Bảo đảm quyền học tập của trẻ em

Trẻ em là người dưới 16 tuổi, có quyền được giáo dục, học tập để phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng của bản thân.

Trường THCS Đinh Tiên Hoàng, xã Bình Minh trong ngày khai giảng năm học mới 2026-2027. Ảnh minh họa: Võ Thị Thanh Tâm

Giáo dục tiểu học và giáo dục THCS là giáo dục bắt buộc (GDBB). Do đó, cha mẹ phải có trách nhiệm tạo điều kiện cho con em hoàn thành chương trình GDBB.

Giáo dục tiểu học và THCS là giáo dục bắt buộc

Quyền học tập của trẻ em được khẳng định rất rõ trong các quyền cơ bản của Luật Trẻ em năm 2016 và Luật Giáo dục năm 2019, sửa đổi, bổ sung năm 2025. Theo đó, trẻ em là công dân Việt Nam đều có quyền được đi học đúng độ tuổi, tham gia học đầy đủ các chương trình giáo dục của Nhà nước. Mọi hành vi cản trở trẻ em thực hiện quyền được học tập bị pháp luật nghiêm cấm.

Đặc biệt, Luật Giáo dục năm 2019, sửa đổi, bổ sung năm 2025 có quy định, giáo dục tiểu học và giáo dục THCS là GDBB. Nhà nước thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3-6 tuổi. Nhà nước chịu trách nhiệm thực hiện GDBB trong cả nước. Mọi công dân trong độ tuổi quy định có nghĩa vụ học tập để thực hiện phổ cập giáo dục và hoàn thành GDBB. Gia đình, người giám hộ có trách nhiệm tạo điều kiện cho các thành viên của gia đình trong độ tuổi quy định được học tập để thực hiện phổ cập giáo dục và hoàn thành GDBB.

Thầy Ngô Quốc Toàn, Phó Hiệu trưởng Trường TH -THCS Long Tân (phường Nhơn Trạch) cho biết: Tuổi của học sinh vào học lớp 1 là 6 tuổi. Tuổi của học sinh vào học lớp 6 là 11 tuổi. Tuổi của học sinh vào học lớp 10 là 15 tuổi. Đối với học sinh lưu ban, học sinh ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, học sinh là người dân tộc thiểu số, học sinh là người khuyết tật, học sinh kém phát triển về thể lực hoặc trí tuệ, học sinh mồ côi không nơi nương tựa, học sinh thuộc hộ nghèo, học sinh ở nước ngoài về nước và trường hợp khác theo quy định của pháp luật, có thể có độ tuổi cao hơn.

Ông Lưu Văn Hiếu (ở phường Trị An) thắc mắc: Con của tôi đã hoàn thành xong chương trình THCS khi mới 14 tuổi. Vì lý do kinh tế, vợ chồng tôi không có điều kiện tiếp tục lo cho con học lên lớp 10 và cháu cũng không muốn đi học nữa. Vậy vợ chồng tôi có bị xem là vi phạm quyền học tập của trẻ em theo quy định không?

Còn phụ huynh Thị Nên (ở xã Nha Bích) trình bày: Vợ chồng tôi rất muốn gửi con nhỏ 4 tuổi vào các điểm trường mầm non. Tuy nhiên, do vợ chồng tôi thường xuyên đi làm thuê xa nhà nên để con ở nhà cho người thân trông coi. Như vậy, vợ chồng tôi có bị xử phạt không?

UBND thành phố vừa ban hành Văn bản số 8854/UBND-KGVX, ngày 8-9-2026 tăng cường thực hiện công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em trên địa bàn thành phố. Theo đó, giao các sở, ban, ngành, đoàn thể thành phố chủ động trao đổi, cung cấp thông tin thuộc phạm vi quản lý theo quy định; kịp thời phối hợp xử lý các vụ việc liên quan đến trẻ em, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp và vì lợi ích tốt nhất của trẻ em; tăng cường các giải pháp phòng, chống xâm hại, bạo lực, tai nạn, thương tích, đuối nước và bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.

Tạo điều kiện tốt nhất về học tập cho trẻ em

Thạc sĩ luật học Võ Văn Thanh (ở phường Trảng Dài) cho biết: Quyền được giáo dục, học tập để phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng của bản thân là một trong những quyền cơ bản của trẻ em, được Nhà nước bảo đảm thực hiện. Do đó, cha mẹ có nghĩa vụ tạo điều kiện để con em mình thực hiện chương trình giáo dục tiểu học, THCS bắt buộc và chính sách phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3-6 tuổi.

Tại Điều 27 Nghị định số 98/2026/NĐ-CP, ngày 31-03-2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em (có hiệu lực thi hành từ ngày 16-5-2026) quy định, phạt từ 1-2 triệu đồng đối với hành vi cản trở việc đi học của trẻ em. Phạt từ 3-5 triệu đồng đối với hành vi dụ dỗ, lôi kéo, ép buộc trẻ em bỏ học, nghỉ học.

Do đó, các phụ huynh: Lưu Văn Hiếu, Thị Nên sẽ không bị xử phạt hành chính, dù họ chưa đảm bảo tốt nhất quyền được giáo dục, học tập cho con em. Hành vi đó xuất phát vì lý do khách quan đem lại không phải họ cố ý, như: kinh tế gặp khó khăn, con không muốn đi học, không có thời gian đưa đón… Tuy vậy, phụ huynh nên cố gắng tạo điều kiện tốt nhất để cùng con em thực hiện chính sách phổ cập mầm non và chương trình GDBB tiểu học, THCS theo quy định.

Cũng theo Thạc sĩ Võ Văn Thanh, ngăn chặn tình trạng bỏ học đối với trẻ em luôn là trăn trở của giáo viên, phụ huynh, chính quyền địa phương, ngành giáo dục. Làm tốt vấn đề này cũng là giải pháp quan trọng trong việc góp phần thực hiện chính sách giáo dục tiểu học, THCS bắt buộc có hiệu lực kể từ ngày 1-7-2026, theo Luật Giáo dục năm 2019, sửa đổi, bổ sung năm 2025. 

Thầy Ngô Quốc Toàn cho biết thêm: Nhà trường và giáo viên cần chủ động tìm hiểu rõ về nguyên nhân và xây dựng mối quan hệ tin cậy đối với các em để vận động, tìm giải pháp hỗ trợ về vật chất, tinh thần. Đồng thời, nhà trường, giáo viên phải thường xuyên quan tâm học sinh, xây dựng được khối đoàn kết trong trường, lớp; phối hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh việc học ở lớp, ở nhà; thực hiện được kế hoạch bồi dưỡng, phụ đạo, giúp đỡ các em học sinh chưa hoàn thành (học lực yếu); thành lập tổ tư vấn học đường; xây dựng môi trường học tập thân thiện… Làm tốt những điều này, sẽ góp phần tích cực trong việc ngăn chặn tình trạng bỏ học; đảm bảo quyền giáo dục, học tập tốt nhất cho trẻ em; thực hiện thắng lợi chương trình phổ cập giáo dục và GDBB theo quy định.

Đoàn Phú