Cưới, tang văn minh, giữ nét đẹp cộng đồng

Quy định thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội phù hợp với thuần phong mỹ tục, tiết kiệm, gọn nhẹ, không gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và sinh hoạt công cộng vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành, đang nhận được sự quan tâm của người dân.

Theo quy định, các thủ tục dạm ngõ, ăn hỏi, rước dâu được thực hiện theo phong tục, tập quán nhưng không phô trương, rườm rà. Ảnh minh họa: Kim Liễu

Trong đó, các quy định liên quan đến giờ giấc, âm thanh, sử dụng không gian công cộng, hạn chế phô trương, lãng phí và bảo đảm vệ sinh, trật tự được nhiều người ủng hộ vì rất sát với những vấn đề phát sinh trong đời sống hằng ngày.

Không để ảnh hưởng đến sinh hoạt chung

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành Văn bản hợp nhất số 05/2026/VBHN-TT-BVHTTDL, ngày 21-9-2026 về Thông tư quy định về việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội (Văn bản số 05). Theo đó, yêu cầu việc cưới, việc tang phù hợp với thuần phong mỹ tục, tiết kiệm, gọn nhẹ, không gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và sinh hoạt công cộng theo quy định hiện hành.

Một trong những nội dung của Văn bản số 05 được nhiều người quan tâm là quy định cụ thể thời gian sử dụng âm nhạc trong đám cưới, đám tang. Thực tế, ở nhiều vùng nông thôn Đồng Nai, khi một gia đình có người qua đời, người thân, hàng xóm thường đến phụ giúp, chia buồn. Người nấu nướng, người tiếp khách, có người còn ở lại suốt đêm để hỗ trợ gia đình có người mất. Đây là nét đẹp của tình làng nghĩa xóm, được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, bên cạnh tiếng nhạc, tiếng trống, tiếng kèn phục vụ nghi lễ, một số gia đình còn mở nhạc, hát karaoke kéo dài đến khuya với âm lượng lớn làm ảnh hưởng đến hàng xóm. Bà Nguyễn Thị Hạnh (ở phường Dầu Giây) bộc bạch: Mọi người luôn thông cảm khi hàng xóm có chuyện vui, chuyện buồn, nhưng sự thông cảm ấy cũng có giới hạn. Bày tỏ sự nhất trí với quy định tại Văn bản số 05 bà Hạnh nhận định: Quy định thời gian sử dụng âm thanh đối với đám cưới là âm nhạc phải lành mạnh, vui tươi; âm thanh không vượt quá độ ồn cho phép, không mở nhạc trước 6h và sau 22h. Với đám tang, không cử nhạc tang trước 6h và sau 22h, đồng thời âm thanh phải bảo đảm không vượt quá độ ồn cho phép… là rất phù hợp. “Hàng xóm biết chia sẻ thì mình cũng phải nghĩ đến người khác, muốn tình làng nghĩa xóm bền lâu thì khi tổ chức đám cưới, đám tang, gia chủ phải chấp hành quy định về tiếng ồn, không làm phiền hàng xóm” - bà Hạnh nói.

Ở khu vực đô thị, tổ chức việc cưới, việc tang tại nhà còn phát sinh câu chuyện liên quan đến việc sử dụng không gian chung. Do nhiều nhà không có sân nên vỉa hè, lòng đường trước nhà thường được tận dụng để dựng rạp, đặt bàn ghế. Những trường hợp sử dụng hợp lý, người dân thường thông cảm nhưng nếu rạp cưới, tang chiếm gần hết mặt đường, khách đến dự đậu xe lấn lối đi hoặc sau tiệc để lại rác trên đường thì sự thông cảm dễ trở thành phiền toái.

Theo ông Nguyễn Ánh Như Sơn (ở phường Biên Hòa), nếu vì việc gia đình mình mà làm ảnh hưởng cả xóm thì không nên. “Có nhà đặt bàn giữa đường ghi dòng chữ “Thông cảm đi đường khác” rồi ngang nhiên chiếm luôn con đường độc nhất ra, vào nhà của cả xóm, gây bất tiện cho nhiều người. Đáng trách hơn nữa là sau khi mọi việc xong, gia chủ không thu dọn, để rác bừa bộn trên đường” - ông Sơn kể.

Tương tự, bà T.T (ở phường Biên Hòa) chia sẻ: Có nhiều nhà khi đưa tang rải rất nhiều giấy tiền, vàng mã và hoa dọc đường đi, khiến tuyến đường có xe tang đi qua trở nên nhếch nhác. Trong khi việc tiễn đưa người mất hoàn toàn có thể được thực hiện theo cách trang nghiêm, gọn gàng hơn.

Quy định về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội yêu cầu cán bộ, công chức, viên chức và một số đối tượng trong cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng vũ trang phải gương mẫu thực hiện và vận động gia đình, cộng đồng thực hiện nếp sống văn minh. Các đối tượng này không được mời, dự tiệc cưới trong giờ làm việc; không sử dụng thời gian làm việc, công quỹ và phương tiện của cơ quan, đơn vị, tổ chức để đi dự lễ hội khi không có nhiệm vụ.

Giữ phong tục đẹp

Luật sư Ngô Văn Định, Đoàn Luật sư thành phố cho biết: Thông tư quy định về việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội nghiêm cấm rải tiền trên đường đưa tang, khuyến khích không rải vàng mã trên đường, xóa bỏ những hủ tục, nghi thức rườm rà. Đồng thời quy định việc tổ chức tang lễ phải chu đáo, trang nghiêm, tiết kiệm, phù hợp với tập quán, truyền thống văn hóa và hoàn cảnh gia đình. Ngoài ra, việc cưới, việc tang không được làm ảnh hưởng đến an toàn giao thông, trật tự, an toàn công cộng; không tổ chức hoặc tham gia đánh bạc dưới mọi hình thức, không để xảy ra các hoạt động mê tín dị đoan.

Theo luật sư Định, điểm đáng chú ý của thông tư là không phải là loại bỏ những phong tục, nghi lễ truyền thống mà hướng đến việc tổ chức cưới, tang phù hợp hơn với điều kiện gia đình và đời sống cộng đồng.

Đối với việc cưới, lễ cưới tại gia đình hoặc địa điểm tổ chức phải bảo đảm trang trọng, tiết kiệm, vui tươi, lành mạnh; phù hợp với phong tục, tập quán, truyền thống văn hóa và hoàn cảnh của 2 gia đình. Các thủ tục dạm ngõ, ăn hỏi, rước dâu được thực hiện theo phong tục nhưng không phô trương, rườm rà, nặng về đòi hỏi lễ vật. Tiệc cưới cần phù hợp hoàn cảnh gia đình, tránh phô trương, lãng phí…

Đối với việc tang, quy định yêu cầu tổ chức chu đáo, trang nghiêm, tiết kiệm, phù hợp với tập quán, truyền thống văn hóa dân tộc và hoàn cảnh gia đình. Cờ tang được thực hiện theo truyền thống của địa phương, dân tộc, tôn giáo nhưng chỉ treo tại địa điểm tổ chức lễ tang. Các nghi thức cúng 3 ngày, 7 ngày, 49 ngày, 100 ngày, giỗ đầu, giỗ hết và cải táng được khuyến khích tổ chức trong ngày, trong phạm vi gia đình, dòng họ. Văn bản khuyến khích hỏa táng, điện táng và loại bỏ những hủ tục như: yểm bùa, trừ tà, lăn đường, khóc mướn, những nghi thức rườm rà.

Theo bà La Nguyễn Minh Hiền, Chủ tịch UBND xã Gia Kiệm, để những quy định về nếp sống văn minh thực sự đi vào đời sống, điều quan trọng là người dân hiểu được ý nghĩa của việc thực hiện, từ đó tự giác điều chỉnh cách tổ chức. Tại địa phương, nội dung này được gắn với phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, đồng thời được tuyên truyền, vận động thông qua các hoạt động ở khu dân cư và hương ước, quy ước.

“Người dân vẫn rất coi trọng việc chia sẻ khi gia đình hàng xóm có chuyện vui, buồn. Điều đó là nét đẹp cần được giữ gìn. Nhưng cùng với đó, mỗi gia đình cũng cần quan tâm đến những người xung quanh, từ giờ giấc, âm thanh đến việc sử dụng không gian chung. Khi mọi người cùng có ý thức thì việc cưới, việc tang vừa giữ được tình cảm, phong tục vừa không gây ảnh hưởng đến cộng đồng” - bà Hiền chia sẻ.

Kim Liễu