Bàn giải pháp nâng chất lượng hợp tác xã nông nghiệp

Nâng cao chất lượng hoạt động của hợp tác xã (HTX) nông nghiệp theo hướng hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao không chỉ là yêu cầu đổi mới phương thức sản xuất mà còn là giải pháp tổ chức lại sản xuất, nâng giá trị nông sản và cải thiện thu nhập cho thành viên.

Một số sản phẩm của các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn trưng bày bên lề hội nghị về giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp tổ chức ngày 29-10.

Khi các HTX chủ động ứng dụng khoa học - công nghệ, chuẩn hóa quy trình và gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ, thì giá trị nông sản được nâng lên. Tuy nhiên, để những mô hình này phát triển bền vững, cần sự đồng hành đồng bộ về vốn, đất đai, hạ tầng, nhân lực và chính sách hỗ trợ.

Củng cố nội lực, nâng hiệu quả hoạt động

Thành phố Đồng Nai hiện có hơn 560 HTX lĩnh vực nông nghiệp, trong đó có khoảng 348 HTX được đánh giá khá, tốt. Hệ thống HTX xây dựng được 363 chuỗi liên kết sản xuất; 68 HTX, tổ hợp tác có 79 sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) đạt 3-4 sao…

Đó là những kết quả cho thấy nhiều HTX đã quan tâm đổi mới phương thức hoạt động, đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất và tìm kiếm thị trường. Tuy nhiên, chất lượng hoạt động chưa đồng đều. Một bộ phận HTX còn yếu về quy mô, vốn, năng lực quản trị và khả năng tổ chức sản xuất tập trung. Việc ứng dụng công nghệ, xây dựng vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và kết nối tiêu thụ ở nhiều nơi chưa đáp ứng yêu cầu. Không ít HTX vẫn gặp khó trong việc tập hợp thành viên, thống nhất quy trình sản xuất và duy trì cam kết liên kết. Khi sản xuất còn phân tán, chất lượng và sản lượng thiếu ổn định, HTX khó đáp ứng đơn hàng của doanh nghiệp (DN), càng khó tham gia sâu vào các khâu có giá trị gia tăng cao hơn.

Tại Hội nghị chuyên đề Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của HTX nông nghiệp theo hướng nông nghiệp hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao vào hoạt động sản xuất ngày 29-10, lãnh đạo Liên minh HTX thành phố nhấn mạnh: Phát triển nông nghiệp hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao phải xuất phát từ nhu cầu và điều kiện thực tế của từng HTX. Đầu tư công nghệ cần có lộ trình, phù hợp năng lực tài chính, trình độ quản trị và thị trường tiêu thụ; không “chạy” theo phong trào hoặc đầu tư vượt khả năng. Điều quan trọng là công nghệ phải giúp HTX nâng cao năng suất, chất lượng, giảm chi phí và cải thiện lợi ích của thành viên.

Thực tế tại Đồng Nai, nhiều HTX đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào sản xuất. HTX Ca cao Suối Cát (phường Xuân Lộc) có vùng nguyên liệu hơn 200ha. Ông Trương Văn Mỹ, Giám đốc HTX cho biết: Đơn vị định hướng hoàn thiện chuỗi từ vùng trồng, sơ chế, chế biến sâu đến xây dựng thương hiệu và du lịch trải nghiệm. Với HTX, bài toán không chỉ là mở rộng diện tích mà còn phải nâng khả năng quản lý vùng nguyên liệu và duy trì sự gắn kết giữa các thành viên.

Tương tự, HTX Nông nghiệp công nghệ cao Long Thành Phát (phường Long Thành) tổ chức các hộ nuôi gà thịt lông trắng theo quy trình chuồng kín. HTX cung ứng con giống, vật tư, hướng dẫn kỹ thuật và kết nối đầu ra; thành viên đầu tư trang trại, thực hiện quy trình chung. Mỗi năm, HTX cung ứng hàng triệu con gà, phần lớn cho Công ty TNHH Koyu & Unitek chế biến, xuất khẩu sang Nhật Bản. Ông Lê Văn Quyết, Giám đốc HTX nhận định: Các HTX có thể nâng năng lực cạnh tranh khi tổ chức được quy trình thống nhất, kiểm soát chất lượng và kết nối với đối tác tiêu thụ.

Trong khi đó, HTX Nông nghiệp nuôi ong - Thương mại dịch vụ Hàng Gòn (phường Hàng Gòn) tập trung chuẩn hóa nghề nuôi ong và đa dạng hóa sản phẩm. Theo bà Nguyễn Thị Đào, Phó Giám đốc HTX, vốn, năng lực công nghệ thông tin và việc thay đổi thói quen sản xuất vẫn là những khó khăn cần tháo gỡ.

Ðưa hợp tác xã vào chuỗi liên kết

Một trong những hạn chế của khu vực HTX hiện nay là mối liên kết với DN chế biến, phân phối và xuất khẩu chưa chặt chẽ. Nhiều hợp đồng còn mang tính thời vụ, thiếu cam kết dài hạn. HTX lo ngại đầu ra và giá thu mua; DN quan ngại chất lượng, sản lượng và tính liên tục của nguồn cung. Khi 2 bên chưa có cơ chế chia sẻ rủi ro, liên kết dễ bị gián đoạn lúc thị trường biến động.

Ông Trần Văn Sơn, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn Gia Bảo (phường Bình Phước) cho rằng: Cần chuyển từ quan hệ mua bán đơn lẻ sang hợp tác dài hạn, trong đó HTX và DN cùng thống nhất kế hoạch sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, sản lượng, thời vụ và phương thức tiêu thụ ngay từ đầu vụ. DN cần tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng vùng nguyên liệu, hướng dẫn kỹ thuật, kiểm soát chất lượng, thay vì chỉ thu mua khi sản phẩm đã hoàn thành.

Để làm được điều này, HTX phải nâng năng lực quản trị và khả năng thực hiện hợp đồng. Các điều khoản về sản lượng, tiêu chuẩn, giá hoặc nguyên tắc xác định giá, thời gian giao nhận, thanh toán và trách nhiệm của mỗi bên cần được quy định rõ. Những mô hình DN đặt hàng, ứng vốn, cung cấp vật tư, hỗ trợ kỹ thuật gắn với cam kết tiêu thụ cần được khuyến khích.

Bên cạnh liên kết đầu ra, HTX cần quan tâm hơn đến sơ chế, bảo quản, phân loại, đóng gói và truy xuất nguồn gốc. Việc số hóa thông tin vùng trồng, sản lượng, chất lượng và lịch giao hàng sẽ giúp HTX kiểm soát hoạt động, minh bạch thông tin với đối tác. Tuy nhiên, đầu tư phải căn cứ quy mô và khả năng của từng đơn vị, tránh dàn trải, gây áp lực tài chính.

Để thúc đẩy phát triển các HTX lĩnh vực nông nghiệp, Liên minh HTX thành phố xác định các nhiệm vụ trọng tâm gồm: Lựa chọn hướng phát triển hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao phù hợp với điều kiện từng HTX; tháo gỡ khó khăn về đất đai, hạ tầng, vốn và tiêu chuẩn chất lượng; gắn công nghệ với chuẩn hóa quy trình, quản lý dữ liệu, truy xuất nguồn gốc; tăng cường liên kết với DN trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ.

Theo Phó Chủ tịch Liên minh HTX thành phố Vy Vũ Hồng Thảo, nâng chất lượng HTX trước hết phải bắt đầu từ chính HTX: quản trị tốt hơn, tổ chức thành viên chặt chẽ hơn, sản xuất theo tiêu chuẩn và chủ động tìm kiếm thị trường. Khi HTX đủ năng lực trở thành đối tác tin cậy của DN, liên kết chuỗi mới có thể duy trì ổn định, tạo thêm giá trị cho thành viên và đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế tập thể của thành phố.

Vương Thế