Tái hòa nhập cộng đồng cho trẻ vi phạm pháp luật: Con đường còn lắm gian nan...

Quá trình tái hòa nhập cộng đồng của những trẻ vi phạm pháp luật luôn gặp không ít rào cản. Trong khi đó, tình trạng gia tăng số trẻ em phạm pháp đã khiến cho việc ngăn ngừa, quản lý, giáo dục và hỗ trợ đối tượng này càng thêm khó khăn.

Quá trình tái hòa nhập cộng đồng của những trẻ vi phạm pháp luật luôn gặp không ít rào cản. Trong khi đó, tình trạng gia tăng số trẻ em phạm pháp đã khiến cho việc ngăn ngừa, quản lý, giáo dục và hỗ trợ đối tượng này càng thêm khó khăn.

* Kết quả từ một cuộc khảo sát

Trong khuôn khổ thực hiện dự án "Ngăn ngừa người chưa thành niên vi phạm pháp luật và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng", Sở Lao động - thương binh và xã hội phối hợp với Công an tỉnh và Tổ chức Plan (tổ chức phi chính phủ của Phần Lan), tiến hành khảo sát trên 1.335 em ở hai điểm thực hiện thí điểm dự án là TP.Biên Hòa và TX.Long Khánh.

Một tiểu phẩm về phòng tránh tệ nạn của các học viên Trường giáo dưỡng số 4.

Hầu hết các em trong diện khảo sát từng có hồ sơ quản lý của công an địa phương về những tiền án, tiền sự. Trên địa bàn Long Khánh, trong số 418 em thuộc diện khảo sát, có 355 em có hồ sơ quản lý của công an. Qua khảo sát cho thấy, hành vi vi phạm pháp luật (VPPL) của các em phổ biến nhất là trộm cắp tài sản (chiếm 45,35%), gây rối trật tự (42,8%). Những hành vi mang tính chất nghiêm trọng cũng có, như: giết người (1,6%), cướp của (1,69%), sử dụng ma túy (5,63%), cưỡng dâm (0,56%). Còn ở TP.Biên Hòa, qua khảo sát 817 em cho thấy tỷ lệ hành vi trẻ VPPL cũng tương đương về số lượng và tính chất vi phạm so với số trẻ khảo sát ở Long Khánh.

Nguyên nhân dẫn trẻ đến với hành vi VPPL, qua khảo sát cho thấy, phần lớn các em thiếu sự yêu thương và giáo dục của gia đình. Có đến hơn 80% em có yếu tố bất lợi về hoàn cảnh sống, như: mồ côi, cha mẹ ly hôn, gia đình có người từng mắc tệ nạn, gia đình bất hòa, bạo hành... khiến trẻ mất phương hướng và dễ bị lôi kéo vào tệ nạn. Những mong muốn lớn nhất của các em là được học nghề (45%), đi làm kiếm tiền nuôi thân (43%), học văn hóa (18,8%)...

Thông qua khảo sát trên còn thấy, ở 15 xã, phường của TX.Long Khánh, số trẻ VPPL "rải" đều ở các xã, phường; còn ở TP.Biên Hòa lại có sự khu trú và "chênh" nhau khá lớn giữa các phường, xã. Trong đó, có phường, số trẻ VPPL rất cao như Tân Hòa có đến 128 em, Tân Hiệp có 62 em, nhưng ở phường Thanh Bình, xã Tân Hạnh, phường Trung Dũng chỉ có 7-10 em.

* Mở ra những cơ hội...

Tại hội thảo chia sẻ kinh nghiệm quản lý và giáo dục người chưa thành niên vi phạm pháp luật và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng được tổ chức trong tuần qua, trong khuôn khổ của dự án này, nhiều ý kiến tâm huyết với vấn đề trẻ VPPL cũng như hỗ trợ các em tái hòa nhập cộng đồng đã được chia sẻ.

Bà Phạm Thị Lệ Thủy, Chi cục phó Chi cục Bảo trợ và chăm sóc - bảo vệ trẻ em tỉnh, cho rằng: "Trước đây gia đình có con VPPL thường né tránh trách nhiệm, nhưng bây giờ nhiều cha mẹ đã hợp tác khá tốt với cơ quan chức năng trong việc giáo dục con em. Vai trò giáo dục của gia đình cũng đã được nâng lên. Do đó, chúng tôi mong rằng với những em VPPL nhẹ nên giao về địa phương và gia đình quản lý, không nên đưa đi các cơ sở giáo dục tập trung. Bởi thực tế không ít em sau thời gian ở cơ sở tập trung ra đã học được ở nhau những "chiêu" gây án tinh vi hơn, táo bạo hơn".

Còn ông Lê Hồng Hải, Phó công an TX.Long Khánh cho biết: "Tình trạng trẻ em VPPL trên địa bàn Long Khánh hiện rất đáng báo động. Có nhiều nguyên nhân đẩy đưa các em đến việc phạm pháp. Để hạn chế tình trạng này, yếu tố gia đình là rất quan trọng. Hiện ngành đang triển khai đề án phòng ngừa tội phạm, nhưng với môi trường sống còn nhiều phức tạp nên tình trạng gia tăng số người VPPL, trong đó có trẻ em vẫn còn ở mức cao. Chúng tôi rất mong được các ban, ngành, đoàn thể cùng phối hợp trong việc giáo dục, đặc biệt là tạo công ăn việc làm để các em hạn chế tiếp cận với những phần tử xấu".

Trẻ học nghề ở cơ sở sửa xe gắn máy Huỳnh Hữu Hải.

Thực hiện trách nhiệm xã hội của mình, Công ty TNHH Thanh Bình đã xây dựng một trung tâm hỗ trợ về ăn, ở, học nghề và tạo công ăn việc làm cho những trẻ VPPL để các em có điều kiện tái hòa nhập cộng đồng. Trung tâm được xây dựng nhằm đón nhận đối tượng trẻ ở Trường giáo dưỡng ra, nhưng thực tế rất ít đối tượng chịu vào trung tâm. Vì thế, đã gần 5 tháng hoạt động và mở rộng với cả đối tượng trẻ mồ côi, lang thang cơ nhỡ, trẻ em nghèo... nhưng trung tâm này cũng chỉ nhận được 17 em vào học nghề. Ông Phạm Đức Bình, giám đốc Công ty TNHH Thanh Bình, cho biết: "Qua tìm hiểu nguyên nhân, chúng  tôi biết những em từng gây án, từng ở trường giáo dưỡng... lý lịch đều có ghi: là đối tượng có tiền án, tiền sự. Việc "đóng dấu" này rất nặng nề với các em. Nó ảnh hưởng không chỉ đến tâm lý, mà còn gây khó khăn trong sinh hoạt và công ăn việc làm của các em. Khi xây dựng trung tâm này, tôi rất mong muốn được hỗ trợ những bước đi ban đầu để giúp các em sau này đi trên chính đôi chân của mình, đồng thời cũng góp phần làm cho các doanh nghiệp và cộng đồng xóa cái nhìn định kiến về trẻ đã từng VPPL, để các em được đối xử công bằng hơn trong mọi sinh hoạt đời sống và việc làm".

Phương Uyên