Bảo đảm quyền lợi người dân bị thiệt hại do thi công công trình gây ra

Trong quá trình triển khai thi công công trình, vấn đề đảm bảo an toàn kỹ thuật trong thi công và nghiêm cấm hành vi xâm hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của bên thứ 3 luôn được đặt ra.

Pháp luật đã đặt ra chế định bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng tương xứng với hành vi của bên gây thiệt cho bên bị thiệt hại.

Vườn ca cao đang thu hoạch của bà Lê Thị Huệ (ở tổ 47, khu phố Xuân Hiệp, phường Xuân Lộc) bị thiệt hại do ngập nước.

Yêu cầu bồi thường thiệt hại

Các hộ dân tại tổ 47, khu phố Xuân Hiệp, phường Xuân Lộc phản ánh, đợt mưa lũ vừa qua, khu vực đất sản xuất của họ xảy ra tình trạng ngập úng nghiêm trọng, có nơi nước ngập sâu 4m, gây thiệt hại cây trồng, vật nuôi. Nguyên nhân có thể là do quá trình thi công một tuyến đường qua khu dân cư, đơn vị thi công làm hẹp dòng suối thoát nước tự nhiên, dẫn đến gây ngập úng, nhất là vào thời điểm mưa nhiều, kéo dài trên diện rộng.

Để cứu tài sản, cây trồng, vật nuôi và giảm thiểu thiệt hại, các hộ dân đã yêu cầu đơn vị thi công khơi thông dòng chảy; hỗ trợ chi phí chăm sóc cây trồng, vật nuôi và tìm kiếm các phương tiện vật tư sản xuất bị ngập, mất mát.

Trước thiệt hại lớn đối với tài sản là 2,25ha cây ca cao đang ở năm thứ 6-7, ước thu đạt 100 tấn trái, bà Lê Thị Huệ (ở khu phố Xuân Hiệp, phường Xuân Lộc) thắc mắc làm sao để yêu cầu đơn vị nhà thầu hay thi công công trình này thực hiện trách nhiệm bồi thường tài sản, cây trồng, vật nuôi cho người dân?

Tương tự, ông Lê Hải (ở xã Tân Lợi) trình bày: Ao cá nhà ông nằm sát vách tường xây của hàng xóm là ông B.V.M.. Trong quá trình thi công nạo vét bằng cơ giới đã vô tình làm sập một đoạn bức tường của ông B.V.M.. Như vậy, ông Hải hay người thi công phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại bức tường cho ông B.V.M.?

Điều 588 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định, thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại là 3 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

Lỗi do ai, người đó bồi thường

Với những vấn đề người dân gặp phải và phản ánh trên, luật sư Vũ Duy Nam, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Theo quy định của pháp luật dân sự về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, thì người có hành vi xâm phạm tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp của người thì phải bồi thường. Người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại. Nguyên tắc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời; người chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại có thể được giảm mức bồi thường nếu không có lỗi hoặc có lỗi vô ý và thiệt hại quá lớn so với khả năng kinh tế của mình; khi bên bị thiệt hại có lỗi trong việc gây thiệt hại thì không được bồi thường phần thiệt hại do lỗi của mình gây ra…

Trên cơ sở đó, luật sư Vũ Duy Nam cho rằng: Do thông tin các hộ dân tại tổ 47, khu phố Xuân Hiệp, phường Xuân Lộc và ông Lê Hải (ở xã Tân Lợi) cung cấp còn thiếu rất nhiều dữ liệu nên ông chỉ đưa ra những định hướng để các bên tham khảo, xử sự cho phù hợp.

Luật sư Vũ Duy Nam hướng dẫn: Để xác định ai là người gây thiệt hại (cá nhân hay pháp nhân) và yêu cầu người đó bồi thường, thì bên bị thiệt hại trước hết cần xác định rõ trách nhiệm bồi thường có đảm bảo các yếu tố: có hành vi xâm phạm tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp của người khác; có thiệt hại xảy ra là thiệt hại về vật chất; có mối quan hệ nhân quả giữa thiệt hại xảy ra và hành vi xâm phạm (thiệt hại xảy ra phải là kết quả tất yếu của hành vi xâm phạm và ngược lại, hành vi xâm phạm là nguyên nhân gây ra thiệt hại).

Đồng thời để xác định bên thi công hay nhà thầu chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cần căn cứ vào Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015 để tham khảo. Tức là chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng công trình xây dựng khác chỉ chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp công trình xây dựng khác đó gây thiệt hại cho người khác. Khi người thi công có lỗi trong việc để nhà cửa, công trình xây dựng khác gây thiệt hại thì mới chịu trách nhiệm liên đới bồi thường.

Qua trao đổi, luật sư Nguyễn Đức, Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai chia sẻ: Các bên có nhiều giải pháp để giải quyết vấn đề như: thương lượng, hòa giải, khởi kiện. Để khởi kiện, nguyên đơn (người đi kiện) chọn nhà thầu công trình hay đơn vị thi công công trình làm bị đơn, cần cân nhắc kỹ lưỡng, thấu đáo. Tuy vậy, nguyên đơn có quyền đưa cả 2 đối tượng nêu trên làm bị đơn. Bởi vì, việc đưa cả 2 vào làm bị đơn sẽ giúp tòa án dễ dàng làm rõ hợp đồng thi công giữa 2 bên, xác định chính xác lỗi thuộc về ai để ra phán quyết.

Đoàn Phú