Oshin" thời nay

Trong thời đại ngày nay, nghề giúp việc gia đình (GVGĐ)đang trở thành một nhu cầu không thể thiếu.Những người giúp việc thời nay không phải chỉ biết cần mẫn làm theo sự chỉ bảo của gia chủ mà cần phải có trình độ và những hiểu biết nhất định liên quang đến nghề...

Giúp việc gia đình, một công việc thường được những phụ nữ nghèo, quá tuổi lao động lựa chọn.

Nghề của người nghèo...

Do đòi hỏi phải dành thời gian cho công việc ngày càng cao, nhất là những bận rộn của cuộc sống, nhiều gia đình đã mướn người giúp việc (oshin) để đỡ đần việc nhà. Dịch vụ GVGĐ đã và đang trở thành một nghề khá phổ biến.

Những người GVGĐ thường là cô gái con nhà nghèo hay những phụ nữ quá tuổi lao động, trình độ văn hóa thấp, những người không có việc làm ổn định ở nông thôn được người quen giới thiệu đưa ra thành phố làm nghề GVGĐ. Thông thường, tiêu chuẩn của một "oshin" cũng không cần quá cao, người chủ mướn chỉ yêu cầu "oshin" ấy có sức khỏe, sạch sẽ, có đức tính chăm chỉ và thật thà là được. Ở ta lâu nay, nghề GVGĐ thường không được xem là nghề. Với nhiều người , GVGĐ là sự lựa chọn bất đắc dĩ khi người đó không thể tìm được việc gì khác mới đi làm... "oshin". Tất nhiên, do không được xem là nghề nên cũng ít được quan tâm. Giữa gia chủ và người làm thường được giới thiệu qua quen biết nên hầu hết người GVGĐ không được đào tạo kỹ năng làm nghề, không được ký hợp đồng, khi mâu thuẫn giữa hai bên nảy sinh, "oshin" thường bị cho nghỉ việc là xong.

Do không được đào tạo nghề một cách bài bản, không được hướng dẫn những kỹ năng tối thiểu khi chăm sóc một người già bị bệnh, chăm sóc em bé hay những việc khác trong một gia đình đông người... nên nhiều người GVGĐ rất bỡ ngỡ. Đặc biệt là những người sống ở vùng nông thôn, sống trong gia đình nghèo khó, điều kiện tiếp xúc ít, trình độ văn hóa và nhận thức có hạn... dẫn đến tình trạng không biết xử lý hoặc xử lý không kịp thời những tình huống bất ngờ nảy sinh, gây ra những chuyện dở khóc, dở cười.

Chị Trần Thị H. (ở phường Trung Dũng, Biên Hòa) - chủ một tiệm kinh doanh kim khí điện máy ở chợ Biên Hòa vừa qua đã phải bấm bụng đem chiếc máy giặt mới về nhà thay cho chiếc máy giặt cũ vừa bị cô bé giúp việc làm cháy. Nói chuyện với chúng tôi, chị Hằng vẫn chưa nguôi giận: "Mình dặn nó thấy quần áo dơ thì gom bỏ vào máy, rồi bấm những nút này này, nó đã làm vài lần và không có chuyện gì xảy ra. Nhưng hôm rồi, hai đứa con mình đi du lịch về đổ ra một đống quần áo dơ, con bé gom hết cho vào máy, bấm nút rồi đi làm việc khác. Quá tải, thùng chứa không thể xoay nổi với khối lượng lớn quần áo ấy nên kẹt cứng lại, con bé cũng không biết tắt máy kịp thời để lấy bớt đồ ra. Mình về đến nhà thì lốc máy đã khét lẹt. Lỗi cũng một phần do mình không dặn nó cho vào bao nhiêu quần áo là vừa. Bây giờ xử lý thế nào đây? Đuổi việc hay trừ lương cũng tội cho nó!". Hoặc như gia đình anh Nguyễn T.T. ở phường Thanh Bình đã mướn một chị giúp việc quê ở Long Khánh. Chị này rất chăm chỉ nhưng do chưa bao giờ "rờ" đến bếp gas nên có một lần gas bị xì ra, chị không biết làm sao, chỉ biết bế em bé chạy ra đường đứng chờ chủ về. Thay vì lúc mới phát hiện, chị ta bình tĩnh khóa van an toàn bình gas và mở tất cả các cửa cho thông thoáng... Hoặc trường hợp không biết sử dụng điện thoại, nghe xong để ngược hoặc để ống nghe xuống bàn khiến cho bao nhiêu cuộc gọi đến đều bị gián đoạn... Còn khá nhiều tình huống "dở khóc dở cười" khác, song, đó mới chỉ là những việc rất bình thường của người GVGĐ mà do hạn chế trong nghề nghiệp gặp phải, khiến cho cả chủ - tớ đều... khốn khổ. Thực tế hiện nay, mọi nghề đều đòi hỏi nhu cầu lao động phải có tay nghề, trong đó "oshin" cũng cần phải có kỹ năng, có tay nghề và cần được đào tạo như những nghề lao động chân chính khác.

Đào tạo nghề cho người GVGĐ tại sao không?

Ở nước ngoài, GVGĐ là nghề mà không phải ai cũng có thể làm nếu không được đào tạo những kỹ năng. Thậm chí người đó phải có giấy chứng nhận đã qua đào tạo nghề và được phân riêng từng loại. Mỗi loại hình đều chỉ làm đúng phận sự của nghề đó như: nghề giúp việc gia đình là làm các công việc bếp núc, dọn dẹp gia đình; nghề chuyên chăm sóc người già và người bệnh, nghề chuyên chăm sóc trẻ em... Tùy theo loại nghề mà có những giá cả và những yêu cầu kỹ năng khác nhau. Còn ở ta, người GVGĐ thường làm "tất tần tật" mọi việc trong gia đình.

Cũng như ở các nước đang phát triển, nghề GVGĐ ở ta hiện nay đang trở thành một dịch vụ phổ biến và ngày càng được nhiều người lựa chọn. Song như đã nói ở trên, do còn nhiều hạn chế về trình độ văn hóa và nhận thức của bản thân người làm nghề GVGĐ, những mặc cảm hay quan niệm xem đó là việc thấp kém mà lâu nay nghề GVGĐ hoàn toàn tự phát, không được đầu tư, đào tạo để trở thành một ngành nghề được nhiều người chọn lựa. Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, bà Trương Ngọc Hiếu, Phòng đào tạo của Trung tâm dạy nghề Biên Hòa cho biết: "Hiện nay những người đến trung tâm để đăng ký tìm công việc GVGĐ hoặc số lao động được trung tâm giới thiệu làm nghề GVGĐ là rất ít.Việc dạy nghề cho người GVGĐ ở Biên Hòa cũng chưa được thực hiện, vì đây là nghề mà chính người đi tìm việc cũng rất mặc cảm. Họ ít khi đến trung tâm để hỏi mà thường qua người quen giới thiệu. Hiện nay, trung tâm cũng đang tuyển chọn lao động đưa đi các nước Đài Loan, Hàn Quốc, Singapore để GVGĐ, nhưng vẫn chưa trực tiếp tổ chức dạy nghề cho những người này được. Trung tâm đang liên kết với Công ty xuất khẩu lao động Tracemesco (TP. HCM) và công ty này sẽ chịu trách nhiệm dạy nghề cho những lao động được tuyển, nhưng số này cũng không nhiều. Trong khi đó hiện nay nhu cầu cần người GVGĐ có trình độ, có kỹ năng trên địa bàn tỉnh là rất lớn. Theo tôi biết, vấn đề dạy nghề cho những lao động này đang được ngành chức năng nghiên cứu, vì đối tượng này thường là người nghèo và lớn tuổi, cần được hỗ trợ chi phí dạy nghề".

Được biết, nghề GVGĐ là một trong 16 nghề được Bộ LĐ-TBXH đầu tư và mở rộng đào tạo trong thời gian tới. Ngoài việc hướng dẫn các kỹ năng tối thiểu cho người GVGĐ để hoàn thành các công việc đơn giản trong nhà, những người GVGĐ còn phải có những kiến thức nhất định để đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của cuộc sống hiện đại. Trong xu thế phát triển những người làm nghề không chỉ cần có sức khỏe để hoàn thành tốt công việc cho nhà chủ, mà còn phải biết sử dụng thành thạo những thiết bị gia dụng hiện đại, thậm chí có thể giúp chủ giao tiếp qua điện thoại, nhận và gửi email, nhận fax, tắt mở máy vi tính và sắp xếp các cuộc hẹn gặp cho chủ v.v... Lúc đó, nghề GVGĐ mới thực sự trở thành một nghề lao động kiếm ra tiền và được nhiều người đường hoàng lựa chọn.

Phương Liễu