Từ những con số đến hiệu quả phục vụ

Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chuyển đổi số (CĐS) ngày càng đi sâu vào quản lý, điều hành và giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) của thành phố. Những con số về hồ sơ trực tuyến, số hóa và khai thác dữ liệu cho thấy bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng của CĐS phải được đo bằng việc người dân có được phục vụ thuận tiện hơn hay không.

Đoàn giám sát của Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố khảo sát thực tế tại Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố.

Qua giám sát của Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố mới đây, những kết quả đạt được cũng như điểm còn vướng đã được nhìn nhận cụ thể. Qua đó đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện nền tảng số, khai thác hiệu quả dữ liệu và đưa dịch vụ công đến gần người dân hơn.

Nền tảng số ngày càng rõ nét

Theo báo cáo phục vụ buổi giám sát ngày 4-9 của Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố, từ ngày 1-7-2025 đến 1-7-2026, toàn thành phố đã tiếp nhận, giải quyết hơn 1,38 triệu hồ sơ TTHC. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 99,8% ở cấp thành phố và 99,9% ở cấp xã; tỷ lệ số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết đạt 95,6%; tỷ lệ khai thác, tái sử dụng dữ liệu số đạt 93,3%.

Đây là những kết quả đáng ghi nhận trong năm đầu vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, cho thấy phương thức giải quyết TTHC trên môi trường điện tử ngày càng phổ biến.

Để duy trì kết quả này, hạ tầng số tiếp tục được thành phố quan tâm đầu tư. Theo Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Nguyễn Minh Quang, 95/95 xã, phường đã được phủ cáp quang tốc độ cao; mạng di động 4G, 5G được mở rộng đến các khu dân cư. Thành phố cũng đưa vào vận hành các trung tâm dữ liệu, hệ thống tích hợp, chia sẻ dữ liệu và Trung tâm điều hành thông minh (IOC), từng bước tạo nền tảng cho quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công dựa trên dữ liệu.

Tại các trung tâm phục vụ hành chính công, hồ sơ tiếp nhận và kết quả giải quyết được số hóa, lưu trữ điện tử, tạo điều kiện khai thác lại thông tin đã có, giảm yêu cầu người dân cung cấp nhiều lần.

Tại phường Long Hưng, địa phương đã tiếp nhận hơn 10,6 ngàn hồ sơ TTHC, trong đó 96% được nộp trực tuyến. Tỷ lệ số hóa ngay khi tiếp nhận đạt 99,9%, số hóa kết quả giải quyết đạt hơn 99%. Đây là một trong những minh chứng cho thấy phương thức giải quyết TTHC trực tuyến đang dần trở thành cách làm quen thuộc ở cơ sở.

Cùng với việc đưa thủ tục lên môi trường điện tử, thành phố đẩy mạnh tái cấu trúc quy trình, giảm những thành phần hồ sơ có thể thay thế bằng dữ liệu. Đến giữa tháng 7-2026, có 442 TTHC được xác định có thành phần hồ sơ có thể thay thế bằng dữ liệu; trong đó 373 TTHC đã phát sinh hồ sơ thực tế thuộc nhóm này. Qua các phương án đơn giản hóa được phê duyệt, nhiều TTHC tiếp tục được rút ngắn thời gian giải quyết, giảm giấy tờ và chi phí tuân thủ.

Hiệu quả thực chất

Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến cao là kết quả đáng ghi nhận. Nhưng phía sau những con số đó vẫn còn một câu hỏi  người dân đã thực sự tự mình sử dụng dịch vụ số hay chưa?

Thực tế tại các trung tâm phục vụ hành chính công cho thấy, bên cạnh những người đã quen kê khai, gửi hồ sơ trên môi trường điện tử, vẫn còn không ít trường hợp cần cán bộ hướng dẫn, hỗ trợ từng bước. Điều này cho thấy giữa một hồ sơ được ghi nhận là “trực tuyến” và việc người dân thực sự làm chủ quy trình số vẫn còn khoảng cách.

Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến cao mới chỉ phản ánh một phần kết quả CĐS. Qua giám sát thực tế, tại một số địa phương, có nơi 70-80% thao tác trực tuyến vẫn do cán bộ thực hiện thay người dân. Điều này cho thấy cần tiếp tục nâng cao khả năng tiếp cận, sử dụng dịch vụ số để người dân thực sự làm chủ quy trình và hưởng lợi từ CĐS.

Theo Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Anh Dũng, qua giám sát thực tế ở một số địa phương cho thấy, có nơi tỷ lệ thao tác trực tuyến cao nhưng phần lớn công việc vẫn do cán bộ thực hiện thay người dân, có nơi lên tới 70-80%.

Vì vậy, theo đồng chí Hà Anh Dũng, hiệu quả CĐS không chỉ nằm ở việc đưa TTHC lên môi trường mạng mà còn ở khả năng người dân tự sử dụng dịch vụ; đồng thời đội ngũ cán bộ phải đủ năng lực vận hành và khai thác dữ liệu.

Từ thực tế giải quyết hồ sơ, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Nguyễn Thị Thanh Thảo cho biết: Việc số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết đã được triển khai, song kết nối, đồng bộ giữa các hệ thống và phần mềm phục vụ giải quyết TTHC vẫn cần tiếp tục hoàn thiện. Khi các hệ thống kết nối tốt hơn, dữ liệu đã có sẽ được khai thác hiệu quả, hạn chế việc cán bộ phải nhập lại thông tin và người dân phải cung cấp lại dữ liệu mà cơ quan nhà nước đã có.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Lưu Thị Hà cho rằng: Hiệu quả của đầu tư cho CĐS phải được nhìn từ kết quả phục vụ người dân, giảm được bao nhiêu thời gian, chi phí; dữ liệu được khai thác đến đâu; các thiết bị, phần mềm được đầu tư có thực sự phát huy hiệu quả hay không.

Thực tế cho thấy, bên cạnh kết quả tích cực, một số nền tảng dùng chung và phần mềm chuyên ngành vẫn còn tình trạng kết nối, đồng bộ chưa ổn định. Theo Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Nguyễn Minh Quang, Đồng Nai đã kiến nghị các bộ, ngành chức năng phối hợp hoàn thiện các nền tảng dùng chung, chuẩn kết nối, chia sẻ và đồng bộ dữ liệu; đồng thời khắc phục những bất cập trong vận hành các hệ thống chuyên ngành.

Đây là điều kiện quan trọng để dữ liệu được khai thác xuyên suốt, hạn chế việc nhập lại thông tin và yêu cầu người dân cung cấp lại hồ sơ.

Ở cấp thành phố, yêu cầu này tiếp tục được cụ thể hóa trong Kế hoạch số 201/KH-UBND, ngày 31-7-2026 triển khai Đề án đẩy mạnh cải cách hành chính, trọng tâm là cải cách TTHC gắn với CĐS, xây dựng chính quyền số, chính quyền thông minh giai đoạn 2026-2030.

Những con số về hồ sơ trực tuyến, số hóa và khai thác dữ liệu là những dấu mốc quan trọng trong quá trình CĐS. Nhưng giá trị cuối cùng không nằm ở tỷ lệ hồ sơ được đưa lên hệ thống, mà ở việc người dân thực hiện thủ tục thuận tiện hơn, giảm thời gian, chi phí và không phải cung cấp lại những thông tin cơ quan nhà nước đã có.

Hồ Thảo