[Loạt Megastory] Đối thoại cùng những ‘di sản sống’ của Đảng (Kỳ 3)

Trong hành trình gần một thế kỷ lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi tự phê bình và phê bình là quy luật phát triển, là thước đo năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của mỗi tổ chức cơ sở đảng. Tuy nhiên, bước vào nền kinh tế thị trường, ở đâu đó, tâm lý nể nang, né tránh đang có nguy cơ trở thành những “con mọt” gặm nhấm tổ chức.

Nhìn từ kinh nghiệm thực tiễn của những đảng viên kiên trung, việc mài sắc lại “vũ khí” này, kết hợp cùng hệ thống quy định nghiêm minh của Đảng, chính là chìa khóa then chốt để xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.

Tự phê bình và phê bình là nguyên tắc, quy luật tồn tại và phát triển của Đảng, là công cụ sắc bén để giáo dục, rèn luyện đảng viên thực hiện tốt hơn công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng.

Ngay từ khi thành lập ngày 3-2-1930, Đảng ta đã đề cao tinh thần “tự chỉ trích” hết sức nghiêm túc. Đến Đại hội II (năm 1951), Đảng ta đã đưa vấn đề tự phê bình và phê bình vào Điều lệ Đảng. Điều này cho thấy Đảng ta không bao giờ giấu giếm khuyết điểm. Trong bản Di chúc thiêng liêng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn vô cùng sâu sắc: “Trong Đảng thực hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên và nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình là cách tốt nhất để củng cố và phát triển sự đoàn kết và thống nhất của Đảng”.

Không nhiệm kỳ nào, văn kiện đại hội và các nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương các khóa không nhấn mạnh đến tự phê bình và phê bình. Văn kiện Đại hội XII của Đảng năm 2016 đã thẳng thắn nhìn nhận khuyết điểm, hạn chế của công tác tự phê bình và phê bình: “Việc thực hiện nguyên tắc tự phê bình và phê bình tuy đã có chuyển biến, nhưng chưa đáp ứng yêu cầu, vẫn là khâu yếu trong sinh hoạt Đảng; chưa trở thành nhiệm vụ thường xuyên của các cấp ủy, tổ chức Đảng và đảng viên… Nội dung, hình thức tự phê bình và phê bình nhiều khi chưa đúng thực chất, thường vòng vo, né tránh, thậm chí ở một số nơi còn có sự nể nang, hoặc “dĩ hòa vi quý”, làm cho uy tín, sức chiến đấu của tổ chức Đảng bị giảm sút, vừa làm mất lòng tin của quần chúng nhân dân, vừa làm sai lệch trong nhận xét, đánh giá cán bộ, dẫn đến những hệ lụy, sai phạm khác trong công tác cán bộ và trong xây dựng tổ chức Đảng”.

Văn kiện Đại hội XIII của Đảng năm 2021, công tác tự phê bình và phê bình được chú trọng, đề cập và nhắc đến nhiều lần, như: “Tự phê bình và phê bình ở không ít nơi còn hình thức; tình trạng nể nang, né tránh, ngại va chạm còn diễn ra ở nhiều nơi; một bộ phận cán bộ, đảng viên thiếu tự giác nhận khuyết điểm và trách nhiệm của mình đối với nhiệm vụ được giao… Một bộ phận cán bộ, đảng viên xem nhẹ tự phê bình và phê bình, chưa thực sự thực hiện một cách nghiêm túc, việc tiếp thu phê bình, góp ý của đồng chí, của tập thể với mình để chủ động có những biện pháp khắc phục, sửa chữa còn hình thức”.

Xuyên suốt 96 năm qua, Đảng ta luôn thực hành tự phê bình và phê bình một cách thường xuyên, liên tục và không chỉ là khẩu hiệu hay phong trào mà là việc làm thực chất của mỗi đảng viên, tổ chức cơ sở đảng.

Thấm nhuần nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong suốt 60 năm đứng trong hàng ngũ Đảng, đảng viên Quách Văn Lai (sinh năm 1945, nguyên Tỉnh ủy viên tỉnh Sông Bé, Bình Phước cũ, nguyên Bí thư Huyện ủy Phước Long cũ), sinh hoạt tại Chi bộ khu phố Long Thủy, phường Phước Long, thành phố Đồng Nai, cho rằng: Đảng không phải là một khái niệm trừu tượng, mà rất hiện hữu, là sinh mạng, là danh dự. Đảng mạnh thì tự phê bình và phê bình phải được thực hiện thật nghiêm, giống như chúng ta muốn có sức khỏe thì phải rèn luyện, muốn có trình độ thì phải học tập và lao động, muốn có danh dự thì không thể thiếu tu dưỡng đạo đức.

“Tổ thông tin chúng tôi có 7 người, trong đó chỉ có đài trưởng là đảng viên. Đặc thù công việc phải đảm bảo 4 nguyên tắc “khẩn trương, chính xác, bí mật, an toàn”, nên đài trưởng được giao nhiệm vụ bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho chúng tôi để được đứng vào hàng ngũ của Đảng. Đài trưởng nói:“Anh thấy cậu chăm chỉ, làm được việc, có ý chí phấn đấu tốt. Tuy nhiên, để trở thành người ưu tú thì ngoài làm tốt nhiệm vụ của mình phải giúp đỡ anh em trong tổ, đặc biệt phải làm tốt công tác dân vận, tận dụng sở trường của người dân tộc Mường thạo đường núi, thông tỏ đường đêm để vận động quần chúng”, ông Lai kể.

Sau 4 năm nhập ngũ trở thành chiến sĩ quân báo, ông được cấp trên công nhận và được kết nạp vào Đảng: “Chúng tôi phải nỗ lực rất lớn, phải phấn đấu rất nhiều, trải qua nhiều thử thách, có lý tưởng rõ ràng, khó khăn nào cũng xung phong đi đầu mới xứng đáng được xem xét. Ngày 17-7-1966, tôi được kết nạp vào Đảng tại lán trại của đại đội ở trong rừng, tại chiến trường Thừa Thiên Huế.

Khi ấy không có cờ Đảng trước mặt, nhưng hình ảnh cờ Đảng, cờ Tổ quốc tung bay trong tâm trí, vui sướng, tự hào lắm. Kết nạp xong làm việc tích cực hơn, trách nhiệm hơn, không biết mệt mỏi, không nề hà việc gì. Sinh hoạt Đảng trong rừng đơn sơ nhưng nghiêm túc, thẳng thắn nhưng chân thành tình đồng chí. Người lính trong chiến tranh không ai sợ chết, nhưng qua rèn luyện của Đảng đã gan dạ hơn rất nhiều, điện đến là chuyển rất nhanh”.

Phê bình không phải là công cụ để hạ thấp uy tín lẫn nhau, mà là phương thuốc để chữa trị những căn bệnh của chủ nghĩa cá nhân. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng chỉ rõ: “Phê bình là nêu ưu điểm và vạch khuyết điểm của đồng chí mình. Tự phê bình là nêu ưu điểm và vạch khuyết điểm của mình. Tự phê bình và phê bình phải đi đôi với nhau. Mục đích là cho mọi người học lẫn ưu điểm của nhau và giúp nhau sửa chữa những khuyết điểm” (1). Thế nhưng, vẫn có nơi, trong các buổi sinh hoạt chi bộ, tự phê bình chỉ còn là hình thức, phê bình đồng chí thì “dĩ hòa vi quý”, né tránh, sợ mất lòng.

Nhìn thẳng vào sự thật, Đảng ta đã liên tiếp ban hành hệ thống các quy định mang tính bản lề nhằm siết chặt kỷ luật, kỷ cương, như: Quy định số 101-QĐ/TW ngày 7-6-2012 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp. Với quy định này, Trung ương đã đặt viên gạch nền móng đầu tiên cho việc thể chế hóa văn hóa nêu gương.

Tiếp nối tinh thần đó, Quy định số 08-QĐi/TW ngày 25-10-2018 của Ban Chấp hành Trung ương đã nâng tầm yêu cầu, áp đặt trách nhiệm nêu gương khắt khe nhất đối với các Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương. Tinh thần “trên trước, dưới sau”, “trong trước, ngoài sau” được xác lập rõ ràng, tạo ra một áp lực chính trị mạnh mẽ buộc cán bộ cấp cao phải tự soi, tự sửa hằng ngày.

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Tự phê bình và phê bình là thứ vũ khí sắc bén nhất, nó giúp cho Đảng ta mạnh và ngày càng thêm mạnh. Nhờ nó mà chúng ta sửa chữa khuyết điểm, phát triển ưu điểm, tiến bộ không ngừng” (2) .Thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, hơn 130 ngàn đảng viên thành phố Đồng Nai hôm nay đang không ngừng mài giũa vũ khí sắc bén ấy, không ngừng tự đổi mới, tự chỉnh đốn, nâng cao chất lượng, hiệu quả tự phê bình và phê bình bằng những hành động cụ thể, thiết thực, góp phần quan trọng trong xây dựng Đảng bộ thành phố trong sạch, vững mạnh.

Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, kỷ nguyên phát triển tăng tốc, bứt phá, hướng tới mục tiêu thịnh vượng, phồn vinh. Đạt được thành tựu đó, Đảng ta đã trải qua bao thử thách và không ngừng hoàn thiện, ngày một mạnh lên để dẫn dắt cả dân tộc tiến lên phía trước. Sức mạnh của Đảng được tôi luyện qua bản lĩnh “tự soi”, “tự sửa”, mỗi đảng viên, mỗi chi bộ, đảng bộ hôm nay đang là những hạt nhân của sự lớn mạnh ấy.

Để tự phê bình và phê bình không chỉ nằm trong nghị quyết, Đảng cần những công cụ đo lường thực chất. Sự ra đời của Quy định số 96-QĐ/TW ngày 2-2-2023 của Bộ Chính trị về việc lấy phiếu tín nhiệm đối với chức danh, chức vụ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị chính là một “thanh gươm” thực thi quyền lực.

Quy định này biến những lời góp ý, phê bình thành kết quả định lượng cụ thể. Một cán bộ không gương mẫu, yếu kém về năng lực, phai nhạt về đạo đức sẽ phải đối diện với những lá phiếu tín nhiệm thấp, buộc phải nhường chỗ cho người xứng đáng, triệt tiêu tư duy “sống lâu lên lão làng”.

Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, Quy định số 144-QĐ/TW ngày 9-5-2024 của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới đã trở thành một hệ giá trị cốt lõi.

Quy định 144-QĐ/TW chính là sự tiếp nối tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng và là bước cụ thể hóa nhiệm vụ về xây dựng chuẩn mực đạo đức cách mạng mà Đại hội XIII của Đảng đề ra. Trong đó đã chỉ rõ những nội dung cụ thể, thiết thực để mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu trong hệ thống chính trị nêu cao trách nhiệm, gương mẫu, tự giác rèn luyện, tự soi, tự sửa để hoàn thiện nhân cách, bản thân.

“Vũ khí” tự phê bình và phê bình của Đảng chỉ thực sự sắc bén khi được tôi rèn bằng kỷ cương nghiêm minh và tình đồng chí trong sáng. Trong bối cảnh xây dựng Đảng hiện nay, những lời bộc bạch của thế hệ đi trước chính là thông điệp sâu sắc: Mỗi đảng viên hãy tìm lại dũng khí của những người lính năm xưa - dám đối diện với cái sai của mình và dũng cảm bảo vệ lẽ phải bằng lòng liêm chính tuyệt đối. Có như vậy, Đảng mới mãi là ngọn cờ tiên phong, vững vàng dẫn dắt dân tộc vượt qua mọi thách thức.