Nỗ lực quản lý, bảo vệ động vật hoang dã

Động vật hoang dã (ĐVHD) giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng hệ sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học. Tuy nhiên, thời gian qua, tại một số địa phương trên cả nước, tình trạng săn bắt, nuôi nhốt, mua bán, vận chuyển trái pháp luật các loài ĐVHD vẫn còn diễn biến phức tạp.

Chi cục Kiểm lâm thành phố Đồng Nai phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức thả 3 cá thể khỉ hoang dã về môi trường tự nhiên.

Trước thực tế đó, lãnh đạo Trung ương và các địa phương đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền, đấu tranh, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ ĐVHD.

Thay đổi nhận thức người dân

Đội trưởng Đội Kiểm lâm cơ động số 1 Trần Đức Cường cho biết: Thời gian qua, Đội Kiểm lâm cơ động số 1 chủ động xây dựng kế hoạch, phối hợp với các hạt kiểm lâm, chính quyền địa phương, lực lượng công an và các đơn vị chủ rừng thực hiện kiểm tra, tuần tra, ngăn chặn và xử lý vi phạm. Nhờ đó, tình hình vi phạm cơ bản được kiểm soát, không để xảy ra điểm nóng, vụ việc phức tạp liên quan đến săn bắt, nuôi nhốt ĐVHD trái phép.

Từ đầu năm đến nay, Đội Kiểm lâm cơ động số 1 tham mưu Chi cục Kiểm lâm triển khai các văn bản chỉ đạo về tiếp tục bảo vệ ĐVHD và bảo tồn đa dạng sinh học. Lực lượng kiểm lâm chủ động rà soát, nắm chắc đối tượng và địa bàn trọng điểm; tập trung kiểm tra tại các khu vực rừng, vùng giáp ranh, chợ, nhà hàng, cơ sở gây nuôi ĐVHD, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng và những địa điểm có nguy cơ phát sinh vi phạm.

Trong bối cảnh hoạt động mua bán ĐVHD có xu hướng diễn ra trên không gian mạng, lực lượng chức năng tăng cường theo dõi thông tin trên Facebook, TikTok, Zalo, các hội nhóm kín và sàn giao dịch điện tử nhằm kịp thời phát hiện các hành vi vi phạm. Trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng kiểm lâm Đồng Nai tổ chức 46 đợt kiểm tra, truy quét, phát hiện 30 vụ vi phạm, tịch thu 136 cá thể ĐVHD thuộc nhóm IIB và động vật rừng thông thường; xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền hơn 100 triệu đồng.

Song song với công tác tuần tra, kiểm tra và xử lý vi phạm, Chi cục Kiểm lâm thành phố đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chung tay bảo vệ ĐVHD. Chi cục chỉ đạo Đội Kiểm lâm cơ động chủ trì, phối hợp với các hạt kiểm lâm khu vực và các đơn vị liên quan thường xuyên tổ chức tuyên truyền pháp luật bằng nhiều hình thức phong phú…

Một trong những kết quả đáng ghi nhận là ngày càng có nhiều người dân tự nguyện giao nộp ĐVHD cho cơ quan chức năng. Trong đợt cao điểm tuyên truyền vừa qua, lực lượng kiểm lâm tiếp nhận 949 cá thể ĐVHD do người dân tự nguyện giao nộp, trong đó có các loài thuộc nhóm IB, nhóm IIB và động vật rừng thông thường. Sau khi tiếp nhận, các lực lượng chức năng phối hợp tổ chức tái thả những ĐVHD về môi trường tự nhiên phù hợp với sinh cảnh của loài.

Thời gian qua, lực lượng kiểm lâm chủ động xây dựng phương án, phối hợp với người dân và các đơn vị chức năng bắt giữ an toàn 6 cá thể khỉ hoang dã thường xuyên xuất hiện tại khu dân cư, phá hoại tài sản và tiềm ẩn nguy cơ xung đột với con người. Hiện các cá thể khỉ này đã được tái thả về môi trường tự nhiên trong tình trạng sức khỏe tốt.

Ông Trần Đức Cường khuyến cáo: Khi phát hiện ĐVHD bị nuôi nhốt trái phép hoặc không đủ điều kiện nuôi nhốt, người dân cần thông báo cho cơ quan kiểm lâm hoặc chính quyền địa phương để được tiếp nhận, xử lý. Người dân không nên tự ý thả ĐVHD về môi trường tự nhiên. Việc tái thả cần được thực hiện đúng quy trình, phù hợp với đặc tính và sinh cảnh của từng loài. Nếu thả không đúng nơi, đúng thời điểm có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của ĐVHD, hệ sinh thái và an toàn cộng đồng.

Chủ động từ sớm, ngăn chặn từ xa

Theo Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm thành phố Ngô Văn Vinh, tình hình vi phạm pháp luật về quản lý, bảo vệ ĐVHD vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, nhất là tại các khu vực rừng tự nhiên, địa bàn giáp ranh với các tỉnh và khu vực biên giới.

Vào dịp cuối năm và những ngày lễ, nhu cầu sử dụng ĐVHD có thể gia tăng. Các hành vi như: săn bắn, bẫy, bắt, tàng trữ, vận chuyển, mua bán ĐVHD trái pháp luật có nguy cơ tiếp tục phát sinh. Đáng chú ý, phương thức, thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi hơn. Các đối tượng có thể chia nhỏ hàng hóa, thay đổi phương tiện, tuyến đường và người vận chuyển để tránh sự phát hiện của lực lượng chức năng. Hoạt động mua bán, môi giới có xu hướng diễn ra trên mạng xã hội, các nền tảng trực tuyến, trong các nhóm kín hoặc thông qua người trung gian.

Trước tình hình đó, Chi cục Kiểm lâm thành phố tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý, bảo vệ ĐVHD. Trong đó, tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức người dân; chủ động phối hợp với lực lượng công an, bộ đội biên phòng và chính quyền địa phương rà soát các khu vực trọng điểm, đối tượng có nguy cơ vi phạm. Cùng với tăng cường tuần tra, kiểm tra, lực lượng chức năng sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, theo dõi và kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi quảng cáo, mua bán ĐVHD trên không gian mạng. Một nhiệm vụ quan trọng khác là tăng cường giám sát các đơn vị chủ rừng và theo dõi chặt chẽ các cơ sở gây nuôi ĐVHD được cấp phép, không để lợi dụng giấy phép nhằm hợp thức hóa các cá thể ĐVHD có nguồn gốc bất hợp pháp.

“Việc xây dựng và phát huy nguồn tin từ quần chúng nhân dân có ý nghĩa rất quan trọng. Qua đó góp phần phát hiện vi phạm từ sớm, từ xa, không để hình thành các điểm nóng, đường dây hoặc tụ điểm mua bán, vận chuyển ĐVHD trái pháp luật trên địa bàn” - ông Ngô Văn Vinh nhấn mạnh. 

An Nhơn