Lễ tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh
Một hoạt động văn hóa đầy ý nghĩa

Ba năm nay, cứ đến ngày mất của Chủ tịch Hồ Chí Minh (tính theo âm lịch là ngày 21-7), các ban quý tế của 34 đình trên địa bàn TP. Biên Hòa lại về Văn miếu Trấn Biên để tiến hành lễ tế dâng hương tưởng nhớ Người.

Ba năm nay, cứ đến ngày mất của Chủ tịch Hồ Chí Minh (tính theo âm lịch là ngày 21-7), các ban quý tế của 34 đình trên địa bàn TP. Biên Hòa lại về Văn miếu Trấn Biên để tiến hành lễ tế dâng hương tưởng nhớ Người.

* Tưởng niệm danh nhân văn hóa thế giới, anh hùng giải phóng dân tộc

Từ sáng sớm ngày 9-9-2009 (21-7 âm lịch), khu vực Nhà bái đường của Văn miếu Trấn Biên đã có mặt nhiều bô lão trang trọng với khăn đóng áo dài. Sau đình Tân Lân (phường Hòa Bình) và đình Bình Điện (phường Bửu Long), năm nay đến lượt đình Bình Thiền (phường Quang Vinh) đứng ra thực hiện nghi thức tế lễ nên cả ban quý tế đình này đều tất bật các công việc chuẩn bị.

Ban quý tế đình Bình Thiền thực hiện nghi thức tế lễ tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ông Nguyễn Văn Triệu (Ba Triệu), chánh bái đình Bình Thiền cho biết, theo tập tục truyền lại từ thời khai hoang mở cõi đến nay, mỗi đình đều có ban quý tế là những bậc cao niên, đức cao vọng trọng được dân làng đề cử đứng ra lo việc cúng tế, lễ bái vị thành hoàng bổn cảnh cùng các bậc tiền hiền, hậu hiền. Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, khi Trung tâm Văn miếu Trấn Biên đề xuất ý kiến ban quý tế các đình thay phiên nhau tế lễ tưởng niệm ngày mất của Bác, tất cả các ban quý tế đều đồng lòng ủng hộ, cho đó là nghi thức cần phải có và vinh dự khi được tham gia lễ này.

Bước vào nghi thức tế lễ, vị chánh bái thành tâm khấn nguyện: "Nhân tâm hương nguyện khấn tam quan/ Chí thiện thỉnh cầu thánh thần giáng phước/ Nay bổn thôn xin lễ cầu chí lệ/ Phục nguyện linh thần, chưởng lễ thường niên/ Tế lễ này cầu quốc thái dân an, vạn vật thịnh cường, hoa thóc phong đăng...". Cụ Huỳnh Văn Nở, 81 tuổi, chánh bái đình Bình Điện nói, đây là bài khấn chung của các vị chánh niệm hương. "Quốc thái dân an, vạn vật thịnh cường, hoa thóc phong đăng để người dân được ấm no, ai cũng có cơm ăn áo mặc cũng chính là mong muốn tột bậc của Bác Hồ" - cụ Nở bộc bạch.

* Bảo tồn tập quán, truyền thống dân tộc

Về các nghi thức tế lễ, hầu như tất cả các đình đều có nội dung, bài bản tế lễ như nhau. Đầu tiên là chấp sự tựu vị (những người làm nhiệm vụ tế lễ vào vị trí), kế đến là khởi chinh cổ (đánh trống, chiêng), nhạc sanh tựu vị, khởi nhạc, hoàn cựu sở (đội nhạc lễ vào vị trí, khởi nhạc sau đó trở về vị trí cũ), niệm hương, thượng hương (thắp nhang) và sau cùng là lễ sanh (học trò lễ) dâng trà, rượu mỗi thứ một tuần. Nhưng điều làm nên sự khác biệt giữa cách tế lễ các vùng, các đình chính là nghi thức dâng trà, rượu của lễ sanh. Vì vậy, tế lễ tưởng niệm Hồ Chủ tịch còn là dịp ban quý tế các đình được giao lưu, học hỏi lẫn nhau để hoàn chỉnh, bảo tồn các nghi thức tế lễ dân gian.

Điều đáng quý là trải qua hơn 310 năm mở cõi lập làng đến ngày nay, các ban quý tế tại các đình đều vẫn lưu giữ được các tập quán tế lễ của cha ông xưa. Ông Nguyễn Văn Thành, người giữ nhiệm vụ ban quý tế đình Bình Thiền gần 20 năm cho biết, công việc trong ban quý tế của ông là truyền từ đời ông nội, đến cha và hiện nay là đến ông. Đã ba đời nay gia đình ông đều ra sức gìn giữ truyền thống này. Ở gia đình các thành viên khác cũng vậy, ông Đào Thanh Vân (thành viên ban quý tế đình Bình Thiền) là người tiếp nối công việc từ người cha đã mất, đảm đương nhiệm vụ từ năm 1987.

Ông Trương Văn Lâm, Phó chủ tịch UBND TP.Biên Hòa cho biết, việc ban quý tế các đình trên địa bàn tổ chức tế lễ tưởng niệm anh linh Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ nêu lên được ý nghĩa đạo lý "uống nước nhớ nguồn" đối với người hết lòng vì nước vì dân như Bác mà còn là nét đẹp văn hóa dân gian cần bảo tồn và nhân rộng. Nếu trong những kỳ lễ tới có sự tham gia rộng rãi của người dân, thì ý nghĩa của buổi lễ sẽ càng thêm trọn vẹn...

Thanh Thúy