Mùa hè của trẻ em nghèo
Kỳ 3: Lênh đênh trên sông nước

Không ít trẻ em ở làng bè La Ngà (huyện Định Quán) đã sớm quen với nghề đánh bắt cá trên sông để kiếm sống, nên đã quên chuyện học hành.

Không ít trẻ em ở làng bè La Ngà (huyện Định Quán) đã sớm quen với nghề đánh bắt cá trên sông để kiếm sống, nên đã quên chuyện học hành. 

* Nghỉ học sớm để đi đánh cá

Sau những năm tháng làm ăn không thành ở đất bạn Campuchia, nhiều gia đình Việt kiều đã quay về làng bè (ở hai xã Phú Ngọc và La Ngà) để làm nghề đánh bắt và nuôi cá kiếm sống. Vì cuộc sống khó khăn, nên nhiều đứa trẻ trong các gia đình này cũng phải theo cha mẹ đi đánh bắt cá khi tuổi còn rất nhỏ. Từ đó, không ít em chưa hề biết đến mặt chữ, không có khái niệm đi học hoặc có thì cũng sớm bỏ ngang.

Những tháng ngày qua, Sang phải vừa đi đánh bắt cá vừa học bài thì mới hoàn thành chương trình THPT ở tuổi 22.

Chúng tôi đến làng bè La Ngà vào một ngày đầu mùa mưa. Đến thời điểm này nước trên sông La Ngà vẫn còn cạn, nên các nhà bè đậu san sát nhau. Ở đó, những đứa trẻ vẫn chỉ biết quẩn quanh trong những túp lều bé tẹo hoặc thoăn thoắt đạp chèo cùng cha, anh đi đánh bắt cá ở những bãi xa trên hồ Trị An giữa những ngày mưa nắng thất thường. Do vậy, hầu như không có em nào được đi học thêm ngày hè. Thậm chí, các em và nhiều phụ huynh cũng không để ý khi nào vào năm học mới, rồi chuẩn bị gì để con mình được đến trường.

Gia đình của anh Trịnh Văn Tài (nhà bè thuộc ấp 1, xã Phú Ngọc) có 6 người con thì tất cả đều... không đi học nữa. Mặc dù đã được chính quyền địa phương giúp đỡ rất nhiều về vật chất và động viên các cháu ra lớp, nhưng các con của anh Tài, từ lớn đến nhỏ cũng chỉ biết... đánh bắt cá mà thôi. Còn hộ anh Đào Văn Chính có 2 con, nhưng cả 2 cũng chỉ học hết lớp 7 và lớp 9 rồi bỏ ngang. Anh Chính cho biết: "2 đứa nhỏ phải nghỉ học sớm để đi làm kiếm tiền vì tôi thường xuyên đau ốm. Mà trong nhà cũng khó khăn lắm nên không đủ tiền để trang trải chuyện học hành cho các cháu. Thôi thì cha mẹ đã rong ruổi với sông nước thì giờ con cái cũng phải theo nghề chứ!".

Ông Trần Văn Minh, trưởng khu 10 (ấp 1, xã Phú Ngọc) tâm sự: "Chúng tôi rời Campuchia về đây sinh sống từ năm 1993. Trước đây, chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn, nhất là vấn đề hộ tịch, hộ khẩu. Do không có giấy tờ tùy thân, nên việc học hành của con cái cũng bị gián đoạn. Gần đây, Nhà nước đã tạo điều kiện nên việc nhập khẩu đã trở nên dễ dàng hơn. Tuy nhiên, chúng tôi lại gặp phải khó khăn khác, là nhận thức của nhiều người còn hạn chế, nên chuyện học hành của các cháu cũng... lúc nắng lúc mưa. Chúng tôi đã nhiều lần vận động bà con lo cho các cháu đi học, nhưng nỗ lực thì nhiều mà kết quả không được bao nhiêu. Đa số trẻ ở trong tổ chúng tôi chỉ học hết cấp 1 thì nghỉ đi làm kiếm tiền...".

* Và ước mơ dưới lòng sông

Dù vậy, nhưng cũng có những em, phụ huynh quen sống với nghề nuôi và đánh bắt cá trên sông nước mơ ước một ngày được lên bờ, con em được đi học tới nơi tới chốn để mong thoát khỏi cảnh nghèo.

Nhiều đứa trẻ ở làng bè La Ngà chưa kịp lớn đã quen với nghề chài lưới.

Em Huỳnh Văn Sang (22 tuổi, con ông Huỳnh Văn Tịnh) là một trường hợp... hiếu học ở làng bè. Dù hoàn cảnh gia đình rất khó khăn, đi học khá trễ nhưng với sự cố gắng và quyết tâm của bản thân nên đến nay Sang cũng đã tốt nghiệp THPT. Sang cho biết, do hoàn cảnh gia đình khó khăn nên em phải thường xuyên đi làm kiếm tiền phụ giúp cha mẹ, vì vậy việc học bị gián đoạn. "Những ngày hè nghỉ học còn đỡ, chứ thường ngày thì sáng lên lớp, buổi chiều em lại chuẩn bị ghe, lưới để đi đánh cá, có khi đến nửa đêm mới về tới nhà. Vì vậy, em phải học bài và làm bài tập giữa sông nước trong lúc chờ kéo cá" - Sang tâm sự về việc học của mình. Vì vậy, không ít lần gia đình muốn Sang nghỉ học, nhưng bằng ý chí em đã vượt qua tất cả để vừa lao động kiếm tiền phụ giúp gia đình nhưng vẫn học tập tốt. Hiện tại, Sang đang chờ kết quả thi đại học hoặc sẽ theo học một trường trung cấp nghề nào đó.

Tuy nhiên, những trường hợp hiếu học, học tới nơi tới chốn như Sang ở làng bè La Ngà không nhiều. Ông Vũ Đình Nhai, Phó chủ tịch UBND xã Phú Ngọc cho biết: "Ngoài các chính sách chung, chính quyền địa phương cũng rất quan tâm, tạo mọi điều kiện để những hộ dân làng bè có công ăn việc làm ổn định và tạo thuận lợi cho các em ở đây được đi học. Thế nhưng trên thực tế, vẫn còn một số hộ dân, do thói quen và nhận thức hạn chế nên vẫn "thích" để con thất học, đi làm kiếm tiền hơn...".

Danh Trường