Hỏi - đáp kinh tế tập thể

Hỏi: Hợp tác xã (HTX) được tổ chức lại trong những trường hợp nào?

Trả lời: Theo Luật HTX năm 2023, HTX có thể thực hiện các hình thức tổ chức lại gồm: chia, tách, hợp nhất và sáp nhập khi có nhu cầu sắp xếp lại hoạt động, cơ cấu thành viên hoặc nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Việc thực hiện phải theo nghị quyết của Đại hội thành viên, Điều lệ HTX và quy định pháp luật. Luật cũng quy định việc chuyển đổi tổ hợp tác thành HTX khi đáp ứng đủ điều kiện.

Chia HTX được thực hiện khi HTX muốn phân chia tài sản, quyền, nghĩa vụ và thành viên để thành lập từ 2 HTX mới trở lên. Sau khi các HTX mới được cấp giấy chứng nhận đăng ký, HTX bị chia chấm dứt tồn tại. Các HTX mới kế thừa quyền, nghĩa vụ được phân chia và cùng chịu trách nhiệm về những khoản nợ, hợp đồng lao động, nghĩa vụ còn lại theo luật định.

Tách HTX phù hợp khi 1 bộ phận hoạt động, tài sản hoặc thành viên cần tổ chức thành HTX riêng, trong khi HTX ban đầu vẫn tiếp tục tồn tại. HTX bị tách và HTX được tách phải xác định rõ phương án chuyển giao tài sản, quyền, nghĩa vụ, sử dụng lao động và xử lý các khoản nợ.

Hợp nhất là trường hợp 2 hoặc nhiều HTX cùng loại hình kết hợp thành 1 HTX mới. Các HTX bị hợp nhất chấm dứt tồn tại; HTX mới kế thừa quyền, lợi ích hợp pháp và thực hiện các nghĩa vụ theo hợp đồng hợp nhất.

Sáp nhập được thực hiện khi 1 hoặc nhiều HTX chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang 1 HTX khác cùng loại hình. HTX nhận sáp nhập tiếp tục hoạt động, còn HTX được sáp nhập chấm dứt tồn tại sau khi hoàn tất đăng ký theo quy định.

Với các hình thức tổ chức lại, Đại hội thành viên phải thông qua nghị quyết hoặc hợp đồng tương ứng. HTX còn phải thông báo cho chủ nợ, người lao động và UBND nơi cấp giấy chứng nhận đăng ký trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày thông qua nghị quyết hoặc hợp đồng. Hồ sơ đăng ký được thực hiện theo Luật HTX năm 2023 và quy định về đăng ký HTX hiện hành.

Riêng chuyển đổi tổ hợp tác thành HTX, tổ hợp tác phải có giấy chứng nhận đăng ký, hoạt động liên tục ít nhất 12 tháng và được tất cả thành viên tán thành. Quy định về đăng ký hiện hành được cập nhật tại Nghị định số 295/2026/NĐ-CP, ngày 23-7-2026 về đăng ký tổ hợp tác, HTX, liên hiệp HTX, có hiệu lực từ ngày ban hành.

Trước khi lựa chọn phương án, HTX cần đánh giá mục tiêu tổ chức lại, quyền lợi thành viên, tài sản chung không chia, các khoản nợ và nghĩa vụ với người lao động để bảo đảm quá trình thực hiện đúng pháp luật.

LMHTX