Thành phố cần những công dân văn minh

Đồng Nai đang mở rộng không gian đô thị bằng những tuyến đường, khu đô thị và công trình mới. Nhưng phía sau những công trình quy mô của một thành phố lớn là một câu hỏi khác: Công dân sẽ thay đổi thế nào để góp sức xây dựng một đô thị văn minh, hiện đại?

Một thành phố có thể được tạo nên bằng những công trình hiện đại, nhưng một đô thị văn minh cần được hình thành từ ý thức, cách ứng xử và trách nhiệm của mỗi người.

Văn hóa đô thị bắt đầu từ những điều nhỏ

Thành phố Đồng Nai đang triển khai nhiều dự án giao thông như: đường cao tốc, đường vành đai, đường sắt để từng bước mở rộng không gian phát triển. Nhưng một tuyến đường dù rộng, đẹp đến đâu cũng khó tạo nên đô thị văn minh nếu người tham gia giao thông vẫn vượt đèn đỏ, đi sai làn, dừng đỗ tùy tiện.

Một góc đô thị ở phường Long Khánh. Ảnh: Công Nghĩa

Tương tự, một công viên khang trang cũng khó giữ được vẻ đẹp nếu rác bị bỏ lại sau mỗi cuộc vui. Một khu đô thị hiện đại sẽ chưa thật sự đáng sống nếu cư dân thiếu ý thức giữ gìn không gian chung.

Những việc tưởng chừng nhỏ ấy lại phản ánh khá rõ văn hóa của một đô thị. Văn hóa giao thông bắt đầu từ ý thức tự giác chấp hành pháp luật về giao thông, nhường đường cho người đi bộ. Với môi trường và không gian công cộng cũng vậy. Không xả rác, không lấn chiếm vỉa hè, giữ trật tự ở khu dân cư, không làm hư hỏng tài sản chung... đều là những việc không khó. Điều quan trọng là mỗi người có xem đó là phần trách nhiệm của mình hay không.

Bà Nguyễn Thị Tâm (ở khu phố Quang Vinh, phường Trấn Biên) cho rằng: Trong khu chung cư, ý thức của mỗi người đều ảnh hưởng đến cộng đồng. Khi phần lớn cư dân bỏ rác đúng nơi quy định, không hát karaoke gây ồn ào, ảnh hưởng đến hàng xóm, số ít còn lại cũng sẽ thấy mình khác biệt và tự điều chỉnh cho phù hợp.

“Văn minh trong chung cư, hay rộng hơn là văn minh đô thị không đến từ những điều lớn lao. Những hành vi đúng được duy trì mỗi ngày đã là văn minh” - bà Tâm chia sẻ.

Chung tay vì lợi ích cộng đồng

Đồng Nai là thành phố lớn, nơi có nhiều người cùng sinh sống, với những ngành nghề, lứa tuổi, hoàn cảnh và quê quán khác nhau. Sự đa dạng ấy tạo nên sức sống đô thị nhưng cũng đòi hỏi mỗi người biết tôn trọng không gian chung và lợi ích chung.

Câu chuyện người dân xã Tân Lợi đồng lòng hiến đất mở đường là một ví dụ. Để triển khai 2 tuyến đường giao thông trọng điểm, các tổ tuyên truyền, vận động đã đến từng hộ dân, lắng nghe tâm tư, tháo gỡ vướng mắc và vận động người dân đồng thuận. Sự vào cuộc của chính quyền cùng sự đồng thuận của người dân đã giúp việc hiến đất, mở đường được triển khai thuận lợi hơn.

“Tấc đất tấc vàng”, đất đai là tài sản, sinh kế của người dân. Thế nhưng khi nhìn từ lợi ích lâu dài của cả khu vực, nhiều người dân đã thấy được điều lớn hơn phần đất của gia đình mình. Đó là khi con đường được mở ra, không chỉ gia đình mình mà nhiều hộ khác cũng có thêm cơ hội phát triển.

Tại phường Trảng Dài, trong tháng 8-2026, nhiều người dân tự nguyện tháo dỡ nhà, tài sản trên đất để chính quyền mở rộng đường Nguyễn Thái Học. Hay ở phường Phước Tân, trong tháng 9-2026, nhiều người dân cùng di dời, bàn giao mặt bằng để Nhà nước xây dựng khu tái định cư trước khi nhận tiền bồi thường, hỗ trợ. Đằng sau những việc làm ấy là sự chia sẻ với lợi ích chung; về lâu dài, đó cũng chính là lợi ích của mỗi người.

Cựu chiến binh Lê Văn Châu (ở khu phố Hương Phước, phường Phước Tân) cho rằng: Văn minh đô thị hiện diện từ những việc rất nhỏ như công nhân sau giờ làm bỏ rác đúng nơi quy định, người bán hàng không lấn chiếm lối đi, học sinh lễ phép, mọi người sẵn sàng giúp đỡ nhau khi cần. Những hành động ấy cần trở thành việc làm thường xuyên trên từng con đường, trong mỗi khu dân cư, công viên và khu chung cư.

Xây dựng nếp sống văn minh

Nếu hạ tầng giao thông giúp việc đi lại thuận tiện hơn, hạ tầng số giúp kết nối nhanh hơn thì tuân thủ pháp luật, giữ gìn môi trường, xây dựng văn hóa giao thông và đề cao trách nhiệm với cộng đồng sẽ góp phần hình thành nếp sống văn minh đô thị.

Hoạt động biểu diễn nghệ thuật góp phần nâng cao đời sống văn hóa cho người dân trên địa bàn thành phố. Ảnh: C.T.V

Định hướng xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 tại Nghị quyết 16-NQ/TW, ngày 21-7-2026 của Bộ Chính trị xác định con người là trung tâm, chủ thể, nguồn lực, mục tiêu và đối tượng thụ hưởng của sự phát triển. Điều đó đặt ra yêu cầu nhìn nhận phát triển đô thị rộng hơn những tuyến đường, khu đô thị hay các chỉ tiêu tăng trưởng. Bên cạnh các giải pháp phát triển kinh tế, Đồng Nai cần quan tâm đầu tư vào hạ tầng xã hội, trong đó chú trọng xây dựng nền tảng ý thức, nếp sống và văn hóa ứng xử của người dân. Đây là yếu tố quan trọng để các giá trị văn minh đô thị trở thành hành vi tự giác trong đời sống. Theo đó, cần triển khai đồng bộ các giải pháp như: đổi mới giáo dục, đào tạo; nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, từng bước biến các quy tắc xã hội thành thói quen tự giác và văn hóa ứng xử văn minh của mỗi cá nhân.

Nghị quyết số 16-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định các mục tiêu phát triển xã hội của thành phố Đồng Nai theo từng giai đoạn. Đến năm 2035, thành phố Đồng Nai có xã hội văn minh, an toàn, hạnh phúc; đến năm 2045 là xã hội văn minh, an toàn, đáng sống, hạnh phúc; đến năm 2065 là thành phố có chất lượng sống và hạnh phúc cao trên thế giới.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Út cho rằng: Thành phố sẽ kiên trì mục tiêu phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, phát triển văn hóa, xã hội và con người; bảo đảm phát triển hài hòa, bền vững, hướng đến mục tiêu xây dựng thành phố Đồng Nai “Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”. Gắn mục tiêu tăng trưởng với tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa, con người Đồng Nai, trong đó bảo vệ môi trường là điều kiện để phát triển bền vững; mọi chương trình, đề án đều hướng tới nâng cao chất lượng sống của nhân dân, để thành quả phát triển được người dân thụ hưởng.

Một thành phố phát triển có thể nhìn thấy rõ từ những tuyến đường mới, những khu đô thị mới và những công trình mới. Nhưng một thành phố thực sự đáng sống còn phụ thuộc vào việc xây dựng được ý thức tự giác chấp hành pháp luật, cách ứng xử văn minh và có trách nhiệm với cộng đồng. Từ đó, mỗi người góp phần xây dựng thành phố Đồng Nai ngày càng giàu mạnh, văn minh, hiện đại.

Ban Mai