Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi: Các quy định về trường hợp thu hồi sổ đỏ

Theo Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, có 6 trường hợp Nhà nước thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (hay còn gọi là sổ đỏ). So với quy định hiện hành, một số nội dung được điều chỉnh theo hướng khái quát hơn, trong đó có quy định về sổ đỏ đã cấp không đúng pháp luật.

Người dân mong quy định về thu hồi sổ đỏ rõ ràng, sát thực tế, vì đây là giấy tờ pháp lý quan trọng, gắn với quyền sử dụng đất và sở hữu tài sản. Ảnh minh họa: Kim Liễu

Góp ý nội dung dự thảo, luật sư Ngô Văn Định, Đoàn Luật sư thành phố cho rằng: Các trường hợp thu hồi sổ đỏ cần được xác định rõ căn cứ, bảo đảm việc áp dụng đúng quy định và quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất. Chia sẻ với Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai, nhiều bạn đọc bày tỏ mong muốn các quy định về trường hợp thu hồi sổ đỏ được hoàn thiện theo hướng minh bạch, dễ hiểu, thuận lợi khi thực hiện thủ tục hành chính.

Làm rõ các trường hợp thu hồi sổ đỏ

Luật sư Ngô Văn Định cho biết: Theo quy định hiện hành, Nhà nước thu hồi sổ đỏ đã cấp trong 6 trường hợp. Trường hợp thứ nhất là Nhà nước thu hồi toàn bộ diện tích đất ghi trong sổ đỏ đã cấp. Trường hợp thứ hai là cấp đổi sổ đỏ. Trường hợp thứ ba là người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất và thuộc trường hợp phải cấp mới sổ đỏ.

Trường hợp thứ tư là sổ đỏ đã cấp không đúng thẩm quyền, không đúng đối tượng sử dụng đất, không đúng diện tích đất, không đủ điều kiện được cấp hoặc không đúng mục đích, thời hạn, nguồn gốc sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai tại thời điểm cấp.

Trường hợp thứ năm là sổ đỏ đã cấp bị tòa án có thẩm quyền tuyên hủy. Trường hợp thứ sáu là đấu giá, giao quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất theo yêu cầu của tòa án hoặc cơ quan thi hành án nhưng người phải thi hành án không nộp giấy chứng nhận đã cấp.

Đây là những trường hợp được quy định nhằm bảo đảm tính pháp lý của giấy chứng nhận và sự thống nhất giữa hồ sơ đất đai với tình trạng pháp lý thực tế. Việc thu hồi phải có căn cứ theo quy định, không đồng nghĩa với việc cơ quan chức năng có thể tùy ý thu hồi sổ đỏ của người sử dụng đất.

So với quy định hiện hành, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi tiếp tục duy trì 6 trường hợp nêu trên, đồng thời điều chỉnh cách diễn đạt theo hướng ngắn gọn, khái quát hơn. Đáng chú ý, đối với trường hợp giấy chứng nhận đã cấp không đúng quy định, dự thảo bổ sung ngoại lệ đối với trường hợp người được cấp sổ đỏ đã thực hiện chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của pháp luật về đất đai.

Nội dung này cần được xem xét trong mối quan hệ với các giao dịch đã thực hiện và quyền lợi của những người có liên quan. Việc quy định cụ thể các trường hợp được thu hồi, cũng như những trường hợp thuộc diện ngoại lệ, có ý nghĩa trong việc bảo đảm căn cứ pháp lý khi xử lý sổ đỏ đã cấp.

Dự thảo quy định việc thu hồi sổ đỏ đã cấp ngoài 6 trường hợp nêu trên chỉ được thực hiện khi có bản án hoặc quyết định của tòa án đã được thi hành, hoặc văn bản kiến nghị của cơ quan thi hành án về việc thi hành bản án, quyết định theo quy định pháp luật, trong đó có nội dung yêu cầu thu hồi sổ đã cấp.

Trường hợp người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất không giao nộp sổ đỏ thuộc diện bị thu hồi, cơ quan hoặc người có thẩm quyền thực hiện việc hủy sổ đã cấp theo quy định. Người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất được cấp sổ đỏ sau khi thu hồi sổ cũ theo quy định tương ứng.

Như vậy, dự thảo không chỉ liệt kê các trường hợp thu hồi mà còn đề cập cách xử lý trong những tình huống liên quan đến bản án, quyết định của tòa án và việc người sử dụng đất không giao nộp sổ đỏ. Những nội dung này cần được thể hiện rõ ràng để cơ quan chức năng có căn cứ thực hiện, giúp người dân hiểu đúng quyền và nghĩa vụ của mình.

Người dân mong quy định dễ áp dụng

Ông Đặng Tâm Phúc (ở xã An Viễn) cho rằng: Quy định rõ các trường hợp thu hồi sổ đỏ là cần thiết, bởi đây là giấy tờ liên quan trực tiếp đến quyền sử dụng đất và tài sản của mỗi gia đình. Khi các trường hợp thu hồi được quy định cụ thể, người dân dễ dàng xác định quyền, nghĩa vụ của mình và chủ động thực hiện các thủ tục liên quan. Cơ quan quản lý có cơ sở thống nhất để giải quyết hồ sơ, hạn chế những cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng. “Khi quy định hoàn thiện cần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Những nội dung chưa rõ hoặc có thể phát sinh vướng mắc trong thực tế cần được nghiên cứu, làm rõ ngay trong quá trình xây dựng luật” - ông Phúc cho biết.

Bà Trần Thị Túy Loan (ở phường Trấn Biên) cho biết: Xem thông tin trên báo chí gần đây bà thấy có rất nhiều ý kiến đề xuất bổ sung thêm các trường hợp thu hồi, hủy sổ đỏ đã cấp. Mong rằng các góp ý xuất phát từ thực tiễn được Nhà nước nghiên cứu, tiếp thu khi hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai sửa đổi. Quy định càng rõ ràng, dễ hiểu thì người dân càng thuận lợi khi thực hiện thủ tục liên quan đến đất đai, hạn chế việc phải đi lại nhiều lần hoặc bổ sung hồ sơ do chưa nắm rõ yêu cầu. Các quy định khi ban hành cần chú trọng tính khả thi, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân. Những trường hợp đặc thù phát sinh trong thực tế cũng cần được xem xét thấu đáo để có hướng xử lý phù hợp.

Trên các diễn đàn trao đổi về chính sách đất đai, một số ý kiến đồng tình với việc tiếp tục rà soát, hoàn thiện pháp luật theo hướng minh bạch. Tài khoản Điền Chủ Sáu cho rằng: Quy định càng cụ thể thì người dân và cơ quan quản lý càng dễ áp dụng, qua đó hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp.

Những ý kiến này cho thấy người dân quan tâm không chỉ đến việc sổ đỏ bị thu hồi trong trường hợp nào mà còn mong muốn các quy định được xây dựng rõ ràng, thống nhất và dễ thực hiện. Bởi đây là giấy tờ pháp lý quan trọng, gắn với quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản của người dân.

Trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, việc rà soát các trường hợp thu hồi sổ đỏ cần bảo đảm sự rõ ràng về căn cứ và cách thức thực hiện. Quy định minh bạch sẽ giúp cơ quan chức năng thuận lợi hơn trong công tác quản lý, đồng thời tạo cơ sở để người dân thực hiện đúng quy định và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Kim Liễu