Khi mua, bán vàng cần lưu ý đảm bảo quyền lợi

Những ngày qua, thay vì xếp hàng mua vàng như những đợt “sốt giá” trước đây, nhiều người mang vàng đi bán không phải để chốt lời mà chỉ muốn thu hồi vốn.

Đa số tiệm vàng tại Đồng Nai vẫn mở cửa hoạt động bình thường. Ảnh minh họa: Kim Liễu

Tuy nhiên, không ít khách hàng bất ngờ khi có tiệm vàng giãn thời gian thanh toán, giới hạn lượng mua hoặc tạm ngừng nhận sản phẩm. Điều này đặt ra nhiều băn khoăn về quyền lợi của người bán và những lưu ý cần thiết khi giao dịch.

Mua dễ - bán khó

Từng được xem là “của để dành” khi cần tiền, vàng lâu nay là lựa chọn tích lũy của nhiều gia đình. Thế nhưng, diễn biến trên thị trường những ngày gần đây khiến không ít người rơi vào tình huống trớ trêu: có vàng nhưng khó bán ngay hoặc phải chấp nhận điều kiện thanh toán kéo dài.

Bà Nguyễn Thị Phương (ở phường Trấn Biên) cho biết: Nhiều năm nay, cứ có khoản tiền nhàn rỗi là tôi mua vàng để tích lũy. Đầu năm 2026, nhân dịp vía Thần Tài, tôi tiếp tục mua 2 lượng vàng nhẫn với suy nghĩ vừa lấy may vừa là khoản tiết kiệm lâu dài.

Mới đây, khi mang vàng đi bán lại, bà được cửa hàng thông báo tiền sẽ được thanh toán theo nhiều đợt trong vòng 120 ngày. “Lúc mua tôi thanh toán một lần đầy đủ cho cửa hàng. Đến khi bán lại thì nhận tiền theo nhiều đợt. Tôi thấy mình bị đẩy vào thế rất bị động vì cần tiền gấp mà không biết xoay xở ra sao” - bà Phương chia sẻ.

Chị Võ Minh Nguyệt (ở phường Dầu Giây) cũng đang thấp thỏm vì toàn bộ vàng tích trữ và trang sức của gia đình đều mua tại tiệm vàng K.L. (Thành phố Hồ Chí Minh). Thế nhưng, khi đến cửa hàng giao dịch thì đóng cửa, không thấy thông báo thời điểm hoạt động trở lại. Mang vàng đến một số tiệm kim hoàn trên địa bàn thành phố Đồng Nai để bán, cửa hàng chỉ thu mua phần vàng theo giá nguyên liệu, còn kim cương thì phần lớn cửa hàng đều từ chối mua. “Tôi mua kim cương với mong muốn giữ giá trị lâu dài, bây giờ nơi đã bán cho mình thì đóng cửa, các nơi khác không thu mua nên rất lo lắng” - chị Nguyệt nói.

Thực tế, sau những thông tin liên quan đến thị trường kim cương, tâm lý người tiêu dùng có nhiều thay đổi. Không ít người muốn bán sản phẩm để thu hồi vốn nhưng  gặp khó vì nơi đã bán trước đây tạm ngừng hoạt động hoặc ngừng thu mua. Trong khi đó, nhiều cửa hàng khác  chỉ nhận mua một số loại vàng nhất định hoặc áp dụng quy trình thẩm định, thanh toán kéo dài. Điều này khiến nhiều người băn khoăn liệu việc tiệm vàng tạm ngừng thu mua, giới hạn lượng vàng mua hay thanh toán tiền theo nhiều đợt có đúng quy định hay không? Nếu quyền lợi bị ảnh hưởng thì người dân cần làm gì để bảo vệ mình?

Thị trường vàng luôn chịu tác động bởi nhiều yếu tố, từ biến động giá cả đến chính sách kinh doanh của từng doanh nghiệp. Vì vậy, bên cạnh việc quan tâm đến giá mua bán, người tiêu dùng cũng cần chú trọng đến những cam kết sau bán hàng. Một giao dịch chỉ thực sự an toàn khi quyền lợi của các bên được xác lập rõ ràng và có căn cứ pháp lý để bảo vệ khi phát sinh tranh chấp.

Cần ràng buộc bằng cam kết rõ ràng

Theo Luật sư Trương Hồng Kỳ, Phó Chánh văn phòng Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai, hoạt động mua, bán vàng giữa người dân và cửa hàng là giao dịch dân sự được xác lập trên nguyên tắc tự do, tự nguyện thỏa thuận.

Về nguyên tắc, tiệm vàng có quyền chủ động trong hoạt động kinh doanh của mình, bao gồm quyền mua, bán vàng, quyền tạm ngừng thu mua hoặc giới hạn số lượng nếu xét thấy cần thiết. Thời hạn thanh toán, số đợt thanh toán và điều kiện thanh toán đều do hai bên thỏa thuận. Nếu một bên không đồng ý với các điều kiện đó thì hoàn toàn có quyền từ chối giao dịch.

Luật sư Kỳ lưu ý, trường hợp người dân bán lại vàng cho nơi đã mua trước đó, nếu đơn vị kinh doanh từng cam kết thu mua lại sản phẩm thì phải thực hiện đúng cam kết. “Nếu cửa hàng vàng không mua lại, tạm ngừng thu mua, giới hạn số lượng thu mua hoặc thanh toán theo nhiều đợt trái với nội dung đã cam kết trước đó thì đây là hành vi vi phạm cam kết. Người dân có quyền yêu cầu cửa hàng thực hiện đúng cam kết hoặc khởi kiện ra tòa án để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình” - luật sư Kỳ phân tích.

Luật sư Kỳ cũng nhấn mạnh: Cần phân biệt giữa vi phạm cam kết dân sự với hành vi vi phạm pháp luật. Không phải mọi trường hợp cửa hàng thay đổi chính sách thu mua đều là hành vi trái pháp luật. Chỉ khi cửa hàng không thực hiện đúng những nội dung đã cam kết với khách hàng hoặc có dấu hiệu gian dối, bán vàng giả, vàng không đúng chất lượng, nhãn hiệu, xuất xứ... thì mới phát sinh trách nhiệm pháp lý tương ứng.

Theo luật sư Kỳ, người tiêu dùng cần cân nhắc kỹ trước khi quyết định mua hoặc bán vàng. Khi giao dịch nên ưu tiên lựa chọn các cửa hàng, doanh nghiệp có uy tín, hoạt động hợp pháp; yêu cầu xuất hóa đơn, chứng từ; lưu giữ phiếu bảo hành, chứng thư kiểm định đối với các sản phẩm có giá trị; đồng thời tìm hiểu kỹ chính sách thu mua lại ngay từ thời điểm mua hàng.

Đặc biệt, các nội dung như: điều kiện thu mua lại, giá thu mua, thời hạn thanh toán, phương thức thanh toán và trách nhiệm của các bên nếu xảy ra tranh chấp nên được thể hiện bằng văn bản. Người mua cần giữ bản gốc của các giấy tờ này để làm căn cứ bảo vệ quyền lợi nếu phát sinh tranh chấp sau này.

Đối với trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật như: mua phải vàng giả, vàng không đúng chất lượng, không đúng nhãn hiệu hoặc có hành vi gian dối trong giao dịch, người dân cần kịp thời phản ánh đến lực lượng quản lý thị trường hoặc cơ quan công an để được xem xét, xác minh và xử lý theo quy định.

Kim Liễu