Đô thị hiện đại phải gắn với xã hội văn minh

Xây dựng đô thị Đồng Nai văn minh, an toàn, đáng sống và hạnh phúc là một trong những mục tiêu của Nghị quyết số 16-NQ/TW, ngày 21-7-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065. Theo đó, “văn minh” không chỉ là một tiêu chí về diện mạo đô thị mà còn là yêu cầu xuyên suốt, định hướng cho quá trình phát triển đô thị Đồng Nai.

Đến năm 2035, Đồng Nai phấn đấu trở thành đô thị theo mô hình đô thị sân bay, đô thị ven sông, đô thị đa trung tâm, đa mục tiêu, xanh, thông minh, với trung tâm công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hàng không, vũ trụ và kinh tế hàng không đạt tiêu chuẩn quốc tế. Tầm vóc ấy đòi hỏi không chỉ một hệ thống hạ tầng hiện đại mà còn cần một “hạ tầng ý thức” tương xứng. Bởi, một đô thị dù được đầu tư đồng bộ đến đâu cũng khó trở thành đô thị văn minh nếu ý thức, hành vi và lối sống của người dân chưa theo kịp.

Vì vậy, văn minh đô thị trước hết được thể hiện từ những hành vi rất nhỏ trong đời sống hằng ngày như: giữ gìn vệ sinh chung, xếp hàng khi mua sắm và sử dụng dịch vụ, không gây mất trật tự nơi công cộng… Đó còn là ý thức chấp hành pháp luật, xây dựng văn hóa giao thông, từng bước hình thành thói quen sử dụng phương tiện giao thông công cộng.

Trong quá trình Đồng Nai chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng đô thị xanh, sinh thái, ven sông và hiện đại, yêu cầu về ý thức cộng đồng càng trở nên cấp thiết. Người dân cần được nâng cao nhận thức và hình thành thói quen bảo vệ cảnh quan sông nước, phân loại rác tại nguồn, không xả rác xuống sông, suối, mương thoát nước gây ô nhiễm và ngập úng đô thị; đồng thời biết sử dụng đúng cách, giữ gìn và bảo vệ các tiện ích công cộng, nhất là những tiện ích thông minh được đầu tư trong quá trình hiện đại hóa đô thị.

Văn minh đô thị Đồng Nai cũng không thể tách rời những giá trị lịch sử, văn hóa đã được vun đắp qua nhiều thế hệ. Gốm Biên Hòa, Văn miếu Trấn Biên, Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh cùng hệ thống di tích lịch sử, kiến trúc không chỉ là những giá trị cần bảo tồn mà còn góp phần tạo nên bản sắc riêng của vùng đất Đồng Nai. Vì vậy, xây dựng lối sống văn minh cần gắn với trách nhiệm gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Muốn xây dựng ý thức văn minh phải bắt đầu từ gốc, từ nền tảng đạo đức và lối sống của mỗi người. Gia đình là môi trường đầu tiên hình thành nhân cách, vì vậy cha mẹ cần làm gương cho con từ những việc tưởng như rất nhỏ: bỏ rác đúng nơi quy định; giữ gìn vệ sinh chung; ứng xử thân thiện; chấp hành pháp luật về giao thông. Nhà trường cần trở thành môi trường thường xuyên rèn luyện kỹ năng sống, đạo đức công dân và văn hóa ứng xử đô thị, thông qua cả chương trình chính khóa lẫn hoạt động ngoại khóa.

Cùng với đó, cần tiếp tục nhân rộng những mô hình, hoạt động cộng đồng thiết thực như: Ngày Chủ nhật xanh, Đổi rác thải nhựa lấy cây xanh, Bếp ăn 0 đồng, Đường hoa thanh niên…; đồng thời kịp thời biểu dương những hành động đẹp, việc làm tử tế, mô hình hiệu quả vì cộng đồng. Khi cái đẹp, cái tốt được lan tỏa và trở thành chuẩn mực ứng xử, sẽ góp phần “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, tạo chuyển biến bền vững trong đời sống xã hội.

Mục tiêu xây dựng Đồng Nai thành một thành phố văn minh, đáng sống và hạnh phúc chỉ có thể hiện thực hóa khi có sự gắn kết chặt chẽ giữa 2 yếu tố cốt lõi: hạ tầng cơ sở hiện đại và "hạ tầng ý thức" văn minh. Trong đó, hạ tầng vật chất là nền tảng, còn ý thức trách nhiệm của mỗi người dân đối với cộng đồng và không gian sống chính là động lực quyết định sự phát triển bền vững.

Thư Ngọc