Tại sao rừng liên tục bị tàn phá?
Kỳ 3: Giải pháp cho rừng phòng hộ giá tỵ

Việc nhiều hộ dân "giết hại" hàng loạt cây giá tỵ ở rừng phòng hộ Tân Phú để trồng hoa màu, cây ăn trái lâu năm vẫn diễn ra. Trong khi đó, cơ quan chức năng đang xem xét chuyển đổi mục đích sử dụng của khu rừng này.

Việc nhiều hộ dân "giết hại" hàng loạt cây giá tỵ ở rừng phòng hộ Tân Phú để trồng hoa màu, cây ăn trái lâu năm vẫn diễn ra. Trong khi đó, cơ quan chức năng đang xem xét chuyển đổi mục đích sử dụng của khu rừng này.

 >>>Kỳ 2: Người dân nói khác cán bộ lâm trường

* Không ngăn chặn được phá rừng

Một cán bộ Công an huyện Định Quán cho biết, từ những năm 1990 đến nay, hàng chục hộ dân đã triển khai trồng hoa màu, cây ăn trái dưới tán rừng giá tỵ. Mấy năm gần đây, do cây rừng đã lớn nên tán che phủ vườn cây bên dưới dẫn đến các hộ dân đã giết hại hàng chục ngàn cây giá tỵ.

Rừng phòng hộ giá tỵ đã bị một số hộ dân biến thành rừng sản xuất từ lâu.

Năm 2006, Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thuộc Sở Tài nguyên - môi trường đã đến khu rừng trồng giá tỵ tổ chức đo đạc và cấp giấy: "Biên nhận hồ sơ đăng ký quyền sử dụng đất" cho các hộ dân tại đây. Do vậy, 130 hộ dân có đất canh tác xen kẽ trong khu vực lầm tưởng sẽ được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ). Nhưng chờ đợi nhiều năm không thấy được cấp sổ đỏ nên một số người đã làm đơn khiếu nại. Sau đó, Thanh tra huyện Định Quán vào cuộc xác minh và có kết luận: đất trồng rừng giá tỵ là của Ban quản lý rừng phòng hộ Tân Phú, các hộ dân tại đây không đủ điều kiện được cấp sổ đỏ. Tuy nhiên, các hộ này vẫn không đồng ý nên tiếp tục khiếu kiện đến UBND tỉnh. Qua xem xét, UBND tỉnh cũng đã bác yêu cầu của các hộ dân, đồng thời kết hợp với UBND huyện Định Quán và xã Gia Canh tổ chức đối thoại với bà con nơi đây. Tuy nhiên, các hộ dân này vẫn cho rằng, họ đủ điều kiện để được cấp sổ đỏ (?!). Và sau đó, nhiều người vẫn tiếp tục hủy hoại cây giá tỵ để lấy đất sản xuất nông nghiệp.

Trước tình hình trên, bảo vệ của Ban quản lý rừng phòng hộ Tân Phú đã phối hợp với Hạt kiểm lâm huyện, UBND xã Gia Canh tăng cường tuyên truyền, tuần tra kiểm soát, quản lý bảo vệ rừng. Trong năm 2009, Công an huyện Định Quán đã khởi tố 11 vụ với 19 bị can về các hành vi hủy hoại và cưa trộm cây giá tỵ. Các cơ quan bảo vệ pháp luật cũng đưa ra xét xử lưu động nhiều vụ với mức hình phạt nghiêm khắc nhằm răn đe những đối tượng liên quan. Tuy nhiên, tình hình phá rừng lấy đất làm vườn, rẫy tại đây vẫn không dừng lại. Từ tháng 12-2009 đến nay, các đối tượng liên tục gây ra hàng chục vụ hủy hoại cây rừng giá tỵ với mức độ càng nghiêm trọng hơn. Chẳng những hủy hoại cây giá tỵ trong khu vực đang canh tác, nhiều người còn hủy hoại cả những khu rừng do lâm trường trực tiếp quản lý để lấy đất sản xuất nông nghiệp.

Công an huyện Định Quán với sự hỗ trợ của lực lượng nghiệp vụ Công an tỉnh đã và đang tập trung điều tra làm rõ các vụ vi phạm pháp luật về rừng và tăng cường biện pháp quản lý, bảo vệ rừng. Nhưng theo một cán bộ lãnh đạo Công an huyện này thì việc theo dõi, bắt quả tang và xử lý nghiêm minh trước pháp luật những hành vi hủy hoại rừng chỉ mới giải quyết phần ngọn của vụ việc.

* Chuyển đổi mục đích sử dụng

Như vậy, gốc của vấn đề này là gì? Theo Công an huyện Định Quán, đơn vị chủ quản rừng cần kết hợp với chính quyền địa phương căn cứ vào những quy định của pháp luật hiện hành để có giải pháp giải quyết dứt điểm việc giao đất rừng, xem xét quyền lợi và nghĩa vụ của chủ rừng và người dân. Từ đó tạo sự ổn định cho các hộ dân nhận trồng rừng kết hợp với sản xuất nông nghiệp.

Đồng tình với quan điểm này, nhưng ông Chu Ngọc Trụ, Phó giám đốc Ban quản lý rừng phòng hộ Tân Phú cho rằng, việc di dời dân ra khỏi rừng là: "cả vấn đề xã hội, không đơn giản vì cần phải có nguồn kinh phí lớn, quỹ đất để hỗ trợ người dân tiếp tục sản xuất...". Do đó, cùng với việc tăng cường các biện pháp quản lý, bảo vệ rừng, xử lý các trường hợp vi phạm thì cần có biện pháp mang tính ổn định, lâu dài. Hiện nay, Ban quản lý rừng phòng hộ Tân Phú đang trình với Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn nghiên cứu phương án hợp đồng giao khoán cho người dân trồng lại rừng.

Xung quanh việc người dân tố cáo cán bộ lâm trường ăn chặn tiền công trồng và chăm sóc rừng theo chương trình 327, ông Chu Ngọc Trụ cho biết, trước đây Lâm trường Tân Phú chỉ ký hợp đồng với 69 hộ dân trồng, chăm sóc rừng. Lúc bấy giờ, các hộ dân này đều làm đơn xin phép sản xuất nông nghiệp xen kẽ với rừng trồng khi chưa khép tán. Những hộ ký hợp đồng với lâm trường trước đây còn rất ít và không có thắc mắc gì. Còn những trường hợp khiếu nại chính là những hộ đã mua bán trái phép quyền canh tác, sản xuất nông nghiệp dưới tán rừng trồng. Cũng xin nói thêm, về việc người dân tố cáo cán bộ Lâm trường Tân Phú ăn chặn tiền chương trình 327, hiện Công an tỉnh đang tiến hành điều tra.

Ông Tô Thành Buông, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn cho biết, việc ký kết hợp đồng giao đất rừng cho người dân quản lý, chăm sóc của Lâm trường Tân Phú trước đây không rõ ràng nên mới phát sinh khiếu nại và xảy ra tình trạng rừng bị sát hại. Và, thực tế thì Ban quản lý rừng phòng hộ Tân Phú đang không quản lý được diện tích rừng và cây giá tỵ. Song, ông Buông cũng cho rằng, người dân không thể vin vào những sơ suất ấy để đòi quyền sử dụng đất vì đó là đất của Nhà nước giao cho Ban quản lý rừng phòng hộ Tân Phú quản lý. Do vậy, không một hộ dân nào được cấp sổ đỏ là điều chắc chắn.

Tuy nhiên, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn cũng cho biết, giải pháp cho khu rừng này sẽ là chuyển mục đích sử dụng từ rừng phòng hộ sang rừng sản xuất. Thực ra, từ năm 2008, Sở này đã có quyết định về việc chuyển đổi mục đích như thế (theo quy định của Chính phủ), tuy nhiên đến nay vẫn chưa triển khai thực hiện được. Song, ông Buông khẳng định là sẽ quyết tâm thực hiện trong năm 2010, theo hướng thanh lý cây giá tỵ trên diện tích rừng phòng hộ hiện nay (khoảng 260 hécta) để chuyển sang trồng cây keo lai. Song song với đó, Ban quản lý rừng phòng hộ Tân Phú sẽ tổ chức ký kết hợp đồng với những hộ dân có điều kiện, nhu cầu trồng rừng. Mặt khác, các ngành, địa phương cũng sẽ phối hợp để di dời dân đang sinh sống trong rừng ra một khu dân cư tập trung.

NHÓM PV