Hợp tác xã ứng dụng công nghệ, nâng giá trị sản phẩm

Ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số đang trở thành hướng đi quan trọng giúp các hợp tác xã (HTX) trên địa bàn Đồng Nai nâng cao năng lực sản xuất, chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.

Nhiều HTX đã mạnh dạn đổi mới, từ chăn nuôi công nghệ cao đến chế biến nông sản theo chuỗi giá trị, tạo ra những mô hình sản xuất hiệu quả. Từ đó từng bước thích ứng với yêu cầu phát triển mới.

Bà Nguyễn Thanh Hiền, Phó Chủ tịch phụ trách Liên minh Hợp tác xã thành phố tham quan gian hàng các sản phẩm của Hợp tác xã Thương mại, dịch vụ nông nghiệp Phước Thiện (xã Tân Quan).

Tiên phong ứng dụng công nghệ

Trong quá trình phát triển HTX Nông nghiệp công nghệ cao Long Thành Phát (phường Long Thành), ông Lê Văn Quyết, Giám đốc HTX, đã chọn hướng đi khác biệt khi đầu tư vào chăn nuôi gà công nghệ cao. Sau hơn 20 năm gắn bó với nghề, ông Quyết đã xây dựng HTX trở thành một trong những mô hình chăn nuôi quy mô lớn gồm 25 thành viên, trong đó 18 thành viên trực tiếp sản xuất và 7 thành viên liên kết; chăn nuôi khoảng 3 triệu con gà.

Ông Quyết là một trong những người đầu tiên tại Đồng Nai mạnh dạn đầu tư mô hình chuồng lạnh nhằm kiểm soát môi trường nuôi, tạo bước chuyển từ phương thức chăn nuôi truyền thống sang ứng dụng công nghệ.

Trong quá trình phát triển, ông Lê Văn Quyết từng bước đầu tư, hoàn thiện hệ thống thiết bị phục vụ chăn nuôi. Từ cho ăn thủ công, HTX chuyển sang sử dụng máng ăn tự động, đầu tư silo chứa thức ăn, ứng dụng các thiết bị giúp kiểm soát tốt hơn quá trình nuôi.

Nhờ ứng dụng máy móc, tự động hóa, hiệu quả lao động tại HTX được nâng lên rõ rệt. Hiện nay, khoảng 20 ngàn con gà chỉ cần một người phụ trách theo dõi, kiểm tra, trong khi nhiều công đoạn đã được thiết bị hỗ trợ. Song song với đầu tư công nghệ, ông Quyết còn chú trọng đào tạo nhân lực thông qua các chương trình học trực tuyến định kỳ về vaccine, thú y…

Trong khi đó, HTX Thương mại, dịch vụ nông nghiệp Phước Thiện (xã Tân Quan) lại tạo dấu ấn bằng việc phát triển chuỗi sản xuất, chế biến sâu nông sản. Ông Nguyễn Viết Vị, Giám đốc HTX và Giám đốc Công ty cổ phần thực phẩm Mitvega, đã biến những trái mít non tưởng chừng bỏ đi thành các sản phẩm thuần chay có giá trị như: chả giò mít, chả lụa mít, mít hầm sả, bột mít.

Theo ông Nguyễn Viết Vị, để nâng cao giá trị sản phẩm, HTX xây dựng quy trình sản xuất minh bạch từ vùng nguyên liệu đến chế biến. Các vùng trồng được cấp mã số, áp dụng truy xuất nguồn gốc bằng chip điện tử, xây dựng nhật ký canh tác để kiểm soát quá trình sản xuất.

Tại nhà máy chế biến, nguyên liệu tiếp tục trải qua các công đoạn: kiểm tra, sục rửa, khử khuẩn, hấp chín theo tiêu chuẩn, bảo đảm an toàn thực phẩm và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Bên cạnh đó, HTX còn ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, kinh doanh thông qua website, nền tảng thương mại điện tử để giới thiệu sản phẩm, livestream bán hàng.

Ông Nguyễn Viết Vị cho biết: HTX định hướng 30% sản phẩm phục vụ thị trường trong nước, 70% hướng đến xuất khẩu. Thời gian tới, HTX tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu liên kết với nông dân, các HTX khác và dự kiến nâng công suất nhà máy lên gấp 5-10 lần vào năm 2028, góp phần tạo đầu ra ổn định cho nông sản địa phương.

Trong 9 tháng của năm 2026, đã có 44 HTX trồng trọt đầu tư, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, 54 HTX đạt chứng nhận VietGAP. Trong đó có 5 HTX đạt chứng nhận hữu cơ và 13 HTX được cấp mã số vùng trồng để xuất khẩu sang thị trường các nước như: Trung Quốc, Hoa Kỳ, Úc, New Zealand.

Hỗ trợ chuyển đổi số phù hợp

Theo bà Nguyễn Thanh Hiền, Phó Chủ tịch phụ trách Liên minh HTX thành phố, qua khảo sát, đánh giá thực tế cho thấy mức độ ứng dụng khoa học - công nghệ, công nghệ số giữa các HTX trên địa bàn còn có sự khác biệt.

Một số HTX trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, chăn nuôi quy mô lớn đã mạnh dạn đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, cảm biến tự động, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, phần mềm quản trị sản xuất. Tuy nhiên, phần lớn HTX quy mô vừa và nhỏ mới chỉ dừng ở mức số hóa cơ bản như: sử dụng mạng xã hội để quảng bá sản phẩm, giao dịch trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt.

Bà Nguyễn Thanh Hiền cho rằng: Nguyên nhân chủ yếu do nhiều HTX có xuất phát điểm thấp, nguồn lực tài chính hạn chế, trong khi chi phí đầu tư máy móc, thiết bị, phần mềm quản lý còn cao. Bên cạnh đó, đội ngũ quản lý HTX phần lớn chưa có nhiều kinh nghiệm về công nghệ thông tin, quản trị kinh doanh số; dữ liệu sản xuất, tài chính giữa các thành viên chưa đồng bộ cũng gây khó khăn trong triển khai các giải pháp quản lý hiện đại.

Do đó, cùng với đào tạo về chuyển đổi số, Liên minh HTX thành phố hỗ trợ các HTX tham gia xúc tiến thương mại, tham quan mô hình ứng dụng công nghệ hiệu quả, đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử. Thời gian tới, Liên minh HTX thành phố sẽ triển khai hỗ trợ theo từng nhóm HTX. Với các HTX còn hạn chế về năng lực, ưu tiên hỗ trợ số hóa quản trị, tài chính, kế toán. Với nhóm HTX có nền tảng tốt hơn, tập trung hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu, thương mại điện tử, tham gia chuỗi liên kết với doanh nghiệp.

Ngoài hỗ trợ kỹ thuật, Liên minh HTX thành phố cũng hướng đến hỗ trợ nguồn lực cho các HTX đầu tư công nghệ, tự động hóa, chế biến sâu và nhân rộng các mô hình ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đơn vị cũng nghiên cứu xây dựng cổng thông tin dữ liệu hoặc sàn trưng bày nông sản số nhằm hỗ trợ HTX quảng bá sản phẩm, giảm chi phí xúc tiến thương mại.

Bà Nguyễn Thanh Hiền nhấn mạnh: Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia sẽ tạo thêm động lực, nguồn lực để các HTX đẩy nhanh quá trình đổi mới. Khi chủ động ứng dụng công nghệ, nâng cao năng lực quản trị, các HTX sẽ có thêm điều kiện phát triển bền vững, nâng cao giá trị sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi liên kết kinh tế.

Tố Tâm