Những lưu ý khi nhận lương hưu, trợ cấp xã hội

Từ cuối tháng 9-2026, người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) có thêm phương thức tiếp nhận tiền thông qua tài khoản hưởng an sinh xã hội (ASXH) trên ứng dụng VNeID. Cùng với đó, việc chi trả bằng tiền mặt được kiểm soát chặt chẽ hơn, nhất là khâu ký nhận và ủy quyền nhận thay.

Nhân viên Bảo hiểm xã hội thành phố hướng dẫn người dân phường Trấn Biên làm thủ tục nhận lương hưu. Ảnh: C.T.V

Những điểm mới trong phương thức chi trả các chế độ ASXH cần được người hưởng nắm rõ để bảo đảm nhận lương hưu, trợ cấp đúng người, đúng chế độ.

Thêm phương thức nhận lương hưu

Hiện lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng được chi trả qua tài khoản cá nhân hoặc bằng tiền mặt. Theo lịch chi trả tháng 10-2026, có 21 tỉnh, thành phố thực hiện chuyển tiền qua tài khoản cá nhân vào ngày làm việc đầu tiên của tháng, trong khi 13 địa phương thực hiện vào ngày làm việc thứ 2. Đồng Nai thuộc nhóm chi trả vào ngày làm việc thứ 2, tức ngày 2-10 trong tháng này.

Đối với người nhận bằng tiền mặt, cơ quan BHXH phối hợp với tổ chức dịch vụ chi trả thực hiện theo lịch hằng tháng đã thống nhất. Việc duy trì cả 2 hình thức giúp người hưởng chọn phương thức phù hợp với điều kiện của mình.

Từ ngày 28-9, người hưởng lương hưu, các khoản hỗ trợ và chính sách ASXH có thể chủ động tạo lập tài khoản trên ứng dụng VNeID và tích hợp tài khoản phù hợp để nhận tiền. Nội dung này được quy định tại Nghị định số 320/2026/NĐ-CP, ngày 13-8-2026 của Chính phủ, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử.

Phó Trưởng phòng Tuyên truyền và Hỗ trợ người tham gia, BHXH thành phố Hồ Thị Tú lưu ý: Ứng dụng VNeID không phải là một loại tài khoản ngân hàng độc lập. Ứng dụng VNeID đóng vai trò là nền tảng định danh, nơi người dân có thể tích hợp tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động của mình để tiếp nhận các khoản hỗ trợ, hưu trí, chi trả ASXH.

“Theo BHXH Việt Nam, trường hợp người thụ hưởng chưa tạo lập tài khoản hưởng ASXH và chưa có văn bản ủy quyền nhận thì khoản ASXH vẫn được chi trả bằng hình thức khác theo quy định hiện hành” - bà Tú cho biết.

Như vậy, việc bổ sung tài khoản hưởng ASXH trên ứng dụng VNeID tạo thêm phương thức nhận lương hưu, trợ cấp và các khoản chi ASXH trên nền tảng số. Trường hợp người hưởng chưa tạo lập tài khoản hưởng ASXH và chưa có văn bản ủy quyền nhận thì vẫn được chi trả bằng các hình thức khác theo quy định.

Không ký thay, nhận hộ nếu không có ủy quyền

Cùng với việc mở rộng phương thức nhận tiền, BHXH Việt Nam đang tăng cường kiểm soát chi trả bằng tiền mặt nhằm hạn chế tình trạng chi sai đối tượng, nhất là các trường hợp nhận thay trong thời gian dài.

Ngày 22-9-2026, BHXH Việt Nam ban hành Công văn số 3741/BHXH-TCKT về chấn chỉnh một số tồn tại trong công tác chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp thất nghiệp và quản lý người hưởng các chế độ BHXH hằng tháng qua cơ quan bưu điện (Công văn 3741).

Theo cơ quan này, tại một số địa phương còn tình trạng kiểm soát ủy quyền chưa chặt chẽ; chưa lưu đầy đủ chữ ký mẫu, hình ảnh của người hưởng và người được ủy quyền hoặc chưa đối chiếu đầy đủ thông tin trước khi chi trả.

Đáng chú ý, BHXH Việt Nam ghi nhận có trường hợp nhân viên chi trả kết hợp bán hàng, thu nợ và ký nhận thay người hưởng. Công tác rà soát, cập nhật biến động của người hưởng tại một số địa bàn cũng chưa kịp thời.

BHXH thành phố lưu ý: Người hưởng lương hưu, trợ cấp xã hội nên chủ động chọn phương thức nhận phù hợp. Nên ưu tiên nhận qua tài khoản cá nhân, vì đây là phương thức chi trả an toàn, thuận tiện, minh bạch, giúp người nhận chủ động hơn.

Trường hợp ủy quyền cho người khác thì phải lập văn bản đúng quy định. Người hưởng hoặc người được ủy quyền hợp lệ cần trực tiếp thực hiện việc nhận và ký xác nhận, không để người khác ký thay.

Từ thực tế này, BHXH Việt Nam yêu cầu cơ quan bưu điện khi chi trả bằng tiền mặt phải kiểm tra giấy tờ tùy thân, thông tin ủy quyền; đồng thời đối chiếu hình ảnh và chữ ký của người hưởng hoặc người được ủy quyền. Văn bản ủy quyền cũng phải được kiểm tra về tính hợp lệ và thời hạn.

Đặc biệt, không thực hiện chi trả cho người lĩnh thay nếu không có văn bản ủy quyền hoặc văn bản ủy quyền đã hết hạn. Nhân viên chi trả của cơ quan bưu điện không được ký thay, nhận hộ các chế độ BHXH, trợ cấp thất nghiệp. Trường hợp cố tình vi phạm, để xảy ra thất thoát, lãng phí hoặc khiếu kiện thì phải chịu trách nhiệm theo quy định.

Liên quan đến giấy ủy quyền, luật sư Phạm Văn Nghĩa, Đoàn luật sư thành phố Đồng Nai lưu ý: Pháp luật vẫn cho phép người hưởng ủy quyền bằng văn bản cho người khác nhận lương hưu, trợ cấp BHXH. Tuy nhiên, việc ủy quyền phải được thực hiện đúng quy định và văn bản ủy quyền phải còn hiệu lực.

“Luật BHXH năm 2024 quy định văn bản ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp BHXH và chế độ khác có thời hạn tối đa 12 tháng kể từ ngày xác lập việc ủy quyền” - luật sư Nghĩa lưu ý.

Ngoài ra, tại Công văn 3741, BHXH Việt Nam yêu cầu nhân viên bưu điện không được khấu trừ trực tiếp lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp thất nghiệp của người hưởng để thu hồi các khoản vay, nợ ngân hàng; không lôi kéo, ép buộc người hưởng sử dụng các dịch vụ khác do cơ quan bưu điện hoặc tổ chức dịch vụ cung cấp.

Bên cạnh chấn chỉnh khâu chi trả, BHXH Việt Nam yêu cầu tiếp tục rà soát, cập nhật thông tin người hưởng, nhất là người cao tuổi, người ủy quyền nhận thay trong thời gian dài, người nhiều tháng chưa nhận tiền hoặc không có mặt tại nơi cư trú.

Theo BHXH Việt Nam, tính đến tháng 8-2026, cả nước còn gần 948 ngàn người hưởng có thông tin chưa khớp với thông tin trên căn cước công dân hoặc chưa cập nhật số căn cước công dân. Đây là nhóm thông tin cần tiếp tục được rà soát, xử lý nhằm nâng cao chất lượng quản lý người hưởng và hạn chế phát sinh chi trả sai.

Những quy định mới về phương thức nhận tiền và yêu cầu kiểm soát chặt việc chi trả là nhằm đảm bảo tiền lương hưu, trợ cấp được chuyển đến đúng người, đúng chế độ.

Kim Liễu