại Điều 38 của luật này và quy định khác của pháp luật về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Hoạt động kiểm soát hàng hóa xuất - nhập khẩu. Ảnh: Ngọc Liên

Một nội dung có ý nghĩa quan trọng trong Điều 24 nằm ở khoản 4, quy định về hoạt động của thành viên Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Theo đó, thành viên được cung cấp dịch vụ tài chính, dịch vụ hỗ trợ khác tại Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam theo giấy phép thành lập và hoạt động cho tổ chức trong nước để giao dịch, thu hút vốn quốc tế. Đây là giới hạn quan trọng cần được nhìn nhận đầy đủ khi đánh giá cơ chế dành cho Trung tâm tài chính quốc tế.

Luật quy định nhiều thẩm quyền cho chính quyền thành phố và cơ quan điều hành, đồng thời cho phép hình thành các cơ chế tài chính, sản phẩm tài chính và kết nối với thị trường vốn quốc tế; nhưng hoạt động của các thành viên vẫn phải tuân thủ đầy đủ những yêu cầu quản lý nêu tại khoản 4 Điều 24.

Từ các quy định trên có thể thấy, Điều 24 thiết lập một cơ chế tương đối toàn diện cho Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, từ tổ chức bộ máy, không gian hoạt động, huy động vốn, hạ tầng công nghệ đến dịch vụ tài chính và nguồn nhân lực. Điểm cốt lõi của cơ chế này là phân định thẩm quyền giữa các cấp, gắn Trung tâm tài chính với các không gian kinh tế mới và tăng cường kết nối với thị trường vốn quốc tế, đồng thời duy trì các yêu cầu quản lý cần thiết về ngoại hối, phòng chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và quản lý nợ công.

Hải Thanh