Doanh nghiệp đổi mới công nghệ để phát triển bền vững

Công nghệ đang trở thành cuộc đua mới của doanh nghiệp (DN) khi yêu cầu về năng suất, chất lượng và sản xuất xanh ngày càng cao.

Sản phẩm ke máy lạnh của Công ty TNHH Thương mại sản xuất cơ khí Phước Hưng (phường Long Bình).

Tại Đồng Nai, nhiều DN đang chú trọng đổi mới để giữ sức cạnh tranh và tìm dư địa tăng trưởng mới.

Áp lực đổi mới từ thị trường

Phía sau sự tăng trưởng kinh tế là hoạt động sản xuất, kinh doanh của hàng chục ngàn DN. Tuy nhiên, cùng với cơ hội mở rộng sản xuất, DN cũng đang đối mặt với sức ép ngày càng lớn về chi phí, chất lượng sản phẩm, tiến độ giao hàng, tiêu chuẩn môi trường và yêu cầu của các thị trường xuất khẩu.

Nếu trước đây lợi thế về mặt bằng sản xuất, lao động và vị trí địa lý có thể giúp DN cạnh tranh thì nay những lợi thế này đang dần thu hẹp. Một DN muốn giữ được khách hàng phải sản xuất ổn định hơn, nhanh hơn, ít lỗi hơn và sử dụng ít nguyên liệu, năng lượng hơn.

Đó là lý do đổi mới công nghệ ngày càng được DN quan tâm. Tại Nhà máy Nestlé Trị An, Tập đoàn Nestlé đã đưa vào sử dụng dây chuyền đóng gói cà phê hũ thủy tinh mới trong tháng 8-2026. Dây chuyền có công suất ban đầu hơn 350 ngàn hũ/ngày, được tích hợp nhiều khâu tự động hóa và kiểm soát chất lượng.

Điều đáng chú ý không nằm ở quy mô của một dây chuyền sản xuất mà ở cách DN tiếp cận công nghệ. Các khâu kiểm tra, đóng gói và kiểm soát chất lượng được tự động hóa giúp giảm sự phụ thuộc vào thao tác thủ công; đồng thời tạo ra dữ liệu phục vụ quản lý sản xuất.

Ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam cho rằng: Đầu tư công nghệ phải gắn với nâng cao năng lực của đội ngũ nhân sự để người lao động có thể làm chủ thiết bị, quy trình mới. Việc nâng cao năng lực sản xuất không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn tạo nền tảng để nâng giá trị sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Theo các chuyên gia kinh tế, hiện nay các DN đang dần có sự thay đổi trước áp lực từ thị trường. Máy móc hiện đại không còn đơn thuần được mua để tăng công suất. Công nghệ phải giúp DN giải quyết những bài toán cụ thể trong sản xuất là: giảm tỷ lệ lỗi, tiết kiệm nguyên liệu, rút ngắn thời gian, kiểm soát chất lượng và đáp ứng những tiêu chuẩn mới. Với DN xuất khẩu, yêu cầu này ngày càng rõ, các đối tác không chỉ quan tâm sản phẩm có đạt tiêu chuẩn hay không mà còn chú ý đến quy trình sản xuất, khả năng truy xuất nguồn gốc, mức tiêu hao năng lượng và phát thải.

Nâng cao năng lực cạnh tranh

Chậm đổi mới công nghệ đồng nghĩa với nguy cơ mất dần lợi thế cạnh tranh, vì vậy, không chỉ các DN lớn mà các DN nhỏ và vừa cũng đang có nhiều nỗ lực.

Bà Nguyễn La Anh Đào, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại sản xuất cơ khí Phước Hưng (phường Long Bình) cho biết: DN cơ khí muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng phải liên tục cải tiến thiết bị và quy trình sản xuất. Đặc biệt, khi làm việc với những khách hàng lớn, yêu cầu về độ chính xác, chất lượng đồng đều và tiến độ giao hàng ngày càng cao. DN vừa và nhỏ không thể đầu tư dàn trải mà phải lựa chọn những khâu thực sự cần thiết để cải tiến. Có khi đó là một thiết bị mới, một công đoạn tự động hóa hoặc giải pháp quản lý giúp giảm thời gian và chi phí sản xuất.

Bên cạnh thu hút các dự án lớn, Đồng Nai đang quan tâm nhiều hơn đến việc nâng cao trình độ công nghệ của hệ thống DN hoạt động trên địa bàn. Khi DN nội địa nâng được năng suất và chất lượng, khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ tăng lên; từ đó, giá trị tạo ra tại địa phương cũng được giữ lại nhiều hơn.

Thực tế này cũng là câu chuyện của không ít DN công nghiệp hỗ trợ tại Đồng Nai. Để trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn lớn, DN trong nước không chỉ cần có sản phẩm mà phải chứng minh được khả năng sản xuất ổn định với chất lượng và tiêu chuẩn phù hợp.

Đồng Nai đang triển khai đánh giá trình độ và năng lực công nghệ của DN sản xuất, tập trung vào các ngành chế biến, chế tạo chủ lực như: cơ khí, thực phẩm, điện - điện tử, nhựa, cao su, hóa chất, dệt may, da giày... Đây là bước cần thiết để xác định DN đang ở đâu, thiếu gì và cần đổi mới theo hướng nào.

Với DN nhỏ, việc đánh giá càng quan trọng bởi nguồn vốn dành cho đổi mới công nghệ thường hạn chế. Nếu lựa chọn sai thiết bị hoặc công nghệ không phù hợp, khoản đầu tư có thể trở thành gánh nặng thay vì tạo ra năng suất mới. Do vậy, chính sách hỗ trợ cũng cần đi sâu hơn vào nhu cầu thực tế. Thay vì chỉ hỗ trợ DN mua máy móc, cần giúp DN xác định công nghệ phù hợp, kết nối với đơn vị cung cấp giải pháp, viện nghiên cứu, trường đại học và chuyên gia.

Chương trình Phát triển công nghiệp hỗ trợ Đồng Nai giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035 đang phấn đấu để thực hiện nhiệm vụ này. Thành phố dự kiến năm 2030, trên địa bàn sẽ có khoảng 1,2 ngàn DN hoạt động trong các lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ. Thành phố sẽ thúc đẩy các chương trình hợp tác quốc tế; hỗ trợ DN mở rộng thị trường; kết nối cung - cầu sản phẩm; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng giải pháp nhà máy thông minh vào quy trình sản xuất, quản trị DN nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.

Vương Thế