Vụ "Món nợ kếch sù từ trên trời rơi xuống":
Tòa án nhân dân tỉnh bác đơn của bà Lê Thị Lan kiện đòi bà Lê Thị Lài trả số tiền nợ 650 triệu đồng

Người dân xã Bình Hòa chúc mừng bà Lài sau khi nghe tòa tuyên án.

* Bị oan do quá tin người

Vụ việc này đã được báo Đồng Nai  số ra ngày 10-7-2007 đăng trong bài "Món nợ kếch sù từ trên trời rơi xuống!". Trong đó có  phản ánh việc Tòa án nhân dân huyện Vĩnh Cửu xét xử còn thiếu khách quan và không có trách nhiệm khi buộc bà Lài phải trả số tiền 650 triệu cho bà Lan. Được biết, vào ngày 10-5-2006, bà Lài có viết một giấy vay nợ với nội dung: từ năm 1997-2006, bà Lài có vay của bà Lan số tiền tổng cộng là 650 triệu đồng. Theo lời khai của bà Lài, nguyên nhân bà ký giấy vay nợ này là do bà  chịu ơn bà Lan trước đây đã bán gạo thiếu và từng chữa bệnh cho bà. Bà Lan đã nhiều lần năn nỉ bà Lài viết giấy vay nợ để cho bà Lan có cơ sở khất nợ với người khác. Do thiếu hiểu biết về pháp luật, nên bà Lài đã viết giấy vay nợ theo mẫu mà bà Lan đã viết sẵn. Sau đó, bà Lan đã dẫn bà Lài đi nhận nợ giùm cho mình. Tuy nhiên, các chủ nợ của bà Lan không đồng ý vì họ biết bà Lài rất nghèo.
Mặc dù tại  Tòa án nhân dân huyện Vĩnh Cửu (xử ngày 7-5-2007), bà Lài đã một mực kêu oan nhưng hội đồng xét xử vẫn không xem xét lại. Trước khi xét xử, tòa cũng không xuống địa phương xác minh lại những lời khai của bị đơn là bà Lài mà chỉ dựa vào giấy vay nợ do bà Lài ký nhận và không hề làm rõ bản chất sự việc như thế nào? Vì sao bà Lài nghèo khó như thế mà bà Lan vẫn tin tưởng cho vay một số tiền quá lớn, trong khi thực tế, bà Lan cũng đang là một con nợ có tiếng ở xã Bình Hòa, vậy bà Lan lấy đâu ra tiền để cho bà Lài vay?

* Bản chất sự việc

Tại phiên tòa phúc thẩm ngày 29-10-2007, lời trình bày của bà Lan vẫn có nhiều bất nhất và mâu thuẫn. Ngoài giấy vay nợ do bà Lài ký, bà Lan  không đưa ra được giấy tờ gì chứng minh từng thời điểm bà Lài vay mượn tiền. Thậm chí, bà Lan cũng không nhớ nổi lần đầu tiên bà Lài vay nợ là ngày nào và vay bao nhiêu tiền? Bà Lan lý giải là do mỗi khi bà Lài vay nợ mới thì bà Lài thu hồi lại giấy nợ cũ và viết tổng cộng tiền nợ vào một tờ giấy khác. Riêng nguồn tiền, bà Lan khai là do bà mượn của mẹ, anh em và con gái của bà. Tuy nhiên, theo hội đồng xét xử, lời khai của bà không trùng khớp với lời khai của những người thân đã cho bà mượn tiền.
Điều đáng nói là ngay tại phiên tòa, bà Lan đã không thể lý giải được vì sao bà Lài không có khả năng trả cả gốc và lãi trong suốt thời gian dài mà bà vẫn tin tưởng cho bà Lài vay nợ liên tục? Hay vì sao bản thân bà Lan cũng nợ nần nhiều, phải đi vay với lãi suất cao trên 10%, mà vẫn cho bà Lài vay số tiền có giá trị lớn như thế? Tất cả chỉ được bà Lan chỉ lấp liếm: "Vì bà Lài nói bả còn của cải cha mẹ để lại". Bởi, đây là điều vô lý vì bà Lài nghèo khó ở ấp Bình Hòa ai cũng biết. Tại phiên tòa, bà Phạm Thị Xuân, Phó chủ tịch xã Bình Hòa xác nhận: "Bà Lài sợ nợ lắm! Trong những năm qua, địa phương cho bà vay tiền để chăn nuôi, buôn bán nhỏ với lãi suất có 0,65% mà bà còn không dám vay, thì không có lý nào bà đi vay bà Lan với lãi suất 3% như thế".
Ngoài ra, hội đồng xét xử cũng đã làm rõ việc bà Lài viết giấy nợ trong tình trạng lo sợ và có sự xắp xếp của bà Lan. Cụ thể là trong giấy vay nợ ngày 10-5-2006, bà Lài viết có thế chấp cho bà Lan 1 sổ đỏ và 1 giấy chứng minh nhân dân phôtô. Trong khi trước đó, từ ngày 20-3 đến 22-11-2006, bà Lan đã trực tiếp thế chấp sổ đỏ của bà Lài cho bà Tạ Thúy Loan để lấy 10 triệu đồng. Không lẽ cho vay một số tiền lớn như thế mà bà Lan chỉ cần thế chấp 1 sổ đỏ phôtô?  Từ những cơ sở trên, hội đồng xét xử đã khẳng định việc bà Lài vay nợ bà Lan là không có thật. Tòa đã bác yêu cầu khởi kiện đòi tài sản cho vay của bà Lan.
Sau khi tòa tuyên án, trên 50 người dân ở xã Bình Hòa tham dự phiên tòa ngày hôm đó đã ào lên chia vui với mẹ con bà Lài. Bà Lài đã ôm chầm luật sư Trương Thị Hồng, cộng tác viên Trung tâm trợ giúp pháp lý tỉnh, người đã bảo vệ quyền lợi cho bà mà khóc. Bà móm mém nói: "Vì thiếu hiểu biết mà tôi làm một việc dại dột. May mà chính quyền địa phương giúp đỡ và bà con chòm xóm thương tình đã động viên mẹ con tôi không được buông xuôi mà phải tin vào công lý". Ông Phạm Văn Hiểu ở ấp Bình Thạch phấn khởi cho biết: "Tui biết thể nào bà Lài cũng thắng kiện vì pháp luật công minh lắm! Tham dự phiên tòa, người nông dân như tụi tui rút ra được bài học, phải cân nhắc trước mọi việc gì để tránh tình trạng "bút sa gà chết".

Đặng Ngọc