Giải quyết tranh chấp thông qua thương lượng

Khi phát sinh mâu thuẫn, tranh chấp trong cuộc sống, sinh hoạt nội bộ gia đình hoặc giữa các cá nhân, có nhiều giải pháp để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp như: thương lượng, hòa giải, khiếu nại, khởi kiện.

Trong đó, giải pháp thương lượng nội bộ với những ưu điểm nổi bật trong việc thực hiện quyền dân sự của cá nhân là hướng xử lý được khuyến khích, ưu tiên.

Cho vay vàng nhưng khi vàng tăng giá, người cho vay vẫn chấp nhận lấy tiền mặt bằng giá vàng lúc cho vay để giữ tình anh em. Tranh minh họa: LD

Giải pháp vẹn toàn

Câu thành ngữ “Vô phúc đáo tụng đình”, hàm ý nói về nỗi khổ của người kiện tụng, bất đắc dĩ đôi bên mới ra tòa để pháp luật phân xử. Điều này càng khẳng định, các bên lựa chọn giải pháp thương lượng nội bộ để giải quyết vấn đề mâu thuẫn, tranh chấp là nhân văn, phù hợp với đạo đức, phong tục tập quán, truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Hiểu rõ đạo lý này nên khi hàng dâm bụt làm bờ ranh giữa 2 thửa đất mọc cong vênh, bà H.T.S. (ở phường Đồng Xoài) trao đổi với bà N.T.C. (hàng xóm), cứ giữ nguyên hiện trạng vốn có. Sau đó, 2 gia đình ngồi lại bàn cách phân định hàng ranh.

Giữa bà H.T.S. và bà N.T.C. vốn là đồng hương, cuộc sống bấy lâu nay luôn “tối lửa, tắt đèn” có nhau. Cho nên khi bà N.T.C. đưa ra ý kiến giữ nguyên hàng dâm bụt cũ, phần vênh cong thì trồng dặm lại cho thẳng. Nhận thấy ý kiến của bà N.T.C. hợp lý, hợp tình, bà H.T.S. vẫn muốn bàn thêm giải pháp khác là thay hàng dâm bụt bằng tường xây kiên cố để tránh tranh chấp về sau.

Do việc xây bức tường sẽ phát sinh vấn đề chi phí và quan điểm giữa 2 bên trong việc xác định mốc ranh giới 2 thửa đất còn bất đồng, bà H.T.S. nhẹ nhàng phân tích cho bà N.T.C. hiểu: Nếu lấy bức tường làm mốc ranh thì bức tường là của chung. Sau này, khi 2 bên có xây dựng nhà hay rào thì xây sát theo mép bức tường phần đất của mình. Vậy là bà N.T.C. đồng thuận, thống nhất thay hàng dâm bụt bằng bức tường gạch.

Một trường hợp khác, năm 2024, vợ chồng ông T.B.D. (ở xã An Viễn) cho vợ chồng em trai là ông T.B.M. (ở xã Bình Minh) mượn 1 cây vàng xây nhà. Sau đó, do cần tiền lo chuyện học hành cho con, vợ chồng ông T.B.D. nhiều lần qua đòi thì vợ chồng em trai “than” gặp khó khăn nên mong muốn được trả đúng số tiền đã bán 1 cây vàng vào thời điểm năm 2024 và trả làm 2 lần. Dù bị thiệt thòi nhưng vợ chồng ông T.B.D. vẫn đồng ý, không muốn đưa vấn đề ra pháp luật, như vậy sẽ mất tình anh em.

Tự do thỏa thuận, thương lượng trong quá trình giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp luôn được pháp luật tôn trọng, ghi nhận; miễn sao nội dung thương lượng, thỏa thuận của các bên không rơi vào trường hợp bị luật cấm, trái đạo đức xã hội, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của bên thứ 3.

Luật sư NGUYỄN THỊ HỒNG, Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai

Thương lượng là quyền dân sự của cá nhân

Thương lượng trong giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp những vấn đề phát sinh trong cuộc sống như: ranh giới đất, vay mượn nợ, thừa kế… là quá trình các bên tự bàn bạc, trao đổi và nhường nhịn lẫn nhau để đi đến thống nhất cách giải quyết, không cần sự can thiệp của bên trung gian hay cơ quan, người có thẩm quyền.

Bà Phạm Thị Mỹ (hòa giải viên cơ sở phường Đồng Xoài) cho biết: Khi phát sinh mâu thuẫn, tranh chấp, pháp luật luôn khuyến khích các bên ngồi lại thương lượng để giải quyết vấn đề. Cách giải quyết này tiết kiệm thời gian, chi phí, duy trì mối đoàn kết, hợp tác vốn có trước đó, nhất là bí mật nội bộ được giữ kín.

Do đó, bà Mỹ rất đồng tình cách thức giải quyết vấn đề tranh chấp giữa bà H.T.S. với bà N.T.C. (ở phường Đồng Xoài) và vợ chồng ông T.B.D. (ở xã An Viễn) với vợ chồng em trai là ông T.B.M. (ở xã Bình Minh). Tuy vậy, giải pháp thương lượng vẫn gặp một số hạn chế như: nếu hai bên không quyết tâm, thiện chí thương lượng thì khó đạt kết quả, kết quả thương lượng hoàn toàn phụ thuộc vào sự tự nguyện và thiện chí thi hành của các bên.

Với tranh chấp dân sự, khi có cơ sở chứng cứ chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm hại, pháp luật cho phép các bên được thực hiện quyền dân sự của mình bằng cách đứng ra tự bảo vệ. Việc tự bảo vệ quyền dân sự đó phải phù hợp với tính chất, mức độ xâm phạm đến quyền dân sự đó và không được trái với các nguyên tắc cơ bản của Hiến pháp và pháp luật về dân sự.

Luật gia Nguyễn Minh, Hội Luật gia thành phố Đồng Nai chia sẻ: Thương lượng trong giải quyết tranh chấp, mâu thuẫn cũng là quyền dân sự của cá nhân. Các bên được chọn giải pháp này để thực hiện quyền dân sự của mình. Miễn sao không vi phạm nguyên tắc bình đẳng; xác lập, thực hiện, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của mình trên cơ sở tự do, tự nguyện, không vi phạm điều pháp luật cấm và trái đạo đức xã hội; xác lập, thực hiện, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự thiện chí, trung thực, không xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích hợp pháp của bên thứ 3…

Luật gia Nguyễn Minh nhấn mạnh: Nếu mọi tranh chấp, mâu thuẫn phát sinh trong cuộc sống giữa các cá nhân, gia đình, dòng tộc, cộng đồng được giải quyết thông qua giải pháp thương lượng thành công thì tình anh em, họ hàng, láng giềng sẽ thắt chặt. Khi chọn giải pháp thương lượng, đôi bên phải thể hiện rõ thiện chí, thấu hiểu, kiên trì, tôn trọng, ghi nhận ý kiến của nhau, nhất là thực thi nghiêm túc, không được phá vỡ vấn đề các bên đã thương lượng được.

Đoàn Phú