Đồng Nai - “mắt xích” chiến lược trong chuỗi cung ứng công nghiệp bền vững

Hiện nay, lợi thế cạnh tranh về kinh tế của các quốc gia cũng như các địa phương không chỉ được đo bằng số lượng khu công nghiệp (KCN) hay quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Năng lực xây dựng hệ sinh thái công nghiệp xanh, hạ tầng logistics hiện đại và chuỗi liên kết sản xuất bền vững cũng là yếu tố rất quan trọng.

Quản lý sản xuất hiện đại là điều mà Tập đoàn Nestlé đã triển khai thực hiện nhiều năm qua nhằm giảm thiểu mức độ phát thải. Ảnh: Trà My

Với nền tảng công nghiệp hàng đầu cả nước cùng định hướng chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình KCN sinh thái, Đồng Nai đang từng bước khẳng định vai trò là “mắt xích” chiến lược trong chuỗi cung ứng công nghiệp bền vững của khu vực phía Nam cũng như cả nước.

Tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu

Tại Diễn đàn Xây dựng KCN sinh thái, thông minh - động lực thu hút đầu tư và phát triển kinh tế xanh vùng Đông Nam Bộ, do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp cùng UBND thành phố Đồng Nai tổ chức ngày 28-7, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Út nhấn mạnh: Chuyển đổi xanh và phát triển KCN sinh thái không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Với vị thế là một trong những trung tâm công nghiệp lớn nhất cả nước, Đồng Nai xác định phát triển các KCN sinh thái, thông minh là nền tảng để hình thành hệ sinh thái sản xuất hiện đại, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh của địa phương và cả vùng Đông Nam Bộ.

Quan điểm này cũng phản ánh bước chuyển trong tư duy phát triển công nghiệp của Đồng Nai. Phó Trưởng ban phụ trách Ban Quản lý các KCN, khu kinh tế thành phố Đồng Nai Phạm Việt Phương nhận định: Vấn đề không phải là thu hút được bao nhiêu vốn đầu tư, mà Đồng Nai sẽ định vị mình ra sao trong chuỗi cung ứng hiện đại và xanh hóa. Đây là bài toán mang tính chiến lược của địa phương.

Theo ông Phương, lợi thế của Đồng Nai không chỉ nằm ở quy mô công nghiệp mà còn ở khả năng kết nối. Hiện thành phố có 44 KCN đang hoạt động, thu hút gần 2 ngàn dự án FDI đến từ 45 quốc gia và vùng lãnh thổ, với tổng vốn đăng ký 38,18 tỷ USD, cùng 847 dự án đầu tư trong nước. Đặc biệt, Đồng Nai là địa phương hiếm hoi hội tụ đầy đủ 5 phương thức vận tải gồm: đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng hải và hàng không. Cùng với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Cảng Phước An, Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư và mạng lưới đường cao tốc, Đồng Nai đang hình thành trung tâm logistics và trung chuyển hàng hóa quy mô lớn của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Từ những lợi thế đó, Đồng Nai không chỉ hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm sản xuất mà còn từng bước đảm nhận vai trò kết nối các dòng nguyên liệu, linh kiện, hàng hóa, dịch vụ logistics và đổi mới sáng tạo trong toàn vùng. Địa phương sẽ tiếp tục tái cơ cấu không gian công nghiệp theo hướng phát triển các KCN công nghệ cao, KCN sinh thái, logistics, kinh tế tuần hoàn và công nghiệp hỗ trợ, tạo nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh của chuỗi cung ứng. Chuyển thu hút đầu tư bằng quy mô sang thu hút đầu tư bằng chất lượng hệ sinh thái, phù hợp với xu hướng dịch chuyển của dòng vốn FDI thế hệ mới và yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Chuyển đổi xanh tăng sức cạnh tranh

Nếu lợi thế hạ tầng và vị trí địa lý tạo điều kiện để Đồng Nai trở thành điểm kết nối của chuỗi cung ứng thì chuyển đổi sang mô hình KCN sinh thái chính là “chìa khóa” để địa phương nâng cao chất lượng tăng trưởng và thu hút dòng vốn đầu tư thế hệ mới.

Đồng Nai đang hướng đến mô hình phát triển công nghiệp thế hệ mới gắn với đô thị Sân bay Long Thành, trung tâm logistics, đổi mới sáng tạo và các ngành công nghệ cao như: bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số. Khi hạ tầng hoàn thiện cùng với quá trình chuyển đổi xanh được đẩy nhanh, Đồng Nai sẽ không chỉ giữ vững vai trò là “thủ phủ” công nghiệp mà còn khẳng định vị thế “mắt xích” chiến lược trong chuỗi cung ứng công nghiệp bền vững của Việt Nam.

Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cho rằng: KCN sinh thái không chỉ giải quyết bài toán môi trường mà còn là chiến lược xây dựng các cụm liên kết ngành có sức cạnh tranh cao. Mô hình này có thể giúp tăng năng suất lao động từ 15-25% nhờ ứng dụng công nghệ, sử dụng hiệu quả tài nguyên và cải thiện môi trường làm việc. Quan trọng hơn, đây là điều kiện để doanh nghiệp tiếp tục tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Việt Nam hiện có khoảng 425 KCN, nhưng tỷ lệ chuyển đổi sang mô hình KCN sinh thái mới chỉ đạt khoảng 1-2%. Điều đó cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu phải hoàn thiện thể chế, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, hỗ trợ tiếp cận nguồn tài chính xanh và đẩy nhanh đổi mới công nghệ để nâng cao sức cạnh tranh của nền công nghiệp.

Tại Đồng Nai, những định hướng này đang từng bước được hiện thực hóa. KCN Amata là một trong 3 KCN đầu tiên của cả nước được chọn thí điểm chuyển đổi theo chương trình KCN sinh thái toàn cầu. Sau gần 4 năm triển khai, KCN Amata đã nâng mức đáp ứng các tiêu chí KCN sinh thái từ 41% lên 86%. Chuyển đổi xanh trong KCN không chỉ mang lại lợi ích môi trường mà còn giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất và tăng khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế.

Theo ông Phạm Việt Phương, thành phố cũng đã ban hành Kế hoạch số 76/KH-UBND, ngày 9-2-2026 về chuyển đổi các KCN hiện hữu sang mô hình KCN xanh, sinh thái. Giai đoạn 2026-2030, địa phương phấn đấu có ít nhất 2 KCN được chứng nhận KCN sinh thái, 90% tổng số KCN triển khai các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và tối thiểu 10% doanh nghiệp áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải ra môi trường.

Vương Thế