Mùa hè của trẻ em nghèo
Kỳ 2: Vất vả kiếm sống giữa chốn thị thành

Trong số những trẻ em phải bỏ học để đi làm phụ giúp gia đình, nhiều đứa trẻ phải rời quê ra thành thị bươn chải với đủ nghề để kiếm sống. Cuộc mưu sinh giữa phố phường đã vô tình biến những đứa trẻ thành nạn nhân của đồng tiền.

Trong số những trẻ em phải bỏ học để đi làm phụ giúp gia đình, nhiều đứa trẻ phải rời quê ra thành thị bươn chải với đủ nghề để kiếm sống. Cuộc mưu sinh giữa phố phường đã vô tình biến những đứa trẻ thành nạn nhân của đồng tiền.

>>>Kỳ 1: Vui hè trên... bãi rác

* Bỏ học sớm để đi làm... chui

Sống trong cảnh gia đình gặp nhiều khó khăn, cha mẹ thì thường xuyên đau ốm, nên em Ka Thị H.Y. (16 tuổi, ngụ tại ấp Hiệp Nghĩa, thị trấn Định Quán) đã phải bỏ học sớm. Năm 2009, khi vừa kết thúc năm học lớp 10 tại Trung tâm giáo dục thường xuyên huyện Định Quán, thấy điều kiện kinh tế gia đình khó đảm bảo cho việc đến trường tiếp theo, nên H.Y. quyết định nghỉ học giữa chừng để đi làm công nhân. Do chưa đến tuổi trưởng thành nên H.Y. phải nhờ người làm giả hồ sơ để vào làm việc trong công ty.

Đứa trẻ này bám theo xin tiền khách đến đổ xăng.

Những ngày đầu đến TP.Biên Hòa kiếm việc làm, H.Y. đã gặp rất nhiều khó khăn, bỡ ngỡ. H.Y. kể, những ngày đầu em chưa thể quen với cảnh 5 giờ sáng thức dậy để đi làm và do tăng ca đến 7-8 giờ tối mới về tới phòng trọ. Nhiều ngày như vậy, có lúc H.Y. tưởng chừng như mình không thể vượt qua cuộc sống, công việc mới. Thế nhưng, vì hoàn cảnh nên H.Y. phải cố chấp nhận vượt qua để mong kiếm được nhiều tiền phụ giúp gia đình. Gặp H.Y. trong một ngày nghỉ cuối tuần, em chia sẻ: "Vì gia đình quá khó khăn nên em mới bỏ học giữa chừng để đi làm công nhân. Làm ở đây công việc không nặng nhọc lắm nhưng không có thời gian rảnh rỗi. Sau giờ tan ca em chỉ biết vùi đầu vào ngủ để lấy lại sức. Nhiều lúc cũng thấy nhớ nhà và nhớ các bạn học cũ lắm, nhưng vì nhà mình nghèo nên đành phải chấp nhận nghỉ học để làm kiếm tiền".

Câu chuyện của H.Y. cũng là của nhiều thiếu niên khác đang hàng ngày phải làm đủ thứ công việc nơi chốn thị thành để kiếm tiền phụ giúp gia đình. Nhiều em bỏ học sớm để đi bán vé số, đánh giày thuê, lượm ve chai, làm thợ lò gạch... Điều đó các em đang tạo cho mình một ý thức trách nhiệm với chính bản thân và gia đình mình. Tuy nhiên, cũng có những em đang tự biến mình thành nạn nhân trong cuộc kiếm tiền. Và người lớn, nhất là các bậc làm cha mẹ đã đẩy các em ra khỏi mái trường, vào đời quá sớm nên tuổi thơ hồn nhiên, trong sáng của những đứa trẻ ấy gắn liền với những ngày lao động vất vả...

* Tha phương để...  xin tiền

Đối với không ít đứa trẻ sống bằng nghề ăn xin và bán vé số mà nhiều người thường gặp trên đường phố Biên Hòa và những đô thị khác thực tế là nạn nhân của nạn bóc lột sức lao động trẻ em. Những ngày qua, chúng tôi đi tìm hiểu và thấy rằng, tại các điểm chợ nằm trên đường Phạm Văn Thuận (TP.Biên Hòa) có một tốp gồm 3-4 người phụ nữ bồng bế con nhỏ và dẫn dắt khoảng 10 trẻ em đi ăn xin. Tại khu vực chợ Tân Mai, nơi mà những đứa trẻ ăn xin thường xuất hiện, các em đeo bám theo người đi chợ chèo kéo, xin bằng được tiền mới chịu "buông tha". Tương tự, tại khu vực chợ Biên Hòa, trên các tuyến đường 30-4 và Cách mạng tháng Tám cũng thường xuất hiện nhóm người ăn xin như thế. Những người này đều là người Khmer, đến từ các tỉnh miền Tây Nam bộ và cả những người từ đất bạn Campuchia sang. Họ tha phương đến đây vì mục đích kiếm sống. Tuy nhiên, việc lợi dụng trẻ em để kiếm những đồng tiền từ sự cảm thông của người khác là điều đáng chê trách.

Có khá nhiều trẻ em nghỉ học sớm, bỏ quê lên TP.Biên Hòa ăn xin và sống lang thang như thế này.

Có một thực tế nữa là, một số đối tượng ở miền Bắc, miền Trung "thuê" trẻ em ở quê vào Biên Hòa làm nghề ăn xin. Những đứa trẻ khoảng 7-15 tuổi đã phải dậy sớm, thức khuya để đi xin tiền theo chỉ tiêu, ăn uống theo khẩu phần do đối tượng chăn dắt quy định. Hàng ngày, dù nắng hay mưa các em cũng phải lang thang trên khắp các đường phố. Những đứa trẻ này phải xa gia đình, xa quê, bỏ học sớm.

Tại trạm xăng dầu Vườn Mít vào một buổi trưa giữa tháng 7 này, chúng tôi gặp 3 em nhỏ đang xin tiền. Chúng tôi gạn hỏi mãi thì mới nhận được những câu trả lời trống không từ một bé gái: "Không có tên, mấy đứa kia cũng vậy! 16 tuổi, hai đứa kia 10 tuổi, 11 tuổi". Hỏi về hoàn cảnh gia đình, em trả lời lí nhí: "Từ Campuchia về. Cha mẹ bỏ nhau rồi". Chừng một hồi dạn dĩ em mới chịu trả lời thêm về cuộc sống hiện tại: "Mỗi ngày xin được 50 ngàn đồng. Đủ sống. Chỗ ở hiện tại xa lắm, nhưng không phải ở trong nhà đâu!"... Một chị thường xuyên bán vé số ở đây, cho biết: "Sáng nào chúng cũng đến đây từ rất sớm. Cả nhóm 6-7 đứa, được một người chạy xe ôm chở đến. Buổi trưa, chúng tập trung ở vỉa hè mua cơm ăn rồi lại tiếp tục đi xin tiền...".

Hàng ngày, nhìn thấy cảnh những đứa trẻ còn thơ dại đi xin ăn, bà Nguyễn Thị Hiền (trú tại KP7, phường Tân Mai, TP.Biên Hòa) tâm sự: "Ngày nào tôi cũng thấy những đứa trẻ ăn xin lang thang qua đây, tội nghiệp quá! Để giúp các cháu không phải lao động vất vả và được đi học, có tuổi thơ hồn nhiên, tôi nghĩ rằng, các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương cần có biện pháp quản lý, bảo vệ, hỗ trợ, chăm sóc các cháu".

Danh Trường