Những cánh cửa mở rộng thị trường cho hàng Việt

Hệ thống các hiệp định thương mại tự do (FTA) đang mở rộng không gian xuất khẩu cho hàng Việt. Từ những thị trường truyền thống ở châu Á đến châu Âu, Bắc Mỹ và Trung Ðông. Với thành phố Ðồng Nai, đây là cơ hội để doanh nghiệp (DN) mở rộng đầu ra, đa dạng hóa thị trường.

Khách tìm hiểu sản phẩm tại triển lãm Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế 2026 tổ chức đầu tháng 9 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Cùng với cơ hội, trước những biến động nhanh của thương mại toàn cầu, việc tận dụng FTA đòi hỏi DN và cả nền kinh tế phải chủ động thích ứng với những tiêu chuẩn và luật chơi mới.

Thêm thị trường, thêm cơ hội cho hàng hóa

Sau nhiều năm hội nhập, Việt Nam đã hình thành mạng lưới 17 FTA đang thực thi, kết nối với nhiều nền kinh tế và khu vực thương mại lớn. Từ ASEAN, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc đến các thị trường thuộc Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương; Châu Âu... hàng hóa Việt Nam có thêm nhiều lựa chọn để tiếp cận người tiêu dùng và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Lợi ích dễ nhận thấy nhất từ các FTA là ưu đãi thuế quan. Khi thuế nhập khẩu được cắt giảm theo lộ trình, hàng Việt có thêm lợi thế cạnh tranh về giá. Tuy nhiên, tác động của FTA không chỉ dừng ở đó.

Các chuyên gia kinh tế nhận định, dư địa từ các FTA vẫn còn rất lớn. Cơ hội chưa được khai thác tương xứng khi tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan của DN Việt Nam hiện mới khoảng 37%. Một FTA chỉ thực sự có ý nghĩa khi sản phẩm đáp ứng được quy tắc xuất xứ và các yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Nếu không đáp ứng điều kiện, DN vẫn có thể xuất khẩu nhưng không hưởng được mức thuế ưu đãi.

Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA) mở cửa thị trường 27 quốc gia châu Âu; Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương kết nối Việt Nam với nhiều nền kinh tế có sức mua và tiêu chuẩn cao; Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) tạo không gian thương mại rộng lớn tại châu Á. Trong khi đó, Hiệp định Thương mại Việt Nam - Anh (UKVFTA) duy trì ưu đãi thương mại với Vương quốc Anh; Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam và Israel (VIFTA)  mở thêm hướng tiếp cận Israel.

Năm 2026, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam và Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất - UEA (CEPA) tiếp tục mở thêm một cánh cửa mới. UAE không chỉ là thị trường tiêu thụ mà còn là trung tâm thương mại, logistics và phân phối quan trọng của Trung Đông. Vì vậy, cơ hội từ CEPA không chỉ nằm ở việc tăng xuất khẩu sang UAE mà còn có thể tạo điều kiện để DN Việt tiếp cận rộng hơn khu vực Trung Đông.

Có thêm nhiều FTA đồng nghĩa với việc DN có thêm phương án phân bổ thị trường, tìm kiếm khách hàng và giảm bớt sự lệ thuộc. Đối với Đồng Nai, nhiều nhóm hàng có thế mạnh như: máy móc, thiết bị, sản phẩm gỗ, dệt may, giày dép, nông sản, thực phẩm chế biến… đang tiếp tục có cơ hội mở rộng thị trường. Đặc biệt, Đồng Nai là một trong 5 tỉnh, thành phố gồm: Tuyên Quang, Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng và Đồng Nai được Chính phủ tặng bằng khen vì có thành tích nổi bật trong thực hiện các hiệp định FTA năm 2025.

Theo Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Đồng Nai Nguyễn Kim Long, việc chủ động, tích cực triển khai các FTA thế hệ mới được Đồng Nai coi là nhiệm vụ chiến lược trọng tâm nhằm mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy tăng trưởng bền vững cũng như hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng.

Chủ động thích ứng trước những yêu cầu mới

Nếu trước đây, lợi thế lớn nhất mà DN quan tâm khi nhắc đến FTA là giảm thuế thì hiện nay câu chuyện đã rộng hơn nhiều. Các thị trường ngày càng đặt ra yêu cầu cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, môi trường, lao động và phát triển bền vững.

Đây là thách thức không nhỏ đối với DN và các ngành sản xuất. Với ngành gỗ, yêu cầu về nguồn nguyên liệu hợp pháp, truy xuất nguồn gốc và môi trường ngày càng quan trọng. Dệt may, da giày phải quan tâm đến nguồn nguyên phụ liệu để đáp ứng quy tắc xuất xứ. Với nông sản, câu chuyện nằm ở vùng trồng, an toàn thực phẩm, truy xuất và chất lượng đồng đều. Còn với các sản phẩm công nghiệp, tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng tham gia chuỗi cung ứng trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh.

Những yêu cầu đó cho thấy FTA đang tạo ra sức ép buộc DN phải nâng cấp chính mình. DN cần đầu tư công nghệ, chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng chất lượng, tiết kiệm năng lượng, kiểm soát nguyên liệu và xây dựng hệ thống truy xuất. Cùng với đó là phát triển thương hiệu, chuyển dần từ gia công sang tạo ra những sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Ông Võ Quang Hiếu, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH Cao su Thuận Lợi (xã Thuận Lợi) chia sẻ: DN đang nỗ lực đưa các sản phẩm chế biến từ mủ cao su ra thị trường quốc tế. Trong đó, chứng chỉ FSC là một yêu cầu bắt buộc để sản phẩm vượt qua rào cản kỹ thuật, xuất khẩu sang các thị trường lớn như: EU, Hoa Kỳ và Nhật Bản. Hiện DN đã có 3,5 ngàn hécta vùng trồng cao su đạt chứng chỉ FSC.

Theo các DN, Đồng Nai là nơi có nền sản xuất hướng mạnh vào xuất khẩu nên yêu cầu này càng rõ. Những lợi thế về công nghiệp, hạ tầng giao thông, vị trí kết nối và hệ thống khu công nghiệp sẽ tạo nền tảng để hàng hóa vươn xa hơn, nhưng chỉ phát huy đầy đủ khi DN đồng thời nâng chất lượng, công nghệ và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Các FTA đã mở thêm nhiều cánh cửa cho hàng Việt. Trong giai đoạn thương mại toàn cầu nhiều biến động, vấn đề không còn là thiếu thị trường mà là khả năng bước qua những cánh cửa ấy và giữ được chỗ đứng. Chủ động thích ứng, nâng chất lượng và đa dạng hóa thị trường là cách để DN biến ưu đãi từ các hiệp định thành đơn hàng, thị phần và giá trị gia tăng thực sự.

Vương Thế