Lưu ý khi đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế

Việc đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện, bảo hiểm y tế (BHYT) thông qua các tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng (PTĐT) tạo thêm thuận lợi cho người dân khi tham gia chính sách an sinh. Tuy nhiên, người tham gia cần lựa chọn đúng tổ chức, điểm thu, nhân viên thu và lưu ý kiểm tra thông tin sau khi nộp tiền để bảo đảm khoản đóng được quản lý, ghi nhận đúng quy định.

BHXH Việt Nam vừa có công văn yêu cầu chấn chỉnh hoạt động của các tổ chức hỗ trợ PTĐT nhằm phát triển người tham gia BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) nhanh, bền vững; quản lý chặt chẽ nguồn thu, phòng ngừa lạm dụng, trục lợi và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia. Nội dung này được BHXH Việt Nam yêu cầu tại Công văn số 3639/BHXH-QLT, ngày 16-9-2026.

Người dân làm hồ sơ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội tại bộ phận một cửa Bảo hiểm xã hội thành phố Đồng Nai.

Đúng điều kiện, đúng quy trình thu

Bà Trần Thị Hòe (ở phường Tam Hiệp) cho biết: Khi đóng BHXH tự nguyện, BHYT thông qua tổ chức hỗ trợ PTĐT, điều bà quan tâm là làm sao biết nơi mình giao dịch hoạt động đúng quy định, đồng thời khoản tiền đã nộp được quản lý và ghi nhận đầy đủ. Theo bà, nếu có thể kiểm tra thông tin sau khi đóng tiền, người tham gia sẽ yên tâm hơn và kịp thời phát hiện những trường hợp sai lệch.

Để chấn chỉnh hoạt động của các tổ chức hỗ trợ PTĐT, tại Công văn số 3639, BHXH Việt Nam yêu cầu BHXH các tỉnh, thành phố tổ chức phổ biến, quán triệt các quy định đến cán bộ, viên chức và các tổ chức hỗ trợ PTĐT; đồng thời rà soát, kiểm tra hoạt động của các tổ chức trên địa bàn. Trường hợp tổ chức hoạt động không hiệu quả, thực hiện không đúng quy trình thu hoặc có vi phạm, cơ quan BHXH phải xem xét, xử lý theo quy định. Công tác kiểm tra được tăng cường đối với quy trình thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, nhân viên để kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các vi phạm.

Trước đó, ngày 5-6-2026, BHXH Việt Nam ban hành Quyết định số 458/QĐ-BHXH quy định tiêu chí, điều kiện và quy trình lựa chọn tổ chức hỗ trợ PTĐT: BHXH, BHTN, BHYT. Quy định, tổ chức được lựa chọn phải đáp ứng các tiêu chí, điều kiện theo quy định về tư cách pháp lý, năng lực tài chính, nhân sự, địa điểm hoạt động, phạm vi hỗ trợ và giao dịch điện tử với cơ quan BHXH. Người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ PTĐT phải được tổ chức đăng ký và cơ quan BHXH xác nhận theo quy định.

Tổ chức hỗ trợ PTĐT phải đăng ký kế hoạch, chỉ tiêu và phạm vi hoạt động. Trên cơ sở hồ sơ và điều kiện thực tế, cơ quan BHXH xem xét trước khi ký hợp đồng hoặc thỏa thuận theo quy định. Những yêu cầu này nhằm bảo đảm việc phát triển người tham gia BHXH, BHYT được thực hiện theo quy trình thống nhất, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của tổ chức và cá nhân trong quá trình thực hiện.

3 việc nên làm sau khi đóng BHXH tự nguyện, BHYT

Sau khi đóng tiền qua tổ chức hỗ trợ PTĐT, người tham gia nên nhận và lưu biên lai hoặc chứng từ; kiểm tra họ tên, số BHXH, số tiền, ngày đóng, loại hình và thời gian đóng; tra cứu thông tin trên Cổng thông tin điện tử BHXH Việt Nam. Nếu phát hiện thông tin chưa chính xác hoặc khoản đóng chưa được ghi nhận, cần liên hệ nơi thực hiện giao dịch hoặc cơ quan BHXH để được kiểm tra, đối chiếu.

Đóng tiền phải có biên lai, thông tin phải được ghi nhận

Một nội dung được BHXH Việt Nam lưu ý là việc quản lý, sử dụng biên lai thu tiền. Theo đó, cần phòng ngừa và xử lý nghiêm các trường hợp thu tiền nhưng không lập biên lai; ghi không đúng số tiền, thời điểm thu trên biên lai; quản lý, sử dụng biên lai không đúng quy định hoặc để xảy ra mất, thất thoát biên lai.

Cơ quan BHXH các cấp phải thường xuyên đối chiếu biên lai với số tiền đã thu và thông tin của người tham gia; theo dõi số lượng biên lai đã cấp phát, sử dụng. Các tổ chức hỗ trợ PTĐT có trách nhiệm quản lý, lưu trữ, đối chiếu biên lai với cơ quan BHXH theo quy định. Khi kết thúc hợp đồng, phải thực hiện đối chiếu và hoàn trả biên lai theo quy định.

BHXH Việt Nam yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh sử dụng biên lai điện tử, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, đối chiếu trong quá trình thu. Người tham gia khi đóng BHXH tự nguyện, BHYT thông qua tổ chức hỗ trợ PTĐT cần nhận và lưu biên lai hoặc chứng từ giao dịch. Đây là căn cứ để đối chiếu thông tin về số tiền, thời điểm và nội dung khoản đóng.

Biên lai thu tiền cần được hiểu là chứng từ của giao dịch, không đồng nghĩa với việc mọi thông tin về khoản đóng đã được hoàn tất ghi nhận trên hệ thống của cơ quan BHXH. Vì vậy, bên cạnh việc giữ biên lai, người tham gia cần chủ động kiểm tra thông tin sau khi đóng.

Theo hướng dẫn của BHXH Việt Nam, ngay khi thực hiện đóng BHXH tự nguyện, BHYT qua tổ chức hỗ trợ PTĐT, thông tin người tham gia và số tiền đóng được cập nhật trên phần mềm kết nối với cơ quan BHXH theo quy định. Người tham gia được cung cấp các thông tin gồm: họ tên, số BHXH, ngày đóng, số tiền đóng, loại hình tham gia, số tháng đóng và được hướng dẫn kiểm tra thông tin trên Cổng thông tin điện tử BHXH Việt Nam.

Việc kiểm tra giúp người tham gia đối chiếu khoản tiền thực tế đã nộp với thông tin được ghi nhận. Nếu phát hiện thông tin chưa chính xác hoặc khoản đóng chưa được ghi nhận, người dân có thể sử dụng biên lai, chứng từ giao dịch để làm căn cứ liên hệ nơi thực hiện giao dịch hoặc cơ quan BHXH để được kiểm tra, đối chiếu.

Theo BHXH Việt Nam, việc chấn chỉnh hoạt động của các tổ chức hỗ trợ PTĐT nhằm chuẩn hóa mạng lưới, bảo đảm quá trình thu và quản lý tiền đóng được thực hiện đúng quy định; đồng thời nâng cao trách nhiệm của cơ quan BHXH, tổ chức hỗ trợ và người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ.

Kim Liễu