Có nên bỏ tiền tỷ cho con đi du học?

Cho con đi du học để được bước ra thế giới hay giữ lại vài tỷ đồng làm nền tảng cho con sau này? Đây là câu hỏi khiến không ít gia đình phải cân nhắc khi con bước vào tuổi chọn trường, chọn nghề. Bởi phía sau quyết định ấy không chỉ là chuyện học ở đâu mà còn là kỳ vọng của cha mẹ về tương lai và sự trưởng thành của con.

Du học sinh Lê Minh Thư (thứ 2, từ trái qua) cùng bạn bè quốc tế trong buổi sinh hoạt ngoại khóa của Đại học University of South Florida (Mỹ)

Đi du học hay để dành tiền mua nhà?

Mấy tuần nay, chủ đề được gia đình anh Nguyễn Thái Hòa (ở phường Biên Hòa) bàn bạc nhiều nhất là chuyện có nên cho con đi du học châu Âu hay không. Du học từng là ước mơ của anh Hòa nhưng vì hoàn cảnh gia đình trước đây không cho phép nên giờ, khi nghe con nói muốn đi học ở nước ngoài, anh rất ủng hộ.

“Tôi muốn con sớm bước ra thế giới để trải nghiệm, từ chuyện học hành, quản lý tiền bạc, nấu ăn, đi lại, giấy tờ đến giải quyết những tình huống bất ngờ, con phải tự quyết định nhiều việc thay vì dựa vào cha mẹ. Tôi nghĩ những trải nghiệm đó sẽ giúp con trưởng thành hơn” - anh Hòa chia sẻ.

Thế nhưng, vợ anh là chị Ngân lại có cách nhìn khác.Với chị, vài năm du học là một khoản đầu tư không nhỏ. Nếu con học trong nước, số tiền dành cho du học có thể được giữ lại để sau này hỗ trợ con mua nhà, tạo dựng cuộc sống riêng. “Con vẫn có thể học tốt ở Việt Nam, trau dồi ngoại ngữ, tìm việc ở các doanh nghiệp nước ngoài. Nếu có một khoản tài chính làm nền tảng sau khi con ra trường thì cuộc sống của con cũng bớt áp lực hơn” - chị Ngân bày tỏ.

Câu chuyện của gia đình anh Hòa không phải cá biệt, chị Võ Kim Dung (ở phường Dầu Giây) cho biết: Gia đình đã có kế hoạch tích lũy cho con đi du học từ khi con học cấp 2. Vợ chồng chị tìm hiểu trường lớp, hỏi thăm bạn bè và từng dự định cho con sang Úc học vào năm 2027. Tuy nhiên, càng gần thời điểm quyết định, gia đình càng cân nhắc kỹ. Không chỉ là chuyện số tiền phải bỏ ra, chị Dung còn nhìn vào khả năng thích nghi của con, cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp và tình hình tài chính của gia đình.

“Thu nhập của vợ chồng tôi hiện không còn tốt như trước đây. Cơ hội việc làm cho du học sinh ở nước ngoài cũng không dễ dàng như trước. Hiểu được lo lắng của cha mẹ, con tôi dự tính sẽ săn học bổng trước để giảm phần nào chi phí. Nếu không được thì học đại học trong nước, sau đó mới tính chuyện học cao học ở nước ngoài” - chị Dung chia sẻ.

Cách tính toán ấy cho thấy với nhiều gia đình, du học không còn là một lựa chọn mặc định rằng đi nước ngoài chắc chắn sẽ tốt hơn mà là điều gì thực sự có lợi cho con trong dài hạn. Một môi trường học tập quốc tế hay một nền tảng tài chính vững chắc. Một tấm bằng ở nước ngoài hay cơ hội để con được học tập, làm việc và trưởng thành theo khả năng của mình. Thực tế, không có câu trả lời chung cho tất cả.

“Nhiều bạn của tôi sau khi du học trở về phải mất thời gian thích nghi với thị trường lao động trong nước. Có người nhận ra ngành học của mình không phù hợp với nhu cầu công việc. Cũng có người chịu áp lực lớn vì gia đình kỳ vọng rằng đã bỏ ra một khoản tiền lớn cho con đi học nước ngoài thì khi về phải có một công việc thật tốt”.

Chị LÊ MINH ANH (ở phường Trấn Biên)

Mỗi lựa chọn, một hành trang

Bên cạnh những gia đình cân nhắc chuyện tài chính, vẫn có những người cho rằng du học là khoản đầu tư xứng đáng. Từng là du học sinh tại Mỹ và hiện làm việc ở Thành phố Hồ Chí Minh, chị Nguyễn Minh Thảo cho biết: Điều nhận được trong những năm học ở nước ngoài không chỉ là kiến thức chuyên môn. “Tôi học ngành kinh tế và có cơ hội tiếp xúc với bạn bè từ nhiều nước. Cách học thiên về thảo luận, phản biện, làm dự án và tự nghiên cứu giúp tôi thay đổi cách nhìn về việc học cũng như công việc sau này. Quan trọng hơn, tôi học được cách tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình” - chị Thảo chia sẻ.

Theo chị Thảo, một người có năng lực vẫn có nhiều cơ hội việc làm dù học ở đâu. Tuy nhiên, thời gian học tập trong môi trường quốc tế có thể giúp người trẻ có thêm ngoại ngữ, trải nghiệm, khả năng thích nghi và hiểu hơn về những nền văn hóa khác nhau. Du học là một khoản đầu tư lớn về kiến thức, ngoại ngữ và trải nghiệm. Nhưng đổi lại là phải xa gia đình, áp lực tự lập và những khó khăn mà mình phải tự giải quyết. Chị vẫn khuyến khích con chị đi du học nếu con thực sự muốn và có sự chuẩn bị.

Từng du học Mỹ trở về Việt Nam làm việc, chị Lê Minh Anh (ở phường Trấn Biên) cũng cho rằng: Điều lớn nhất tôi nhận được không phải là một mức lương cao hơn hay tấm bằng quốc tế, mà là khả năng tự lập và góc nhìn đa chiều về thế giới. Sống xa gia đình khiến người trẻ phải tự giải quyết nhiều việc mà trước đây cha mẹ thường làm thay. Từ việc quản lý thời gian, tiền bạc đến xử lý những tình huống phát sinh trong cuộc sống, tất cả đều trở thành bài học. Nhưng du học không phải “tấm vé” bảo đảm cho một công việc tốt.

Ở chiều ngược lại, học đại học trong nước không đồng nghĩa với việc người trẻ có ít cơ hội hơn. Anh Nguyễn Thanh Liêm (ở Thành phố Hồ Chí Minh) chọn học đại học trong nước, đi làm sớm và cùng gia đình tích lũy để mua căn hộ đầu tiên. Hiện anh có công việc và thu nhập ổn định, có nhà riêng khi còn khá trẻ. Với anh Liêm, lựa chọn đó phù hợp với điều kiện và mục tiêu của bản thân.

Thành công của một người không chỉ được quyết định bởi việc họ học ở Việt Nam hay nước ngoài. Một môi trường tốt có thể tạo ra nhiều cơ hội, nhưng để biến cơ hội thành kết quả vẫn cần năng lực, sự chủ động, khả năng thích nghi. Có lẽ vì vậy, điều cha mẹ cần cân nhắc không phải đơn giản là “có nên bỏ tiền tỷ cho con đi du học hay không”, mà là con mình có thực sự phù hợp với lựa chọn ấy hay không.

Nếu con có mong muốn rõ ràng, có khả năng tự lập, biết mình muốn học gì và gia đình có đủ điều kiện tài chính thì du học có thể mở ra những trải nghiệm mà việc học trong nước khó mang lại. Nhưng nếu con chưa xác định được hướng đi, còn phụ thuộc nhiều vào gia đình hoặc việc cho con đi học nước ngoài khiến tài chính gia đình chịu áp lực lớn, học trong nước rồi tìm cơ hội trao đổi, thực tập quốc tế hoặc học cao học ở nước ngoài cũng là một lựa chọn đáng cân nhắc.

Kim Liễu