[Megastory] Long Thành, sân bay với ‘hành trình không giấy tờ’

Điểm nhấn nổi bật phần mái nhà ga chính Sân bay Long Thành với hệ thống mái được tạo hình theo những lớp cánh hoa sen đan xếp chồng lên nhau, xòe rộng tinh tế.

Sân bay Long Thành xây dựng với diện tích 5 ngàn hécta tại phường Long Thành, thành phố Đồng Nai. Dự án có tổng mức đầu tư khái toán hơn 16 tỷ USD, chia thành 3 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư hơn 5,4 tỷ USD, với công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Sau hơn 5 năm kể từ ngày khởi công, dự kiến Sân bay Long Thành sẽ hoàn thành, đưa vào khai thác giai đoạn 1 cuối năm 2026.

Ông Nguyễn Đức Hùng, quyền Tổng Giám đốc Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), chủ đầu tư Dự án Thành phần 3 cho biết: Dự án Thành phần 3 có 16 gói thầu xây lắp chính. Trong đó, 12/16 gói thầu cơ bản đáp ứng các điều kiện về tiến độ phục vụ mục tiêu đưa dự án vào khai thác trong tháng 12-2026. Về thời điểm đưa sân bay vào vận hành thương mại dự kiến từ ngày 24-12-2026.

Để phục vụ mục tiêu đưa Sân bay Long Thành giai đoạn 1 vào khai thác cuối năm 2026, cùng với việc đẩy nhanh tiến độ thi công xây dựng, lắp đặt thiết bị, thời gian qua, ACV cùng các đơn vị liên quan tổ chức các đợt thử nghiệm vận hành tổng thể (ORAT) trên cơ sở tham chiếu kinh nghiệm quốc tế và khuyến nghị của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO). Các đợt thử nghiệm tập trung vào 4 lĩnh vực chính gồm: phục vụ hành khách và giao thông kết nối, phục vụ hành lý, khai thác khu bay, an ninh - an toàn và công nghệ thông tin. Qua đó, chủ đầu tư đánh giá rủi ro, kiểm tra mức độ sẵn sàng của hệ thống, hạ tầng và nhân sự trước khi sân bay đi vào hoạt động. Cùng với đó, ACV phối hợp với đơn vị tư vấn Sân bay Incheon (Hàn Quốc) xây dựng 55 kịch bản vận hành.

Theo ACV, Sân bay Long Thành không chỉ đơn thuần là nơi đi và đến của các chuyến bay mà với sự hiện diện của công nghệ số ở tất cả các khâu, sân bay còn hướng đến mô hình “hành trình không giấy tờ” mang đến trải nghiệm đặc biệt cho hành khách.

Trong đó, công nghệ sinh trắc học (Biometrics - nhận diện khuôn mặt) sẽ là một trong những công nghệ nổi bật được ứng dụng. Theo đó, Sân bay Long Thành sẽ đồng bộ hóa toàn diện với hệ thống định danh điện tử VNeID và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để hành khách trải nghiệm hành trình 3 điểm chạm tự động.

Cụ thể, hành khách khi bay tại Sân bay Long Thành được xác thực danh tính qua máy đọc Căn cước công dân gắn chip và camera nhận diện khuôn mặt xuyên suốt 3 chốt chặn cốt lõi: quầy làm thủ tục (check-in), khu vực kiểm soát an ninh và cổng lên máy bay (boarding). Cùng với đó, hệ thống cổng tự động (Auto-gate) với 12 làn kiểm soát an ninh tự động hoàn toàn bằng sinh trắc học được trang bị tại nhà ga hành khách sẽ thực hiện quy trình quét khuôn mặt (hoặc mống mắt), đối chiếu dữ liệu diễn ra chỉ trong vài giây. Từ đó, loại bỏ hoàn toàn thao tác xuất trình vé và giấy tờ thủ công nhiều lần.

Với hành lý của hành khách, Sân bay Long Thành áp dụng hệ thống xử lý hành lý tự động tốc độ cao (BHS). Trong đó, công nghệ khay độc lập (ICS - Independent Carrier System) tạo ra sự khác biệt với các băng tải truyền thống. Sân bay Long Thành ứng dụng công nghệ ICS tiên tiến, mỗi kiện hành lý được đặt trên một khay hoạt động độc lập và có gắn chip theo dõi. Công nghệ này cho phép di chuyển hành lý ở tốc độ rất cao, định tuyến chính xác tuyệt đối, triệt tiêu ma sát và hạn chế tối đa tình trạng kẹt rách hoặc thất lạc. Đồng thời, hệ thống cũng áp dụng công nghệ soi chiếu 3D (CT Scanners), tích hợp 28 máy soi chiếu công nghệ CT thế hệ mới cùng 28 bộ phân loại. Máy quét CT cung cấp hình ảnh 3D chi tiết lớp cắt bên trong hành lý, tự động phát hiện chất nổ hoặc vật cấm với tốc độ cao mà không yêu cầu hành khách tháo dỡ vật dụng ra khỏi va-li.

Đặc biệt, với Sân bay Long Thành, hành khách có thể thực hiện ký gửi hành lý tự động (Self-bag drop). Theo đó, hệ thống BHS kết hợp cùng sinh trắc học cho phép hành khách tự thao tác cân, in dán thẻ và đẩy hành lý vào hệ thống mà không cần nhân viên hỗ trợ tại quầy.

Khay đựng hành lý hoạt động độc lập và có gắn chip theo dõi được đưa vào sử dụng tại Sân bay Long Thành.

Không chỉ hướng đến trở thành một sân bay thế hệ mới với công nghệ hiện đại, Long Thành còn được định hướng phát triển bền vững, trở thành một sân bay xanh.

Tháng 11-2025, trong chuyến kiểm tra công trường và làm việc với các đơn vị liên quan, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đã yêu cầu Dự án Sân bay Long Thành phải được xây dựng, vận hành với tinh thần vượt lên những khác biệt, tiên phong và là hình mẫu mới về hạ tầng hàng không hiện đại, bền vững và thông minh.

Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc kiểm tra vận hành hệ thống xử lý hành lý Sân bay Long Thành vào tháng 10-2026.

Khu trung tâm nhà ga hành khách Sân bay Long Thành được thiết kế cho mục tiêu tận dụng ánh sáng tự nhiên, tối ưu sử dụng năng lượng đến phát triển không gian xanh trong và ngoài nhà ga.

Với Sân bay Long Thành, công trình nhà ga hành khách, “trái tim” của dự án được thiết kế cho mục tiêu tận dụng ánh sáng tự nhiên, tối ưu sử dụng năng lượng đến phát triển không gian xanh trong và ngoài nhà ga. Qua đó, Long Thành hướng tới một mô hình sân bay hiện đại, hiệu quả trong vận hành và phù hợp với xu hướng phát triển hàng không bền vững.

Nhà ga hành khách Sân bay Long Thành gồm ga trung tâm và 3 cánh, thiết kế với hướng đi tách biệt. Công trình gồm 1 tầng trệt và 3 tầng lầu, chiều cao đỉnh mái hơn 45m, tổng diện tích sàn khoảng 376 ngàn mét vuông. Trong đó, với phần ngoại thất, điểm nhấn nổi bật là phần mái nhà ga chính được tạo hình theo những lớp cánh hoa sen đan xếp chồng lên nhau, xòe rộng tinh tế. Hệ thống mái kính nhà ga thiết kế lấy ánh sáng rộng 10 ngàn mét vuông. Trong khi đó, không gian nội thất là sự kết hợp giữa vẻ hiện đại và nét văn hóa bản địa với việc sử dụng vật liệu tre trang trí, các mảng xanh cảnh quan tự nhiên cùng hệ thống trần nhôm lấy sáng tự nhiên, mang lại trải nghiệm không gian mở thoáng đãng.

Theo ACV, Sân bay Long Thành có công nghệ vận hành hiện đại và tiêu chuẩn sinh thái với thiết kế tối ưu hóa việc tận dụng ánh sáng tự nhiên, sử dụng năng lượng tái tạo, tiết kiệm điện nước, bố trí nhiều hồ cảnh quan, cây xanh bên trong khuôn viên nhà ga sẽ trở thành một sân bay xanh và thông minh.

Hệ thống cây xanh, tiểu cảnh được lắp đặt tại trung tâm nhà ga hành khách Sân bay Long Thành.

Nội dung: PHẠM TÙNG
Trình bày: TRẦN HẢO
Kỹ thuật: XUÂN DƯƠNG
Ảnh: PHẠM TÙNG
(Bài có sử dụng AI trong thiết kế)