Luật Phát triển đô thị: Quy hoạch linh hoạt, mở lối phát triển khu kinh tế đặc biệt

(ĐN) - Quy định về quy hoạch ở khu kinh tế đặc biệt được xây dựng theo hướng bảo đảm sự thống nhất với hệ thống quy hoạch, đồng thời tạo dư địa để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia và từng khu kinh tế đặc biệt.

Theo Điều 45 Luật Phát triển đô thị, quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt được lập cho toàn bộ phạm vi khu kinh tế đặc biệt, có giá trị pháp lý thay thế các quy hoạch chung, quy hoạch phân khu có liên quan; trong khi quy hoạch chi tiết được lập đối với từng khu vực trên cơ sở cụ thể hóa quy hoạch chung.

Quy hoạch chung bao quát toàn bộ khu kinh tế đặc biệt

Một góc Khu công nghiệp Amata, phường Long Bình, thành phố Đồng Nai.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 45, quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt được lập cho khu kinh tế đặc biệt trên cơ sở tích hợp nội dung của Quy hoạch chung khu kinh tế, nếu có; quy hoạch chung xã, quy hoạch chung đô thị và tương đương, quy hoạch chung đặc khu là đô thị theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn; đồng thời dựa trên định hướng, quan điểm, tầm nhìn và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của khu kinh tế đặc biệt.

Quy định này xác định quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt không được xây dựng tách rời hệ thống quy hoạch hiện hành mà phải có sự tích hợp các nội dung quy hoạch liên quan. Cùng với đó, những định hướng, quan điểm, tầm nhìn và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của khu kinh tế đặc biệt cũng là cơ sở để lập quy hoạch.

Điểm đáng chú ý là quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt được lập đối với toàn bộ phạm vi của khu kinh tế đặc biệt. Quy hoạch này nhằm cụ thể hóa các nội dung của quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh; đồng thời thay thế và có giá trị pháp lý như các quy hoạch chung, quy hoạch phân khu có liên quan đến khu kinh tế đặc biệt.

Việc quy định quy hoạch chung được lập cho toàn bộ phạm vi khu kinh tế đặc biệt tạo cơ sở để thống nhất việc tổ chức không gian trong toàn khu, thay vì để các khu vực được quản lý theo nhiều quy hoạch có liên quan khác nhau.

Sản xuất vi mạch điện tử xuất khẩu tại Công ty TNHH Electronic Tripod Việt Nam, Khu công nghiệp Biên Hòa 2.

Một nội dung khác được quy định tại điểm c khoản 1 Điều 45 là quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt được lập, phê duyệt, phê duyệt điều chỉnh có thể khác với quy hoạch tỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia và khu kinh tế đặc biệt.

Sau khi quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt được phê duyệt, quy hoạch tỉnh và quy hoạch chung thành phố được điều chỉnh. Quy định này thể hiện mối quan hệ giữa quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt với các quy hoạch cấp trên và quy hoạch có liên quan, đồng thời cho phép quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt có những nội dung phù hợp với yêu cầu phát triển riêng của khu vực này.

Điều 45 vừa xác định phạm vi, nội dung và giá trị pháp lý của quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt, vừa phân định trách nhiệm trong việc tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt, công bố và điều chỉnh quy hoạch.

Box:Về trách nhiệm tổ chức thực hiện, UBND ở khu kinh tế đặc biệt có trách nhiệm tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt, công bố và điều chỉnh quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt. Các công việc này được thực hiện theo trình tự, thủ tục, nội dung và định mức chi phí do UBND cấp tỉnh quy định.

Trường hợp khu kinh tế đặc biệt thuộc thành phố thì thực hiện theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 10 của Luật Phát triển đô thị.

Quy hoạch chi tiết cụ thể hóa quy hoạch chung

Phường Trấn Biên, thành phố Đồng Nai chú trọng xây dựng đô thị phát triển hiện đại, hài hòa. Ảnh: Công Nghĩa

Ngoài nội dung quy hoạch chung, Điều 45 quy định việc lập quy hoạch chi tiết đối với từng khu vực trong khu kinh tế đặc biệt. Theo đó, quy hoạch chi tiết được lập trên cơ sở cụ thể hóa các nội dung của quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt.

Nội dung quy hoạch chi tiết khu kinh tế đặc biệt được thực hiện theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn. UBND ở khu kinh tế đặc biệt tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt, công bố và điều chỉnh quy hoạch chi tiết ở khu kinh tế đặc biệt theo trình tự, thủ tục do UBND cấp tỉnh quy định.

Điều 45 đồng thời quy định cơ chế phối hợp về thời điểm lập quy hoạch chung và quy hoạch chi tiết. Theo đó, quy hoạch chi tiết trong khu kinh tế đặc biệt được tổ chức lập đồng thời với quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt.

Trường hợp quy hoạch chi tiết đã được lập và thẩm định xong trước quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt thì được phê duyệt trước. Tuy nhiên, nếu quy hoạch chi tiết đã được phê duyệt không phù hợp với quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt thì phải điều chỉnh để bảo đảm sự phù hợp, thống nhất về nội dung với quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt.

Quy định này xác lập mối quan hệ giữa 2 cấp độ quy hoạch. Trong đó, quy hoạch chung giữ vai trò định hướng tổng thể đối với toàn bộ khu kinh tế đặc biệt, còn quy hoạch chi tiết được lập đối với từng khu vực và phải cụ thể hóa các nội dung của quy hoạch chung.

Việc cho phép quy hoạch chi tiết đã hoàn thành lập và thẩm định được phê duyệt trước trong trường hợp quy hoạch chung chưa được phê duyệt cũng là một nội dung được quy định cụ thể tại Điều 45. Tuy nhiên, quy hoạch chi tiết sau đó phải được điều chỉnh nếu không phù hợp với quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt đã được phê duyệt.

Một góc Khu công nghiệp Minh Hưng (phường Minh Hưng) là một trong những khu công nghiệp tại khu vực phía Bắc thành phố Đồng Nai. Ảnh: Phú Quý

Một điểm đáng chú ý khác là quy hoạch chung khu kinh tế đặc biệt và quy hoạch chi tiết trong khu kinh tế đặc biệt không phải thực hiện lập, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch.

Quy định này được áp dụng đối với cả quy hoạch chung và quy hoạch chi tiết, qua đó xác định rõ quy trình đối với hai loại quy hoạch trong khu kinh tế đặc biệt theo Điều 45.

Từ các quy định trên, Điều 45 thiết lập một cơ chế quy hoạch riêng cho khu kinh tế đặc biệt với hai cấp độ gồm quy hoạch chung và quy hoạch chi tiết. Quy hoạch chung được lập cho toàn bộ phạm vi khu kinh tế đặc biệt, tích hợp các nội dung quy hoạch có liên quan và cụ thể hóa quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh. Quy hoạch này đồng thời thay thế và có giá trị pháp lý như các quy hoạch chung, quy hoạch phân khu có liên quan.

Trong khi đó, quy hoạch chi tiết được lập cho từng khu vực, trên cơ sở cụ thể hóa quy hoạch chung. Hai loại quy hoạch được tổ chức lập đồng thời; trường hợp quy hoạch chi tiết đã được lập, thẩm định xong trước thì được phê duyệt trước, nhưng phải điều chỉnh nếu sau đó không phù hợp với quy hoạch chung đã được phê duyệt.

Đáng chú ý, quy định cũng trao cho UBND ở khu kinh tế đặc biệt trách nhiệm tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt, công bố và điều chỉnh cả quy hoạch chung và quy hoạch chi tiết, theo các quy định về trình tự, thủ tục do UBND cấp tỉnh quy định.

Với cách quy định này, Điều 45 Luật Phát triển đô thị xác định rõ phạm vi, mối quan hệ và giá trị pháp lý của các loại quy hoạch trong khu kinh tế đặc biệt; đồng thời quy định cụ thể trách nhiệm của cơ quan tổ chức thực hiện và nguyên tắc bảo đảm sự phù hợp, thống nhất giữa quy hoạch chi tiết với quy hoạch chung.

Hải Thanh