Khi "con kiến" đi kiện "củ khoai"
Kỳ 2: Dặm trường đòi công lý

Bị lừa ký lại hợp đồng lao động mới, hàng trăm công nhân Công ty H. (ở TX.Long Khánh) bị mất trắng tiền trợ cấp thôi việc. Bất chấp khó khăn, áp lực, 3 nữ công nhân đã vượt đường xa đi đòi công lý không chỉ cho riêng mình.

Bị lừa ký lại hợp đồng lao động mới, hàng trăm công nhân Công ty H. (ở TX.Long Khánh) bị mất trắng tiền trợ cấp thôi việc. Bất chấp khó khăn, áp lực, 3 nữ công nhân đã vượt đường xa đi đòi công lý không chỉ cho riêng mình.

* Quyết tâm đi kiện đòi quyền lợi

Phiên phúc thẩm Tòa án nhân dân (TAND) tỉnh sáng 28-9-2010 khá đặc biệt, vì nguyên đơn tham dự phiên tòa (và những người đi theo ủng hộ) đều mặc đồng phục. Họ là những nữ công nhân của Công ty H. (doanh nghiệp chuyên về may mặc của Hàn Quốc, trụ sở tại thị xã Long Khánh), vượt 40 cây số đường để theo dõi vụ kiện của chị Trần Thị Thanh Phương, công nhân của công ty. Và trưa hôm đó, họ cùng nhau tâm sự ngoài gốc cây, hành lang để đợi đến đầu giờ chiều tiếp tục theo dõi vụ kiện của hai chị Võ Thị Thanh Sang và Nguyễn Thị Nhã, với cùng một nội dung: yêu cầu Công ty H. phải chi trả đúng, đủ khoản tiền trợ cấp thôi việc cho những ngày họ vắt sức lao động làm việc cho công ty.

Chị Trần Thị Thanh Phương tại phiên tòa phúc thẩm ngày 28-9.

Chị Phương cho biết, năm 2000 chị vào làm việc tại Công ty L. (ở thị xã Long Khánh). Tháng 3-2004, chủ công ty bán lại nhà xưởng cho người em trai. Ông này đã tiếp nhận toàn bộ tài sản, công nhân của Công ty L. và đổi tên thành Công ty H. Sau đó, ông chủ doanh nghiệp cho ký lại toàn bộ hợp đồng lao động (HĐLĐ) với 350 công nhân cũ của Công ty L. với lý do để dễ làm thủ tục sang nhượng, đồng thời hứa hẹn với công nhân sẽ vẫn đảm bảo quyền lợi của họ. Tin lời ông giám đốc người nước ngoài, các công nhân ký lại HĐLĐ mới mà không biết điều thiệt thòi sẽ thuộc về mình. Năm 2009, chị Phương nghỉ việc, nhưng chỉ được thanh toán tiền trợ cấp thôi việc từ thời điểm ký HĐLĐ với Công ty H. trở về sau, còn thời gian làm việc trước đó ở Công ty L. thì bị "quăng cục lơ". Không riêng gì chị Phương, hàng trăm công nhân khác cũng bị lâm vào hoàn cảnh tương tự. Ức lòng vì bị ông chủ doanh nghiệp lừa khi ký HĐLĐ mới, cố tình lảng tránh trách nhiệm gây thiệt thòi quyền lợi cho người lao động, chị Phương đã làm đơn khởi kiện Công ty H.

Tại phiên xử sơ thẩm của TAND thị xã Long Khánh, đại diện Công ty H. cho rằng, Công ty H. và Công ty L. là 2 pháp nhân độc lập vì hiện nay Công ty L. vẫn chưa giải thể. Do đó, Công ty H. không chịu trách nhiệm trả tiền trợ cấp thôi việc giùm cho Công ty L. TAND thị xã Long Khánh đã chấp nhận lập luận này và xử chị Phương thua kiện. Quyết tâm đi đòi công lý cho mình và bạn bè, chị Phương kháng cáo lên TAND tỉnh.

Sau nhiều lần hoãn tới hoãn lui vì đại diện của Công ty H. cố tình vắng mặt, trong phiên phúc thẩm ngày 28-9-2010, Hội đồng xét xử TAND tỉnh đã nhận định: Việc chuyển nhượng tài sản, công nhân giữa 2 Công ty L. và H. là có thật trên thực tế, việc Công ty L. chưa làm thủ tục giải thể không ảnh hưởng gì, Công ty H. có trách nhiệm phải chi trả trợ cấp thôi việc cho chị Phương là đúng theo quy định của Luật Lao động. Theo đó, Tòa đã tuyên buộc Công ty H. phải chi trả cho chị Phương 9,1 triệu đồng trợ cấp thôi việc từ năm 2000. Các công nhân đã vỗ tay reo mừng ngay sau khi thẩm phán đọc quyết định, còn chị Phương thì khóc òa vì vui sướng.

Buổi chiều cùng ngày, hai chị Sang, Nhã cũng được TAND tỉnh tuyên thắng kiện, buộc Công ty H. phải chi trả trợ cấp thôi việc gần 20 triệu đồng.

* Cất lên tiếng nói của người lao động

Nhớ lại những ngày bắt đầu hành trình khởi kiện của mình, chị Phương kể, đã rất nhiều lần chị và các bạn đồng nghiệp dao động, nản chí do chịu quá nhiều áp lực. Là công nhân thấp cổ bé miệng, thường ngày vào phân xưởng bị các chuyên gia nước ngoài quát mắng cũng ráng nhẫn nhịn vì miếng cơm manh áo, chỉ nghĩ đến việc ra tòa đối mặt với ông chủ là ai nấy đã "xanh mặt". Rồi còn biết bao nhiêu chuyện nhiêu khê, nào là phải làm đơn từ, nào là phải làm việc với tòa án, trong khi ai nấy đều ít hiểu biết về pháp luật và tâm lý thì nơm nớp sợ "quan tòa". Nhưng áp lực lớn nhất là vẫn chuyện "cơm áo gạo tiền" của những công nhân nghèo "tay làm hàm nhai" trong thời gian đeo đuổi vụ kiện, trong khi số tiền đi kiện cũng không lớn. Trên thực tế, nhiều công nhân đã bỏ cuộc, chấp nhận thua thiệt. "Từ trước đến nay, mỗi khi bất đồng với chủ doanh nghiệp, công nhân thường hay dùng biện pháp đình công. Giờ, tôi chính thức đi kiện. Nếu thắng kiện thì không chỉ mình tôi mà sẽ còn hàng trăm công nhân khác cũng sẽ dám mạnh dạn đấu tranh, dám lên tiếng bảo vệ quyền lợi của mình trong khuôn khổ của pháp luật" - chị Phương tâm sự.

Thẩm phán Trương Thành Dinh, thành viên hội đồng xét xử phiên phúc thẩm TAND tỉnh cho biết, trong suốt thời gian thụ lý hồ sơ, phía Công ty H. luôn cố tình gây khó dễ để các công nhân nản lòng, không theo đuổi vụ kiện nữa. Rất nhiều lần, trong khi các công nhân lóc cóc từ Long Khánh lên Biên Hòa theo lời mời của Tòa án, thì phía công ty hoặc bỏ ngang, hoặc cố tình vắng mặt, thậm chí có những lời lẽ thiếu tôn trọng đối với người đại diện pháp luật. Dù phiên tòa sơ thẩm đã bác yêu cầu của các công nhân, nhưng với trách nhiệm cầm cân nẩy mực, các thẩm phán ở cấp tòa phúc thẩm đã nghiên cứu kỹ hồ sơ và tìm ra được nhiều chứng cứ thể hiện trách nhiệm của Công ty H. đối với việc tiếp nhận công nhân. Và công lý cuối cùng đã được sáng tỏ, lẽ phải cuối cùng đã đứng về phía những người lao động dám đấu tranh.

Thanh Thúy