Hỏi - đáp về kinh tế tập thể

Hỏi: Hợp tác xã (HTX) muốn đầu tư máy móc, nhà xưởng hoặc mở rộng sản xuất nhưng thiếu vốn thì có những kênh huy động nào?

Trả lời: Luật HTX năm 2023 mở rộng khả năng huy động vốn cho HTX. Khi cần đầu tư máy móc, xây dựng nhà xưởng, mở rộng sản xuất, HTX có thể sử dụng đồng thời nhiều nguồn vốn nhưng pháp luật đặt nguyên tắc ưu tiên huy động vốn từ thành viên.

Theo Điều 79 Luật HTX năm 2023, HTX trước hết có thể vận động thành viên tăng phần vốn góp để đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh trên cơ sở thỏa thuận. Thành viên cũng có thể góp vốn bằng tiền, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ, bí quyết kỹ thuật và tài sản khác định giá được bằng đồng Việt Nam. Tuy nhiên, phần vốn góp của mỗi thành viên chính thức không được vượt quá 30% vốn điều lệ HTX; tổng vốn góp của các thành viên liên kết góp vốn không quá 30% vốn điều lệ.

Nguồn thứ hai là vốn tích lũy và các quỹ của HTX. Luật quy định vốn hoạt động của HTX gồm: vốn góp của thành viên, phí thành viên, vốn huy động, vốn tích lũy, quỹ chung không chia, các quỹ khác và nguồn thu hợp pháp khác. Đây là nguồn có thể được HTX tính toán để tái đầu tư, đổi mới máy móc, thiết bị hoặc mở rộng sản xuất.

Nếu nguồn lực nội bộ chưa đủ, HTX có thể huy động vốn từ các nguồn khác theo quy định của pháp luật và Điều lệ, trong đó thực tế có thể tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng và các tổ chức tín dụng phù hợp. Khi vay vốn, HTX phải đáp ứng điều kiện tín dụng, phương án sử dụng vốn và khả năng trả nợ theo quy định của tổ chức cho vay.

Một kênh đáng lưu ý là Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX. Cơ chế hoạt động của quỹ được quy định tại Nghị định số 45/2021/NĐ-CP, ngày 31-3-2021 của Chính phủ về việc thành lập, tổ chức và hoạt động của Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX và được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 253/2025/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 45/2021/NĐ-CP , có hiệu lực từ ngày 26-9-2025. HTX có thể tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ của quỹ theo điều kiện, hồ sơ và phương án được quy định.

Ngoài ra, HTX có thể tiếp nhận các khoản hỗ trợ của Nhà nước, khoản tặng cho, tài trợ hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Với khoản hỗ trợ của Nhà nước, cách quản lý phụ thuộc vào quy định của khoản hỗ trợ; trường hợp được quy định đưa vào tài sản chung không chia thì phải quản lý theo chế độ tài sản chung không chia.

Như vậy, HTX có thể kết hợp vốn thành viên, vốn tích lũy, vốn vay và nguồn hỗ trợ để thực hiện một dự án đầu tư. Điều quan trọng là từng nguồn vốn phải được huy động, quản lý và sử dụng đúng quy định của Luật HTX, pháp luật chuyên ngành và Điều lệ HTX.

LMHTX