Nâng chất nguồn nhân lực hợp tác xã

Với các hợp tác xã (HTX), có sản phẩm, có vùng nguyên liệu nhưng thiếu người biết tổ chức sản xuất, tìm thị trường và kết nối thành viên thì khó đi xa. Khi hoạt động HTX ngày càng gắn với doanh nghiệp, thương mại điện tử và công nghệ số, yêu cầu đối với đội ngũ quản lý cũng thay đổi.

Tại Đồng Nai, nâng chất nguồn nhân lực đang trở thành một trong những khâu cần được chú trọng nếu muốn khu vực kinh tế tập thể chuyển từ phát triển số lượng sang hoạt động thực chất.

Chế biến sản phẩm từ nguyên liệu quả mít thành thực phẩm chay tại Hợp tác xã Thương mại - dịch vụ nông nghiệp Phước Thiện (xã Tân Quan).

Đòi hỏi cao từ người lãnh đạo hợp tác xã

Ngày nay, công việc của người đứng đầu HTX không còn gói trong chuyện tổ chức sản xuất. Từ tìm đầu ra, làm việc với đối tác, xây dựng vùng nguyên liệu đến kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, quảng bá sản phẩm..., đều cần người điều hành nắm được.

Câu chuyện của ông Nguyễn Viết Vị, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Thương mại - dịch vụ nông nghiệp Phước Thiện (ở xã Tân Quan) là ví dụ tiêu biểu. Những năm gần đây, ông Vị cùng với các thành viên đã từng bước tổ chức lại sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu và liên kết với nông dân. HTX hiện có vùng trồng ổi khoảng 30ha; với cây mít, diện tích liên kết lên đến khoảng 1,5 ngàn hécta.

Ông Vị cũng là một trong những người chủ động đưa công nghệ vào hoạt động của HTX và doanh nghiệp. Việc sử dụng các công cụ số, trong đó có AI, phục vụ tìm kiếm thông tin, xây dựng nội dung, chăm sóc khách hàng... trở thành một phần trong cách làm mới.

Câu chuyện này cho thấy một yêu cầu đang đặt ra ngày càng rõ với đội ngũ quản lý HTX: không nhất thiết phải giỏi tất cả, nhưng phải biết cách tổ chức công việc và biết tìm người, tìm công cụ để giải quyết những việc mình chưa biết.

Đến ngày 30-6-2026, Đồng Nai có 922 HTX, trong đó có 677 HTX đang hoạt động. Khu vực này có 56,7 ngàn thành viên, tạo việc làm cho hơn 16,4 ngàn lao động; riêng lĩnh vực nông nghiệp có 411 HTX.

Quy mô lớn nhưng hoạt động giữa các HTX còn khác nhau. Theo Liên minh HTX thành phố, một bộ phận HTX có quy mô nhỏ, năng lực quản lý hạn chế, nhất là ở các khâu: xúc tiến thương mại, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số. Đầu ra sản phẩm của nhiều HTX chưa ổn định.

Số liệu thống kê đến tháng 4-2026 cho thấy, trong hơn 2,8 ngàn cán bộ quản lý các HTX được thống kê, trình độ cao đẳng, đại học trở lên, chiếm 30,6%; khoảng 60% có trình độ sơ cấp, trung cấp.

Con số này không đồng nghĩa cán bộ có trình độ thấp thì HTX hoạt động kém. Thực tế, nhiều giám đốc HTX trưởng thành từ sản xuất, không có bằng cấp cao nhưng có kinh nghiệm, uy tín và hiểu thành viên. Tuy nhiên, thị trường thay đổi nhanh đang buộc những kinh nghiệm ấy phải được bổ sung bằng kiến thức mới.

Theo ông Chu Thế Thành, Giám đốc HTX Dịch vụ vận tải Thành Phát (ở phường Trảng Dài), thị trường thay đổi đòi hỏi các lãnh đạo HTX cũng phải tự nâng cao chất lượng điều hành của mình. Theo đó, một giám đốc HTX không chỉ có uy tín, tập hợp được các xã viên mà còn phải có năng lực xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh, kế hoạch trung/dài hạn, quản lý và huy động nguồn vốn hiệu quả. Có khả năng kết nối chuỗi giá trị, nhất là giữa HTX với doanh nghiệp và thị trường tiêu thụ. Đặc biệt, yêu cầu cấp thiết nữa là có khả năng ứng dụng chuyển đổi số vào quản lý điều hành.

Đây là những việc không thể chỉ học qua vài buổi tập huấn. Chương trình tổng thể phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2026-2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tháng 6-2026 cũng đặt yêu cầu rõ hơn đối với chất lượng đội ngũ. Mục tiêu đến năm 2030 là ít nhất 60% HTX hoạt động đạt loại khá, tốt; ít nhất 25% cán bộ quản lý HTX tốt nghiệp cao đẳng, đại học và khoảng 80% giám đốc HTX được đào tạo sơ cấp nghề giám đốc.

Vấn đề hiện nay của HTX là không thiếu người làm việc nhưng đang thiếu những người có thể giúp HTX làm ra sản phẩm, bán được sản phẩm và tổ chức được thành viên. Khoảng trống cần được lấp đầy nếu muốn những con số về HTX chuyển thành giá trị thực tế cho thành viên và người lao động, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh và kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ.

Đổi mới công tác đào tạo nguồn nhân lực

Một trong những thay đổi đáng chú ý trong công tác đào tạo nhân lực HTX tại Đồng Nai là nội dung đang được mở rộng sang những kỹ năng gắn với thị trường và công nghệ.

Trong năm 2026, Liên minh HTX thành phố tổ chức các lớp về quản trị, quản trị rủi ro, chuyển đổi số, thương mại điện tử, phát triển HTX theo chuỗi giá trị. Một số nội dung như: ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), bán hàng trực tuyến, xây dựng thương hiệu cũng được đưa vào chương trình bồi dưỡng.

Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực HTX và tạo bước đột phá cho kinh tế tập thể, bà Vy Vũ Hồng Thảo, Phó Chủ tịch Liên minh HTX thành phố cho rằng: “Mặc dù khung pháp lý đã sẵn sàng, điều còn thiếu là biến những kế hoạch trên giấy thành kỹ năng thật trong tay mỗi cán bộ, người làm việc”.

Do đó, công tác đào tạo cần được đổi mới toàn diện, chuyển từ tập huấn ngắn hạn sang chương trình dài hơi, có theo dõi và “cầm tay chỉ việc” ngay tại cơ sở. Chương trình đào tạo cần trang bị thêm kỹ năng mềm, kỹ năng ứng dụng công nghệ số, AI và bán hàng trên sàn thương mại điện tử thay vì chỉ dạy sổ sách thông thường. Đồng thời cần đầu tư nâng cao năng lực, cập nhật Luật HTX năm 2023 và rèn luyện kỹ năng tư vấn, đồng hành cho đội ngũ cán bộ liên minh. Bên cạnh đó, thành phố cần xây dựng chính sách thu hút nhân lực trẻ, có trình độ về với cơ sở và thay đổi thước đo xếp loại HTX bằng cách đưa năng lực quản trị và mức độ gắn kết thành viên lên hàng đầu.

“Con người là yếu tố mang tầm quan trọng cốt lõi đối với sự phát triển của HTX. Sau tất cả những nghị quyết, kế hoạch và con số, một HTX mạnh hay yếu trước hết vẫn là chuyện con người và đó là chỗ đáng để đầu tư nhất” - bà Vy Vũ Hồng Thảo nhấn mạnh.

Vương Thế