Tái cấu trúc để doanh nghiệp phát triển bền vững

Số lượng doanh nghiệp (DN) tạm ngừng sản xuất, kinh doanh lớn, nhất là khu vực DN nhỏ và vừa, siêu nhỏ cho thấy thị trường đang có nhiều yếu tố tác động rõ nét; đồng thời cũng phản ánh một cuộc sàng lọc đang diễn ra mạnh hơn trong khu vực DN.

Hoạt động sản xuất tại Công ty TNHH Japfa Comfeed Việt Nam chi nhánh Bình Phước, tại khu vực phía Bắc thành phố Đồng Nai.

Với những DN còn trụ lại, đây là lúc phải nhìn thẳng vào “sức khỏe” của mình để tái cấu trúc, sắp xếp lại sản xuất, kinh doanh, đổi mới sáng tạo và nâng cấp quản trị để phát triển bền vững hơn.

Doanh nghiệp đứng trước ngã rẽ lớn

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 7 tháng của năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 155 ngàn DN rút lui khỏi thị trường, tăng gần 28% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, riêng Thành phố Hồ Chí Minh, địa phương tập trung DN lớn nhất cả nước có tới gần 39 ngàn DN (bao gồm tạm ngưng hoạt động, hoàn tất giải thể), cao hơn số thành lập mới (hơn 34 ngàn DN).

Tại Đồng Nai, trong 7 tháng của năm 2026, có 4,9 ngàn DN thành lập mới và gần 1,1 ngàn DN quay trở lại hoạt động. Nhìn chung, bức tranh tổng thể về DN tiếp tục xu hướng phát triển. Số DN thành lập mới, tăng vốn và quay trở lại hoạt động đều tăng; môi trường đầu tư, kinh doanh từng bước được cải thiện.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực nêu trên, hoạt động sản xuất, kinh doanh của một bộ phận DN vẫn còn nhiều khó khăn. Có hơn 1,1 ngàn DN giải thể trong 7 tháng qua, tăng 92% so với cùng kỳ năm 2025; đồng thời có tới 2,4 ngàn DN tạm ngừng kinh doanh. Thống kê Đồng Nai đánh giá, số DN giải thể và tạm ngừng hoạt động còn ở mức cao, cho thấy cần tiếp tục triển khai hiệu quả các chính sách hỗ trợ DN; tập trung tháo gỡ khó khăn về vốn, thị trường, đất đai và thủ tục hành chính; tạo điều kiện để DN phục hồi, mở rộng sản xuất và phát triển bền vững.

Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, giảng viên Học viện Tài chính, nếu nhìn vào tỷ trọng cơ cấu DN rút lui khỏi thị trường trên cả nước, số DN tạm ngừng kinh doanh có tỷ trọng lớn. Sự gia tăng của số lượng DN tạm rút lui khỏi thị trường phản ánh xu hướng “ngủ đông”, khi DN chọn giải pháp tạm ngừng hoạt động để nghe ngóng thị trường, cơ cấu lại dòng tiền ngắn hạn hoặc chờ đợi các quy định mới.

Trong khi đó, với một số DN nhỏ, siêu nhỏ, cơ sở sản xuất thì chi phí sản xuất, kinh doanh hiện nay đang là áp lực lớn nên trước mắt, các DN này, tập trung vào giải quyết hàng tồn kho. “Thị trường hiện khá chậm, việc duy trì nhịp độ sản xuất lớn rất khó, hơn nữa dòng tiền với chúng tôi hiện nay co hẹp. Giải pháp trước mắt là cố gắng để đẩy được số lượng hàng tồn kho đã sản xuất” - đại diện một cơ sở mộc mỹ nghệ ở xã Bình Minh chia sẻ.

Tái cấu trúc trong giai đoạn mới

Những khó khăn từ thị trường cùng với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới đặt ra vấn đề tái cấu trúc cho DN.

Nhiều đơn vị cho hay, trước mắt đang tập trung giải quyết những vấn đề tồn đọng, chẳng hạn: dừng sản xuất một sản phẩm không còn hiệu quả, thu hẹp thị trường không còn lợi thế, xử lý hàng tồn kho, thu hồi công nợ hoặc đàm phán lại các khoản vay. Giải quyết được những khó khăn trước mắt này xong, DN mới tính đến đầu tư công nghệ, mở rộng thị trường và thay đổi mô hình quản trị.

Theo các chuyên gia kinh tế, đã đến lúc không thể đánh giá DN chỉ bằng doanh thu, số lao động hay quy mô nhà xưởng. Dòng tiền, khả năng trả nợ, năng suất, chất lượng sản phẩm, mức độ phụ thuộc vào một khách hàng hay một thị trường và khả năng đổi mới là những chỉ số phản ánh rõ hơn sức khỏe DN. Đây cũng là lý do quá trình sàng lọc hiện nay cần được nhìn nhận như một bước chuyển của thị trường. Những mô hình yếu, thiếu khả năng thích ứng sẽ dần bị loại khỏi cuộc chơi. Nguồn lực theo đó có cơ hội chuyển sang những DN hoạt động hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, để phát triển bền vững, việc đổi mới sáng tạo và quản trị DN là rất cần thiết. Tuy nhiên, theo Phó Tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn, đây là 2 mắt xích yếu của DN Việt. Chỉ 8,8% DN có đổi mới sản phẩm; năng lực đổi mới sáng tạo còn thấp so với khu vực và thế giới. Năng lực đổi mới sáng tạo và chất lượng quản trị tiếp tục là những điểm yếu mang tính dài hạn của khu vực kinh tế tư nhân. Nếu thiếu đi sự bứt phá trên 2 nền tảng này, các DN sẽ rất khó chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa trên số lượng sang việc nâng cao năng lực cạnh tranh cốt lõi. Do đó cần thiết kế các chương trình hỗ trợ để cộng đồng DN, nhất là các DN nhỏ và vừa thích ứng, tái cấu trúc, phát triển bền vững.

Trong thời gian tới, DN tiếp tục đứng trước những sức ép lớn từ nhiều yếu tố như: áp lực chi phí lớn, khó khăn về vốn, sức mua giảm, sức chống chịu kém. Ðiều này đặt ra yêu cầu “sàng lọc” tự nhiên của thị trường để các đơn vị hoạt động hiệu quả tiếp tục trụ vững để tiến vào chặng đường phát triển tiếp theo.

Vương Thế