Tại sao rừng liên tục bị tàn phá?
Kỳ cuối: Làm sao để rừng không "chảy máu"?

Vườn quốc gia Cát Tiên (VQGCT) là khu sinh quyển thế giới, là lá phổi của khu vực, nơi nuôi dưỡng các loài động - thực vật rất đa dạng và quan trọng. Song, vì cuộc sống, nhiều người thiếu ý thức liên tục xâm hại, gây tổn thương đến khu rừng cấm này. Do vậy, các giải pháp đặt ra để ngăn chặn tài nguyên rừng bị tàn phá, sát hại đòi hỏi phải đẩy mạnh sự đồng bộ về trách nhiệm của chủ rừng và các địa phương liên quan.

Vườn quốc gia Cát Tiên (VQGCT) là khu sinh quyển thế giới, là lá phổi của khu vực, nơi nuôi dưỡng các loài động - thực vật rất đa dạng và quan trọng. Song, vì cuộc sống, nhiều người thiếu ý thức liên tục xâm hại, gây tổn thương đến khu rừng cấm này. Do vậy, các giải pháp đặt ra để ngăn chặn tài nguyên rừng bị tàn phá, sát hại đòi hỏi phải đẩy mạnh sự đồng bộ về trách nhiệm của chủ rừng và các địa phương liên quan.

>>>Kỳ 4: Vườn quốc gia Cát Tiên kêu cứu

* Chủ rừng chủ động phối hợp với chính quyền địa phương

Theo Ban giám đốc VQGCT, đối tượng phá rừng thường liên kết với nhau thành những băng nhóm, hoạt động trong phạm vi rộng, có phân chia nhiệm vụ rõ ràng từ khâu phá rừng đến việc tiêu thụ lâm sản, săn bắt động vật hoang dã... Các đối tượng cầm đầu những băng nhóm phá rừng thường thực hiện nhiều thủ đoạn như tổ chức cưa hạ cây rừng vào ban đêm, ngày nghỉ lễ; thuê mướn người dân địa phương khai thác và vận chuyển gỗ ra khỏi rừng; sử dụng phương tiện thông tin liên lạc hiện đại để theo dõi, trốn tránh sự tuần tra, kiểm soát, phát hiện của cán bộ kiểm lâm và bảo vệ rừng. Trong trường hợp bị phát hiện thì chúng chống đối quyết liệt, huy động người tấn công vào trụ sở lực lượng kiểm lâm và tìm cách giải thoát cho đồng bọn.

Tình trạng khai thác, vận chuyển gỗ lậu từ VQGCT đi các nơi đang rất báo động. (Trong ảnh: Một xe chở gỗ lậu bị Kiểm lâm Đồng Nai bắt giữ).

Trước hành vi phá rừng, săn bắt động vật hoang dã trái phép gây xâm hại nghiêm trọng đến VQGCT, Ban giám đốc đơn vị này đã đề ra nhiều biện pháp cấp bách để bảo vệ cho sự an toàn của rừng. Cụ thể như tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng có địa bàn giáp ranh với VQGCT để bảo vệ rừng. Hàng tháng, VQGCT chỉ đạo cho Hạt kiểm lâm tổng hợp tình hình vi phạm các quy định về quản lý, bảo vệ rừng để báo cáo về cơ quan cấp trên và thông báo cho chính quyền các khu vực giáp ranh nắm bắt. VQGCT cũng duy trì thường xuyên mối quan hệ phối hợp với các xã để mời gọi những đối tượng vi phạm bị phát hiện phá rừng đến làm việc và lập hồ sơ xử lý theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, VQGCT cũng đã chủ động duy trì thường xuyên mối quan hệ phối hợp với lực lượng công an huyện, xã trong việc tuần tra, truy quét, phát hiện, ngăn chặn kịp thời các nhóm vi phạm phá rừng có tổ chức. Những khu vực có tình hình vi phạm xảy ra nhiều, diễn biến phức tạp như Đắk Lua, Tà Lài thì lực lượng chức năng mời gọi các đối tượng vi phạm nhiều lần, đã bị xử lý hành chính nhưng chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự ra răn đe, buộc làm cam kết... Đối với các vụ vi phạm về quản lý, bảo vệ rừng có dấu hiệu hình sự, VQGCT đều lập hồ sơ chuyển giao cho Công an huyện Tân Phú để cơ quan này điều tra, làm rõ, đồng thời mở rộng, truy xét nhanh chóng và xử lý các đối tượng vi phạm đúng quy định của pháp luật.

* Cần quản lý và xử lý nghiêm minh

Từ sự phối hợp này, trong năm 2009, Công an huyện Tân Phú đã khởi tố 5 vụ án liên quan đến công tác quản lý, bảo vệ rừng và đã làm rõ, đưa ra xét xử 2 vụ với 15 bị cáo, trong đó có vụ ở xã Đắk Lua với 12 đối tượng tham gia đốn hạ, cưa xẻ cây gõ đỏ có khối lượng 22,1m3. Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân huyện này đã tuyên phạt các bị cáo mức án cao nhất là 7 năm tù, mức thấp nhất là 3 năm rưỡi tù giam, buộc các bị cáo bồi thường thiệt hại cho VQGCT 244,7 triệu đồng. Cũng qua công tác phối hợp, trinh sát, điều tra, xây dựng phương án truy quét giữa lực lượng Công an Đồng Nai, Chi cục kiểm lâm tỉnh với Ban quản lý VQGCT, bước đầu các cơ quan chức năng cũng đã xác định có 17 tụ điểm mua bán lâm sản, chế biến gỗ đang tồn tại xung quanh khu rừng cấm này (thuộc địa bàn các xã vùng đệm trên địa bàn tỉnh Đồng Nai). Trong đó có 9 điểm cưa xẻ, chế biến gỗ và 8 điểm mua bán động vật hoang dã.

Còn qua kiểm tra tại nhiều tụ điểm, cơ quan chức năng phát hiện một số nơi có hành vi cất giấu lâm sản và kinh doanh động vật rừng trái phép. Trong đó, riêng tại xã Đắk Lua (nằm ven VQGCT) có 2 tụ điểm, lực lượng chức năng đã kiểm tra và phát hiện tại đây có tàng trữ một số lượng thịt thú rừng khá lớn. Điều này, theo Ban giám đốc VQGCT, có thể khẳng định là các xã vùng đệm còn tồn tại nhiều điểm kinh doanh thịt thú rừng trái phép và những tụ điểm này nằm trong đường dây tiêu thụ lâm sản, động vật rừng. Đây là những nguyên nhân dẫn đến mối nguy cơ tiềm ẩn cho sự an toàn của VQGCT về lâu dài.

Hoạt động chế biến gỗ đang tồn tại khá nhiều quanh vùng đệm VQGCT.

Từ thực tế nêu trên, vấn đề đặt ra cho công tác bảo vệ an toàn cho VQGCT càng trở nên cấp bách, đòi hỏi phải có sự chỉ đạo chặt chẽ của các cấp có thẩm quyền, chính quyền địa phương vùng giáp ranh và lực lượng công an sở tại. Để góp phần giảm thiểu mối nguy cơ xâm hại đến sự an toàn của VQGCT, lãnh đạo đơn vị này cho rằng, trước mắt Chính phủ và chính quyền các địa phương cần có chính sách nhanh chóng ổn định cuộc sống của những người dân sống trong vùng đệm để họ không phá rừng. Đi đôi với đó cần phải có những biện pháp mạnh hơn nữa trong việc xử lý các đối tượng vi phạm. Trên thực tế vẫn tồn tại một nghịch lý là những người vi phạm đã bị xử phạt hành chính mà còn tái phạm nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự vẫn liên tục tái phạm, trong khi các biện pháp xử lý tiếp theo cũng chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính nên chưa đủ sức răn đe.

 

Riêng đối với ngành công an, cần phải tăng cường hơn nữa công tác đấu tranh, truy quét, triệt xóa các tụ điểm mua bán lâm sản và động vật hoang dã ở các địa bàn giáp ranh với VQGCT, góp phần làm giảm tỷ lệ vi phạm, giảm tổn thất tài nguyên rừng.

 

Để bảo vệ rừng, Ban giám đốc VQGCT đề xuất, cần tập trung phát động phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc ở vùng đồng bào dân tộc, vùng đệm quanh VQGCT, vận động người dân không tham gia phá rừng, không săn bắt động vật hoang dã, thu hồi, giao nộp vũ khí quân dụng, vũ khí tự chế, đồng thời xem xét lại việc cấp phép sử dụng súng thể thao quốc phòng và khẩn trương điều tra mở rộng để đưa ra xét xử những kẻ cầm đầu các đường dây phá rừng...

Đức Việt