Quyền lợi của người tiêu dùng sẽ được bảo vệ tốt hơn

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (NTD) đã được Quốc hội khóa XII, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 17-11-2010 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2011. Ông Lê Xuân Trường, Tổng thư ký Hội tiêu chuẩn và bảo vệ NTD tỉnh cho biết, theo luật này, quyền lợi NTD được nâng lên tầm cao mới và rõ ràng hơn...

* Giải quyết bằng tình và lý

Cũng theo ông Trường, trước đây, khi giải quyết các khiếu nại liên quan đến chất lượng sản phẩm hàng hóa, dịch vụ, Hội tiêu chuẩn và bảo vệ NTD dựa trên Pháp lệnh bảo vệ NTD ra đời năm 1999. Tuy nhiên, Pháp lệnh này mới chỉ dừng lại ở việc ghi nhận các quyền của NTD mà chưa có những cơ chế cụ thể để thực thi các quyền này. Do đó, khi giải quyết khiếu nại, Hội giải quyết trên tinh thần hòa giải là chính. Với quan điểm là cầu nối giữa NTD và doanh nghiệp (DN), hoạt động bảo vệ NTD không chỉ đơn thuần là bảo vệ cho riêng quyền lợi của NTD trong việc mua và sử dụng sản phẩm, dịch vụ, mà còn giúp các DN chân chính phát triển bền vững trong nền kinh tế thị trường.

Người tiêu dùng có xu hướng mua sắm ở siêu thị để tránh mua lầm hàng giả.

Với cách giải quyết có lý có tình của Hội, trong thời gian qua, đa số DN và NTD đều đi tới tiếng nói chung. Cụ thể như trong năm 2010, Văn phòng tư vấn và khiếu nại NTD đã tiếp nhận 21 trường hợp khiếu nại liên quan đến vật liệu xây dựng, xe máy, sữa, nước giải khát, điện tử, viễn thông, mỹ phẩm... Kết quả giải quyết hòa giải thành 17 vụ, đang giải quyết 2 vụ, chuyển cơ quan chức năng tiếp tục giải quyết 1 vụ. Ngoài ra, Hội cũng tiếp nhận phản ánh của NTD về chất lượng hàng hóa và yêu cầu cơ quan quản lý Nhà nước tiến hành thanh tra xử lý nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng cho NTD. Trong năm qua, Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng và Thanh tra Sở Khoa học và công nghệ đã tiến hành thanh tra đột xuất 2 trạm kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh vi phạm về chất lượng và đo lường xăng dầu.

* Có thêm lợi thế đi kiện

Ông Trường cho biết, hiện nay việc giải quyết các khiếu nại của NTD vẫn còn gặp một số khó khăn. Vì trên thực tế, nhiều NTD rất dễ dãi nên còn gặp thiệt thòi. Ví dụ như, đối với các hợp đồng soạn sẵn của các DN về bảo hiểm, ngân hàng, tín dụng... nhiều NTD không nghiên cứu kỹ, không nhờ tư vấn đã đặt bút ký. Trong khi các quy định của một số hợp đồng rất chung chung; trong trường hợp nào hiểu cũng được nên khi xảy ra chuyện, lấy ra coi lại mới "té ngửa"; lúc đó, lợi thế luôn thuộc về DN. Hay như việc mua hàng đa cấp, do thông tin quảng cáo không rõ ràng, khiến NTD hiểu lầm, lúc mua sản phẩm về mới thấy chất lượng không đạt yêu cầu như đã quảng cáo... Hoặc những khiếu nại liên quan đến cước điện thoại và internet rất khó giải quyết. Bởi, các thông tin về cước đều do DN cung cấp, NTD và cơ quan Nhà nước không có cơ sở cụ thể mà cần phải chờ kết quả giám định của cơ quan chức năng...

Trong khi đó, NTD muốn khởi kiện đòi bồi thường thì phải chứng minh chất lượng hàng hóa không đạt chất lượng (chi phí giám định, thẩm định chất lượng sản phẩm, NTD phải chịu; thậm chí, chi phí này có thể gấp nhiều lần giá trị hàng hóa) nên phần lớn NTD rất ngại khởi kiện. Tuy nhiên, trong thời gian tới, khi Luật Bảo vệ quyền lợi NTD có hiệu lực, khách hàng có quyền khởi kiện DN mà không cần chứng minh thiệt hại. Muốn thắng kiện, DN phải có nghĩa vụ chứng minh mình không có lỗi gây ra thiệt hại. NTD được yêu cầu bồi thường thiệt hại khi hàng hóa, dịch vụ không đúng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng, tính năng, công dụng, giá cả... mà tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ đã công bố, niêm yết, quảng cáo hoặc cam kết...

Một trong những điểm mới của Luật Bảo vệ quyền lợi NTD là Hội Bảo vệ NTD được xác định là tổ chức đại diện cho NTD có quyền khởi kiện vì lợi ích chung của NTD mà không cần có sự ủy quyền của NTD; đồng thời công khai danh sách DN vi phạm quyền lợi NTD, cung cấp thông tin cho các cơ quan quản lý Nhà nước... Hội còn độc lập khảo sát, thử nghiệm; công bố kết quả khảo sát, thử nghiệm chất lượng hàng hóa, dịch vụ và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc thông tin, cảnh báo của mình; kiến nghị cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD. Mặt khác, khi Luật Bảo vệ quyền lợi NTD có hiệu lực, Hội sẽ được Nhà nước hỗ trợ kinh phí và các điều kiện khác theo quy định của pháp luật, lúc đó nguồn lực của Hội (cán bộ chuyên trách, trang thiết bị...) sẽ được nâng lên để thực hiện nhiệm vụ, chức năng bảo vệ NTD tốt hơn.

Đặng Ngọc