Mùa Thu độc lập trên vùng đất Đồng Nai

81 năm đã trôi qua kể từ mùa Thu năm 1945, nhưng ký ức về những ngày tháng Tám lịch sử vẫn được lưu giữ vẹn nguyên trên vùng đất Đồng Nai qua những địa danh, di tích và câu chuyện của các thế hệ đi trước.

Mùa Thu độc lập trên vùng đất Đồng Nai hôm nay không chỉ lắng đọng trong ký ức tự hào của các thế hệ ông cha mà còn hiện hữu trong một thành phố trẻ đang chuyển mình mạnh mẽ, viết tiếp bản hùng ca bằng niềm tự hào, sức sáng tạo và khát vọng vươn lên của hàng triệu người dân.

Từ mùa Thu lịch sử năm 1945

Những năm trước Cách mạng tháng Tám, vùng đất Đồng Nai chìm trong sự đô hộ, áp bức của thực dân, phong kiến. Trong hoàn cảnh ấy, nhân dân các dân tộc trên địa bàn đã bền bỉ đứng lên đấu tranh, bảo vệ quê hương, buôn làng và quyền sống của mình. Đêm 28-10-1929, giữa những cánh rừng cao su bạt ngàn ở đồn điền Phú Riềng, Chi bộ cộng sản đầu tiên của Đồng Nai và cũng là Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng đầu tiên ở Đông Nam Bộ được thành lập.

Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh Đồng Nai biểu diễn nghệ thuật phục vụ nhân dân nhân dịp Quốc khánh 2-9. Ảnh: ĐVCC

Dưới lá cờ đấu tranh của Chi bộ Phú Riềng, ngày 3-2-1930, khoảng 5 ngàn công nhân lao khổ đã đồng loạt đứng lên bãi công, bao vây dinh cơ của chủ đồn điền, đấu tranh đòi quyền được sống, được làm người. Để đàn áp, thực dân Pháp cử 300 lính lê dương và 500 lính khố đỏ kéo lên Phú Riềng. Hàng trăm đồng chí bị bắt, bị đày ải, bị tra tấn trong ngục tù thực dân. Tuy nhiên, ngọn lửa Phú Riềng Đỏ không bị dập tắt mà nhanh chóng lan rộng, làm bùng lên ngọn lửa cách mạng khắp miền Đông Nam Bộ.

Ngày 20-8-1945, Xứ ủy Nam Kỳ họp hội nghị tại chợ Đệm, phổ biến kế hoạch tổng khởi nghĩa ở Nam Bộ. Ngày 23-8, tại căn nhà số 2 dãy phố Sáu Sử, đồng chí Hoàng Minh Châu chủ trì cuộc họp bàn kế hoạch khởi nghĩa giành chính quyền tại tỉnh lỵ Biên Hòa. Từ ngày 24 đến 26-8, nhân dân nhiều địa phương đồng loạt nổi dậy giành chính quyền.

Tại Lộc Ninh, Hớn Quản, Ủy ban Khởi nghĩa cử hàng trăm công nhân, trong đó có công nhân người dân tộc thiểu số được trang bị vũ khí, về thị xã Thủ Dầu Một tham gia khởi nghĩa. Ở nội ô thị xã Biên Hòa, hàng trăm đồng bào kéo đến bao vây Tòa bố (dinh tỉnh trưởng), buộc tỉnh trưởng phải đầu hàng và truyền lệnh trao chính quyền cho cách mạng.

Già làng Điểu Đố (106 tuổi, ở sóc Bù Môn, xã Bù Đăng) cho hay: Tinh thần chống ngoại xâm của đồng bào các dân tộc thiểu số trên vùng đất Đồng Nai đã được hun đúc từ rất sớm. Từ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, người Xtiêng và đồng bào các dân tộc anh em đã đứng dậy khởi nghĩa vũ trang, chống thực dân Pháp, bảo vệ buôn làng, quê hương. Chính truyền thống ấy làm nên sức mạnh đại đoàn kết dân tộc trên vùng đất Đồng Nai, góp sức làm nên thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Sáng 27-8-1945, hàng ngàn người dân đổ về quảng trường Sông Phố phía trước Tòa bố (nay thuộc phường Trấn Biên), mang theo cờ đỏ sao vàng, cờ đỏ búa liềm, khẩu hiệu và vũ khí, chào mừng chiến thắng. Ủy ban Khởi nghĩa tuyên bố chính quyền đã thuộc về tay nhân dân và công bố danh sách Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh Biên Hòa do đồng chí Hoàng Minh Châu làm Chủ tịch. Chỉ vài ngày sau, chính quyền ở các quận, xã còn lại cũng nhanh chóng về tay nhân dân.

Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập, tuyên bố với quốc dân và thế giới về sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sự kiện trọng đại ấy mở ra một kỷ nguyên mới của dân tộc - kỷ nguyên độc lập, tự do. Với vùng đất Đồng Nai, thắng lợi của Cách mạng tháng Tám là kết quả của quá trình đấu tranh bền bỉ, kết tinh từ sức mạnh đại đoàn kết, truyền thống yêu nước và ý chí quật cường của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng.

81 năm đã qua, nhưng dấu mốc của mùa Thu năm 1945 vẫn được nhắc nhớ qua hệ thống di tích, địa danh cách mạng và những câu chuyện được các thế hệ đi trước truyền lại. Từ quảng trường Sông Phố ở phường Trấn Biên đến những địa danh cách mạng tại Phước Long, Lộc Ninh, Phú Riềng…, mỗi địa điểm đều là một phần ký ức về chặng đường đấu tranh giành độc lập của vùng đất Đồng Nai. Những “địa chỉ đỏ” ấy đang được bảo tồn, phát huy, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.

Cô Nguyễn Thị Kim Ngọc, giáo viên Trường mầm non Long Hưng, phường Long Hưng chia sẻ: “Trực tiếp đến quảng trường Sông Phố và tìm hiểu những dấu tích gắn với ngày giành chính quyền ở Đồng Nai, tôi cảm nhận rõ hơn ý nghĩa của những sự kiện lịch sử từng đọc qua sách. Những trải nghiệm thực tế này giúp tôi có thêm tư liệu để truyền đạt cho học sinh về truyền thống quê hương theo cách gần gũi, phù hợp với lứa tuổi”.

Viết tiếp hào khí Đồng Nai trong chặng đường mới

Mùa Thu độc lập năm nay đến trong thời điểm Đồng Nai đang đứng trước những vận hội mới. Đảng bộ, chính quyền và nhân dân toàn thành phố đang tập trung thực hiện đợt thi đua đặc biệt 500 ngày đêm “Đoàn kết - Kỷ cương - Hiệu quả - Bứt phá, xây dựng Đồng Nai phát triển văn minh, hiện đại”. Tinh thần, khí thế của Cách mạng tháng Tám năm 1945 giờ đây được cụ thể hóa bằng tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, thực sự trở thành động lực của sự phát triển.

Hào khí Đồng Nai đang được viết tiếp bởi những khát vọng mới, những mục tiêu mới. Đó là khát vọng về một nền kinh tế phồn vinh; là khát vọng trở thành trung tâm hàng không hiện đại của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi mọi phương thức vận tải cùng kết nối. Và xa hơn nữa là khát vọng về một thành phố kết nối toàn cầu, có chất lượng sống và hạnh phúc cao trên thế giới. Phía sau mỗi mục tiêu là kỳ vọng về một cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn cho người dân.

Những khát vọng ấy được đặt trên nền tảng của một vùng đất có lịch sử lâu đời, giàu truyền thống văn hóa và hội tụ nhiều cộng đồng cư dân. Đồng Nai hôm nay là nơi 37 dân tộc anh em cùng sinh sống, lao động, gắn bó và vun đắp những giá trị chung. Qua thời gian, tinh thần đoàn kết, nghĩa tình, khoan dung, sống tốt đời, đẹp đạo đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống xã hội, góp phần tạo nên sức mạnh nội sinh để vùng đất này tiếp tục phát triển, hội nhập quốc tế.

Theo Thạc sĩ Trần Quang Toại, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Đồng Nai, Đồng Nai từ lâu được xem là “vùng đất mở”, nơi nhiều cộng đồng cư dân đến sinh sống, tạo nên không gian văn hóa đa dạng. Tính khoan dung, cởi mở và khả năng tiếp nhận, dung hợp những giá trị văn hóa khác nhau đã góp phần hình thành bản sắc riêng của địa phương. Cùng với đó là hệ thống di tích, danh thắng gắn với lịch sử dựng nước, giữ nước và quá trình khai phá, phát triển vùng đất phương Nam.

Từ ngày 24-8 đến 21-9, tại phường Bình Phước, Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh Đồng Nai trưng bày, triển lãm hơn 200 tranh, ảnh với chủ đề: 81 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9 - Dấu ấn lịch sử, thành tựu tự hào. Triển lãm góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, khơi dậy tình yêu quê hương, đất nước và niềm tự hào về lịch sử hào hùng của dân tộc trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

“Các giá trị văn hóa của Đồng Nai được hình thành qua nhiều thời kỳ, không gian lịch sử khác nhau, hội tụ thành tài sản chung quý báu. Điều quan trọng là cần có tầm nhìn dài hạn và chiến lược đồng bộ để bảo tồn, phát huy những giá trị ấy, góp phần xây dựng văn hóa, con người Đồng Nai ngày càng văn minh, hiện đại, hạnh phúc” - ông Trần Quang Toại cho biết.

Mùa Thu năm 1945 đã mở ra một kỷ nguyên độc lập mới cho dân tộc. 81 năm sau, tinh thần ấy vẫn được tiếp nối trên quê hương Đồng Nai bằng những bước chuyển mình mạnh mẽ. Từ truyền thống đoàn kết và khát vọng vươn lên, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Đồng Nai đang viết tiếp hành trình phát triển, chinh phục những kỳ tích mới trên chặng đường dựng xây quê hương, đất nước phồn vinh, thịnh vượng, bằng sức mạnh tự lực, tự cường dưới cờ Đảng quang vinh.

My Ny