Thực hiện quyền sử dụng đất phải đúng quy định

Pháp luật về đất đai nghiêm cấm người có quyền sử dụng đất (SDĐ) thực hiện quyền SDĐ không đúng quy định. Vì đây là nguyên tắc được luật định, nên việc xây dựng nhà ở trên đất chưa xác định là đất ở, đất thổ cư sẽ bị pháp luật nghiêm cấm.

Đồng bào dân tộc thiểu số tại xã Xuân Bắc lao động, sản xuất trên diện tích đất đã được Nhà nước cấp theo quy định. Ảnh minh họa: Diễm Quỳnh

Vấn đề dư luận quan tâm

Ông Võ Văn Hân (ở phường Đồng Xoài) bày tỏ: Một trong những nguyên tắc SDĐ được khoản 1, Điều 5 Luật Đất đai năm 2024 quy định là đúng mục đích SDĐ. Vấn đề này cũng được khoản 1, Điều 5 Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi năm 2026 quy định phải đúng mục đích SDĐ theo quy định của luật này.

Như vậy, về bản chất việc SDĐ đúng với từng nhóm đất được phân loại như: đất nông nghiệp (đất trồng cây hằng năm, đất trồng cây lâu năm…), đất phi nông nghiệp (nhà ở, công trình…) mà Luật Đất đai năm 2024 và Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi năm 2026 quy định không có sự thay đổi lớn. Do đó, hành vi không thực hiện đúng quy định của pháp luật khi thực hiện quyền của người SDĐ đều bị cấm.

Trong khi đó, bà Dương Thị Khánh (ở xã Tân Lợi) mong muốn: Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi năm 2026 cần làm rõ việc một mảnh đất có diện tích 600m², trong giấy chứng nhận quyền SDĐ (gọi tắt là sổ đỏ) thể hiện loại đất thổ cư hoặc là đất ở, đất vườn, đất trồng cây lâu năm. Tất cả đều ghi thời hạn sử dụng là lâu dài. Đến nay, khi đổi sổ đỏ thì trên sổ chỉ ghi 200-300m² là đất ở sử dụng lâu dài, còn lại là đất trồng cây lâu năm hoặc đất nông nghiệp với thời hạn sử dụng 40 năm. Do vậy, khi thực hiện đền bù giải phóng mặt bằng, cơ quan chức năng chỉ tính đền bù, bồi thường cho người dân phần diện tích đất ở lâu đời đó theo giá đất ở, phần còn lại chỉ tính theo giá đất nông nghiệp. Theo bà Khánh, như vậy là sẽ không đảm bảo quyền lợi đối với người SDĐ trong đền bù giải phóng mặt bằng triển khai dự án. Đồng thời, người SDĐ gặp khó khăn khi thực hiện tách thửa cho con mà không làm thủ tục chuyển đổi sang đất thổ cư phần còn lại.

Chờ Quốc hội xem xét

Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi năm 2026 có 13 chương và 111 điều, trong khi đó, Luật Đất đai năm 2024 (đang có hiệu lực) có 16 chương, 260 điều. Để việc tháo gỡ các vướng mắc từ thực tiễn, khơi thông nguồn lực và hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính đất đai; thay đổi cơ chế thu hồi, bồi thường và định giá đất; quản lý chặt chẽ và giải phóng nguồn lực từ đất đai; đơn giản hóa thủ tục hành chính về đất đai… là những vấn đề lớn, cốt lõi được Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi năm 2026 hướng tới.

Ông Nguyễn Văn Thanh (ở phường Tam Phước) chia sẻ: Việc đóng góp, xây dựng để hoàn thiện chính sách pháp luật về đất đai cho phù hợp với tình hình thực tế phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng của đất nước, tháo gỡ điểm nghẽn trong thu hút đầu tư, dân sinh là chủ trương đúng đắn. Do đó, với những quy định có tính nguyên tắc, qua thực tiễn áp dụng và thi hành có tính ổn định cao, dự liệu được vấn đề có thể bị lợi dụng thì nên giữ.

Ông Thanh dẫn chứng nguyên tắc SDĐ (khoản 1, Điều 5 Luật Đất đai năm 2024 và khoản 1, Điều 5 Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi năm 2026); trách nhiệm của Nhà nước về đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số (Điều 16 Luật Đất đai năm 2024 và Điều 15 Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi năm 2026) đều khẳng định vai trò chủ đạo của Nhà nước trong việc bảo đảm đất ở, đất sản xuất và đất sinh hoạt cộng đồng cho đồng bào dân tộc thiểu số nhằm ổn định sinh kế và bảo tồn văn hóa.

Ông Phạm Văn Bình (ở xã Xuân Bắc) chia sẻ: Nếu Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi năm 2026 mở rộng thêm cho cá nhân là công dân Việt Nam thuộc hộ nghèo, cận nghèo gặp khó khăn về đất ở, nhà ở khi tách hộ, sẽ được thụ hưởng chính sách đãi ngộ như trường hợp đồng bào dân tộc thiểu số thì quá tốt. Khi đó, chủ hộ (cha mẹ) ngoài được công nhận diện tích đất thổ cư theo hạn mức địa phương quy định ghi trong sổ đỏ thì phần đất không phải là đất thổ cư (tức đất vườn, ao, cây lâu năm) sẽ được Nhà nước công nhận thêm một hạn mức đất thổ cư tối thiểu nhằm đủ điều kiện, tiêu chuẩn tách thửa, xây dựng nhà ở, mà không phải nộp tiền chuyển mục đích SDĐ khi làm thủ tục tách thửa (khi họ có nhu cầu tách hộ cho con).

Với góc nhìn chuyên gia, luật sư Cao Sơn Hà, Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai chia sẻ: Vấn đề này nếu được Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi năm 2026 quy định rõ sẽ không phá vỡ nguyên tắc SDĐ theo Điều 5 Luật Đất đai năm 2024 và khoản 1, Điều 5 Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi năm 2026. Miễn sao việc sửa đổi đảm bảo người SDĐ không vi phạm điều cấm tại khoản 7, Điều 11 Luật Đất đai năm 2024 và khoản 7, Điều 12 Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi năm 2026 là được. Tức là người SDĐ phải thực hiện đúng quy định của pháp luật khi thực hiện quyền của người SDĐ. Nội dung này hiện dư luận rất quan tâm, cần chờ Quốc hội xem xét, thông qua mới rõ.

Ðoàn Phú