Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần chính sách dài hạn

Sau gần 10 năm thực hiện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp (DN) nhỏ và vừa năm 2017, nhiều chính sách đã được ban hành giúp các DN tiếp cận, tạo nguồn lực phát triển. Tuy nhiên, cộng đồng DN vẫn còn nhiều khó khăn liên quan đến mặt bằng, công nghệ, thị trường.

Nhân viên Công ty TNHH Tabi Feeder (phường Trấn Biên) giới thiệu sản phẩm tại Triển lãm DIGIFEST Đồng Nai 2026.

Trong bối cảnh Việt Nam đang phấn đấu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững và kinh tế tư nhân được định vị là động lực quan trọng nhất, việc Quốc hội thảo luận dự án Luật Phát triển DN nhỏ và vừa đang được cộng đồng DN rất kỳ vọng

Gỡ những vướng mắc từ thực tế

Hơn 90% DN của Việt Nam thuộc quy mô nhỏ và vừa, các DN nhỏ và vừa có mặt ở hầu hết các ngành, lĩnh vực. Từ cơ sở sản xuất trong các khu, cụm công nghiệp đến những đơn vị cung ứng dịch vụ, vận tải, thương mại, khu vực này góp phần tạo việc làm và duy trì hoạt động của nhiều chuỗi sản xuất. Thế nhưng, quy mô nhỏ cũng đồng nghĩa với việc nguồn vốn mỏng, nhân lực hạn chế, sức chống chịu trước biến động thị trường chưa cao.

Luật Hỗ trợ DN nhỏ và vừa năm 2017 đã mở ra nhiều chính sách về tín dụng, thuế, mặt bằng, công nghệ và tư vấn. Tuy nhiên, qua quá trình thực hiện, vấn đề vẫn được đặt ra là đa số các DN vẫn khó tiếp cận những chính sách hỗ trợ từ Nhà nước. Với nhiều đơn vị, khó khăn không chỉ nằm ở việc thiếu vốn hay thiếu công nghệ mà còn ở thủ tục, điều kiện thụ hưởng và đầu mối tiếp nhận.

Do đó, dự án Luật Phát triển DN nhỏ và vừa đang được Quốc hội thảo luận nhận được nhiều sự quan tâm. Tại phiên thảo luận về dự án luật ngày 29-10, đại biểu Trịnh Xuân An, Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai đề nghị: Xây dựng cơ chế để DN chỉ cung cấp thông tin một lần, nộp hồ sơ tại một đầu mối và nhận kết quả trong thời hạn rõ ràng. Các cơ quan nhà nước cần chủ động chia sẻ dữ liệu, phối hợp xử lý, thay vì để DN tự mang hồ sơ từ cơ quan này sang cơ quan khác. Đại biểu đề xuất có chính sách hỗ trợ tư vấn pháp lý để DN hoàn tất thủ tục khi chấm dứt hoạt động.

Theo đại biểu Trịnh Xuân An, cần có chính sách ổn định để DN yên tâm đầu tư, đồng thời tạo cơ hội tiếp cận vốn, đối tác và đơn hàng. Đây là điều đáng lưu ý, bởi một DN muốn mở rộng nhà xưởng hay đầu tư dây chuyền mới thường phải tính toán cho nhiều năm. Nếu chính sách thiếu nhất quán, DN khó mạnh dạn bỏ vốn.

Một vấn đề khác là khả năng tiếp cận hỗ trợ. Đại biểu Phan Thị Thùy Linh, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa, dẫn số liệu khảo sát gần 500 DN nhỏ do Bộ Tài chính báo cáo, chỉ khoảng 9% phản hồi đã tiếp cận được chính sách hỗ trợ. Đại biểu cho rằng: Có những chương trình nâng cấp năng lực cần 1-2 năm mới hoàn thành, nhưng nguồn lực hỗ trợ lại được bố trí theo từng năm ngân sách. Khi chương trình bị ngắt quãng, DN khó theo đuổi đến cùng.

Ðể doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào thị trường

Ở Đồng Nai, DN nhỏ và vừa tham gia vào nhiều ngành sản xuất, từ chế biến gỗ, cơ khí, điện tử, dệt may, da giày đến logistics và dịch vụ. Không ít đơn vị là nhà cung ứng, gia công cho các nhà máy lớn. Tuy nhiên, để có được đơn hàng ổn định, DN phải đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, tiến độ, công nghệ và tiêu chuẩn môi trường. Đây vẫn là khoảng cách mà nhiều cơ sở trong nước chưa dễ vượt qua.

Ông Nguyễn Duy Khương, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ thành phố Đồng Nai, Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư Thương mại 939 (phường Long Bình) nhìn nhận: DN nhỏ và vừa không hẳn thiếu ý tưởng đổi mới sáng tạo, mà thiếu điều kiện để biến ý tưởng thành giải pháp trong sản xuất, kinh doanh. Nhiều DN muốn ứng dụng công nghệ nhưng chưa biết lựa chọn giải pháp nào phù hợp, thiếu chuyên gia tư vấn và không đủ nguồn lực để thử nghiệm trước khi đầu tư.

Theo ông Khương, nhu cầu của mỗi nhóm DN rất khác nhau. DN sản xuất cần tự động hóa, kiểm soát chất lượng, tiết kiệm nguyên liệu và năng lượng; DN logistics cần quản trị kho, tối ưu vận tải, số hóa chứng từ; còn DN thương mại, dịch vụ quan tâm đến quản lý khách hàng, thương mại điện tử và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Vì vậy, hỗ trợ phải bắt đầu từ việc DN đang vướng ở đâu, cần giải quyết việc gì, thay vì chỉ giới thiệu những công nghệ sẵn có.

Bên cạnh đó, Đồng Nai có nhiều nhà máy quy mô lớn và DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), nhưng DN trong nước không đương nhiên trở thành nhà cung ứng chỉ vì hoạt động cùng địa bàn. Theo ông Ngô Thanh Bình, Giám đốc Công ty TNHH Tabi Feeder (phường Trấn Biên), muốn tham gia chuỗi cung ứng, các DN phải biết đối tác cần gì, tiêu chuẩn ra sao, quy trình kiểm soát chất lượng thế nào và có đủ năng lực đáp ứng hay không? Bên cạnh hỗ trợ vốn và công nghệ, luật mới cần tạo điều kiện để DN nhỏ và vừa tiếp cận thông tin đơn hàng, tham gia chương trình phát triển nhà cung cấp, được hướng dẫn đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và môi trường. Khi có đầu ra ổn định, DN mới có cơ sở đầu tư máy móc, nhà xưởng và đào tạo lao động.

Các DN mong muốn Nhà nước có cơ chế hỗ trợ liên tục, nhất là với những chương trình đầu tư công nghệ, cải tiến sản xuất và đào tạo nhân lực. DN cần được hướng dẫn rõ ràng về điều kiện, hồ sơ và nơi tiếp nhận, tránh tình trạng có chính sách nhưng không biết bắt đầu từ đâu.

Vương Thế