Cẩn trọng trong các giao dịch dân sự

Cho vay mượn tiền, vật chất không tính lãi hoặc lãi suất thấp mang ý nghĩa tương trợ nhau trong cuộc sống. Việc làm này được pháp luật, đạo đức xã hội thừa nhận vì tuân thủ các quy định của pháp luật về giao dịch dân sự.

Các luật gia Hội Luật gia thành phố Đồng Nai nghiên cứu hồ sơ trong quá trình tư vấn cho người dân ở xã Nha Bích về tranh chấp dân sự. Ảnh minh họa: Đoàn phú

Nguyên tắc trong giao dịch dân sự là tự nguyện, giữ chữ tín, thượng tôn pháp luật. Tuy nhiên, thực tế khó tránh khỏi chuyện người cho vay mượn bị người vay đặt điều, bêu rếu để quỵt nợ.

Vay tiền rồi chối bỏ

Dù biết bà P.T.G. (ở phường Trấn Biên) hay vay tiền của nhiều người trong xóm trọ nhưng khó đòi lại được nhưng chị Đào Thị Dung ở cùng phường vẫn không tránh khỏi bị bà G. vay tiền rồi giả vờ như không vay.

Chị Dung kể: Nhân lúc nhà chị có khách, bà G. tranh thủ qua to nhỏ mượn tiền. Vì không muốn bà G. làm phiền, hơn nữa, số tiền bà mượn chỉ có 700 ngàn đồng nên chị cho mượn ngay, không cần hỏi rõ khi nào trả. Từ ngày mượn được tiền, gặp chị, bà G. thường né tránh. 6 tháng sau, gặp bà G., chị Dung đòi lại thì bị bà G. to tiếng vặn vẹo: Tôi mượn hồi nào, có giấy tờ hay người làm chứng không? Thậm chí bà G. còn nói xấu chị Dung. Nghe vậy, chị Dung rất ấm ức vì đã cho bà G. mượn tiền chỉ 2 người biết, không có giấy tờ, tin nhắn, ghi âm, người làm chứng.

Hay như trường hợp của bà Lâm Thị Dục (ở xã Nha Bích). Vừa qua, bà Dục và ông Đ.D.M. ở cùng xã, có làm giấy viết tay mượn 10 triệu đồng. Tuy vậy, đôi bên không ghi rõ nội dung đã giao và nhận đủ số tiền 10 triệu đồng. Tới thời hạn thanh toán, bà Dục đòi thì bị ông M. lớn tiếng chối bỏ.

Do không am hiểu các quy định về giao dịch dân sự, hợp đồng nên chị Dung, bà Dục lúng túng trong việc chứng minh rằng, sự thật là họ có cho vay mượn, nhưng chứng cứ thì không có.

Giao dịch dân sự bị vô hiệu khi vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội. Điều cấm của luật là những quy định của luật không cho phép chủ thể thực hiện những hành vi nhất định. Đạo đức xã hội là những chuẩn mực ứng xử chung trong đời sống xã hội, được cộng đồng thừa nhận và tôn trọng. Việc tuyên bố giao dịch dân sự bị vô hiệu phải do tòa án quyết định.

Luật sư LƯU HỒNG KHANH, Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai.

Chứng cứ phải thể hiện sự thật khách quan

Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: Giao dịch dân sự là hợp đồng hoặc hành vi pháp lý đơn phương làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự (Điều 116). Giao dịch dân sự được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể (khoản 1, Điều 119). Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó, bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định (Điều 463).

Luật gia Cao Sơn Hà, Hội Luật gia thành phố Đồng Nai cho biết: Quy định thể hiện rất rõ vấn đề tranh chấp của các trường hợp nêu trên. Do đó, căn cứ thông tin mà chị Dung và bà Dục cung cấp thì việc bà G. và ông M. không thừa nhận việc họ đã vay mượn vì lý do bên cho vay không đáp ứng quy định tại khoản 1, Điều 465 Bộ luật Dân sự năm 2015, tức là bên cho vay không giao tài sản cho bên vay đầy đủ, đúng chất lượng, số lượng vào thời điểm và địa điểm đã thỏa thuận. Vì vậy, họ không phải tuân thủ nghĩa vụ trả nợ của bên vay theo khoản 1, Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Cũng theo luật gia Cao Sơn Hà, Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 có quy định: Chứng cứ trong vụ việc dân sự là những gì có thật được đương sự và cơ quan, tổ chức, cá nhân khác giao nộp, xuất trình cho tòa án trong quá trình tố tụng hoặc do tòa án thu thập được theo trình tự, thủ tục do Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định và được tòa án sử dụng làm căn cứ để xác định các tình tiết khách quan của vụ án cũng như xác định yêu cầu hay sự phản đối của đương sự là có căn cứ và hợp pháp (Điều 93). Nguồn chứng cứ được thu thập từ các nguồn sau: Tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được, dữ liệu điện tử; vật chứng; lời khai của đương sự; lời khai của người làm chứng; văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi pháp lý do người có chức năng lập tại chỗ được coi là chứng cứ nếu việc lập văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi pháp lý được tiến hành theo đúng thủ tục do pháp luật quy định… (Điều 94).

Chính vì thiếu chứng cứ, chị Dung và bà Dục không làm lớn chuyện hoặc thưa kiện nhằm tránh phiền phức. Tuy nhiên, việc chị Dung và bà Dục cho rằng người vay tiền xúc phạm danh dự, nhân phẩm thì phải cung cấp được chứng cứ chứng minh. Khi đã có đầy đủ chứng cứ, bản thân bị xúc phạm danh dự, nhân phẩm thì có quyền yêu cầu cơ quan, người có thẩm quyền xử lý và yêu cầu bồi thường danh dự, nhân phẩm, xin lỗi công khai...

Luật gia Cao Sơn Hà nhấn mạnh: Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Cá nhân có quyền yêu cầu tòa án bác bỏ thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của mình. Thông tin ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân được đăng tải trên phương tiện thông tin đại chúng nào thì phải được gỡ bỏ, cải chính bằng chính phương tiện thông tin đại chúng đó. Nếu thông tin này được cơ quan, tổ chức, cá nhân cất giữ thì phải được hủy bỏ. Cá nhân bị thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín, ngoài quyền yêu cầu bác bỏ thông tin đó còn có quyền yêu cầu người đưa ra thông tin xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại.

Đoàn Phú