Nâng hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo

Công tác lãnh đạo, chỉ đạo việc thực hiện các quy định của pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo (KN, TC) của công dân luôn được UBND thành phố quan tâm thực hiện.

Vừa qua, Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) thành phố đã phối hợp với các cơ quan khảo sát thực tế công tác tiếp công dân, giải quyết KN, TC tại một số địa phương và làm việc với UBND thành phố về việc thực hiện các quy định của pháp luật liên quan đến giải quyết KN, TC của công dân sau sáp nhập địa giới hành chính (từ ngày 1-7-2025 đến 1-7-2026).

Thành ủy viên, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Bùi Xuân Thống chủ trì buổi làm việc với UBND thành phố về giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân trên địa bàn.

Đưa công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo vào nền nếp

Qua khảo sát, đoàn ghi nhận công tác lãnh đạo, chỉ đạo việc thực hiện các quy định của pháp luật về giải quyết KN, TC của công dân luôn được UBND thành phố quan tâm thực hiện. Việc thẩm tra, xác minh đơn được thực hiện theo trình tự, trong đó chú trọng đối thoại, giải thích, vận động công dân. Công tác theo dõi, nắm tình hình cũng được duy trì, góp phần xử lý các vụ việc ngay từ cơ sở, hạn chế phát sinh khiếu kiện đông người, vượt cấp.

Số liệu trong 1 năm (từ ngày 1-7-2025 đến 1-7-2026) cho thấy, toàn thành phố tiếp nhận gần 17,3 ngàn đơn. Trong đó có gần 870 đơn KN, 213 đơn TC, còn lại là đơn phản ánh, kiến nghị. Xét theo nội dung, đơn liên quan đến đất đai chiếm tỷ lệ cao nhất với gần 12 ngàn đơn, tương đương 69%.

Trong nhóm đơn về đất đai, các vấn đề phát sinh chủ yếu gắn với quản lý, sử dụng, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện các dự án. Tại buổi làm việc với đoàn khảo sát, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Trấn Biên Nguyễn Duy Tân cho biết: Phường hiện có hơn 40 dự án đang triển khai gồm nhiều dự án trọng điểm. Do đó, phần lớn các vụ việc khiếu nại, kiến nghị của người dân tập trung vào công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

“UBND phường đã thành lập các tổ công tác với sự tham gia của lãnh đạo phường cùng các ban, ngành, đoàn thể trực tiếp đến từng khu dân cư, gặp gỡ các hộ dân để kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng; đồng thời tuyên truyền, giải thích các quy định của pháp luật liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Qua đó góp phần tạo sự đồng thuận trong nhân dân, hạn chế phát sinh các vụ việc phức tạp” - Chủ tịch UBND phường Trấn Biên Nguyễn Duy Tân cho hay.

Trong quá trình giải quyết đơn, việc đối thoại được chú trọng. Năm qua, toàn thành phố đã có 266 vụ việc được tổ chức đối thoại với gần 270 cuộc. Các cuộc đối thoại đều được lập biên bản và báo cáo kết quả. Thông qua đối thoại, cơ quan giải quyết có thêm thông tin để xác minh, còn người dân có điều kiện trình bày đầy đủ ý kiến và hiểu rõ hơn căn cứ của việc giải quyết.

Tại buổi làm việc với UBND thành phố Đồng Nai về công tác tiếp công dân, giải quyết KN, TC ngày 11-9, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát LÒ VIỆT PHƯƠNG đánh giá cao hiệu quả công tác tiếp công dân, giải quyết KN, TC của UBND thành phố Đồng Nai. Đồng thời đề nghị thành phố Đồng Nai tiếp tục nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong tiếp công dân; giải quyết dứt điểm các vụ việc tồn đọng, phức tạp, kéo dài; nâng chất lượng phân loại, xử lý đơn ngay từ cơ sở; cần tăng cường quản lý đất đai, thanh tra, kiểm tra, chuyển đổi số và hoàn thiện hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về KN, TC để nâng cao hiệu quả quản lý, giải quyết vụ việc.

Gỡ điểm nghẽn từ cơ sở

Tại buổi làm việc với đoàn khảo sát của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Quốc hội về công tác tiếp công dân, giải quyết KN, TC tại Đồng Nai ngày 11-9, Thành ủy viên, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH Đồng Nai Bùi Xuân Thống cho biết: Công tác giải quyết KN, TC tại cơ sở đang chịu áp lực lớn khi thẩm quyền và khối lượng công việc của cấp xã tăng lên. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã không còn tổ chức thanh tra như trước đây. Công tác tham mưu xác minh, giải quyết KN, TC được giao cho các phòng chuyên môn, trong khi các phòng này đồng thời phải thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo lĩnh vực.

Áp lực càng lớn tại những xã, phường đang triển khai nhiều dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Nhiều hồ sơ phát sinh từ các dự án kéo dài qua nhiều năm, liên quan đến chính sách pháp luật của nhiều thời kỳ. Hồ sơ, tài liệu có trường hợp chưa đầy đủ hoặc phải thu thập từ nhiều cơ quan, nhiều nguồn khác nhau nên quá trình xác minh mất nhiều thời gian.

Trong khi đó, thời hạn giải quyết KN lần đầu theo quy định là 30 ngày kể từ ngày thụ lý; trường hợp phức tạp có thể kéo dài nhưng không quá 45 ngày. Với những vụ việc phải kiểm tra thực địa, xác minh nguồn gốc đất qua nhiều thời kỳ hoặc phối hợp nhiều cơ quan, áp lực về thời gian đối với cán bộ tham mưu là rất lớn. Một số xã, phường còn gặp khó khăn về nhân sự, công chức chuyên môn phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, trong khi khối lượng hồ sơ sau sắp xếp đơn vị hành chính tăng. Việc chuyển giao hồ sơ, dữ liệu giữa các đơn vị trước và sau sáp nhập cũng đặt ra yêu cầu phải hoàn thiện hệ thống quản lý, kết nối thông tin để thuận lợi cho việc tra cứu, xác minh.

Kết quả khảo sát của đoàn ĐBQH thành phố cũng chỉ ra một số vụ việc dù đã được giải quyết theo thẩm quyền nhưng công dân vẫn tiếp tục gửi đơn. Một số quyết định giải quyết KN đã có hiệu lực pháp luật hoặc kết luận, quyết định xử lý về tố cáo còn chậm được tổ chức thực hiện. Ở một số nơi, việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân đối với các lĩnh vực nhạy cảm như: đất đai, đô thị, xây dựng chưa kịp thời; sự phối hợp giữa các phòng chuyên môn trong xử lý hồ sơ còn có trường hợp chưa rõ quy trình.

Từ thực tế khảo sát, đoàn kiến nghị tiếp tục hoàn thiện pháp luật về tiếp công dân, KN, TC và đất đai; làm rõ những vấn đề còn vướng trong chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đào tạo nghề, chuyển đổi nghề khi Nhà nước thu hồi đất.

Đối với các vụ việc KN đất đai phức tạp, cần nghiên cứu điều chỉnh thời hạn giải quyết hoặc có cơ chế phù hợp trong trường hợp phải kiểm tra thực địa, xác minh qua nhiều thời kỳ và phối hợp nhiều cơ quan. Đồng thời cần tăng cường nguồn lực, cơ sở vật chất, công nghệ thông tin và kết nối dữ liệu phục vụ công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư.

Đoàn khảo sát cũng đề nghị cần có bộ phận chuyên trách ở cấp xã để tham mưu Chủ tịch UBND cấp xã trong giải quyết KN, TC. Bởi sau khi không còn cơ quan thanh tra cấp huyện, việc giao nhiệm vụ tham mưu cho các phòng chuyên môn vừa làm công tác quản lý nhà nước vừa giải quyết KN có thể tạo áp lực về nhân sự và yêu cầu bảo đảm tính khách quan.

Về lâu dài, cùng với hoàn thiện pháp luật và tổ chức bộ máy, việc nâng chất lượng tiếp công dân, phân loại đơn ngay từ đầu, tăng cường đối thoại và công khai, minh bạch thông tin liên quan đến đất đai, dự án, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽ góp phần hạn chế phát sinh KN, TC. Giải quyết tốt vụ việc ngay từ cơ sở cũng là cách giảm đơn thư kéo dài, vượt cấp; đồng thời bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Kim Liễu