Thận trọng khi sử dụng dữ liệu cá nhân

Dữ liệu cá nhân (DLCN) thuộc về mỗi cá nhân. Bên cạnh các quyền được pháp luật bảo vệ đối với DLCN, mỗi người cũng có trách nhiệm tự bảo vệ thông tin của mình.

Người dân cần nâng cao cảnh giác, chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân trước các thủ đoạn xâm phạm ngày càng tinh vi của các đối tượng xấu. Ảnh:internet

Trong quá trình bảo vệ DLCN, cá nhân có quyền áp dụng các biện pháp hợp pháp để phòng ngừa, ngăn chặn hành vi xâm nhập, chiếm đoạt hoặc sử dụng trái phép dữ liệu của mình.

Tự bảo vệ dữ liệu cá nhân

Hiện nay, việc sử dụng căn cước công dân (CCCD) trong các giao dịch dân sự diễn ra khá phổ biến. Vì vậy, khi phát hiện thông tin cá nhân trong CCCD bị kẻ xấu sử dụng để đăng ký mã số thuế trái phép, chị Đ.N.D.Q. (ở phường Trấn Biên) không khỏi bức xúc.

Chị D.Q. cho biết: Do đang là sinh viên nên chị chủ yếu sử dụng CCCD cho việc học tập, đăng ký lưu trú. Thế nhưng thông tin trên CCCD của chị vẫn bị người khác sử dụng để đăng ký mã số thuế tại Thành phố Hồ Chí Minh. Chị mong các cơ quan chức năng sớm làm rõ và xử lý hành vi vi phạm pháp luật này.

Trong khi đó, chị N.T.K. (ở xã Thuận Lợi) cũng bất ngờ khi thấy nhiều thông tin riêng tư liên quan đến đời sống cá nhân và hôn nhân gia đình của chị bất ngờ bị lan truyền trên mạng xã hội. Sau khi rà lại, chị mới nhớ đã có lần chia sẻ các thông tin, hình ảnh này với vài người bạn. Từ sự việc này, chị tự nhắc mình phải cẩn trọng và tỉnh táo hơn khi sử dụng mạng xã hội.

Theo quy định của pháp luật, DLCN là dữ liệu số hoặc thông tin dưới dạng khác dùng để xác định hoặc giúp xác định một cá nhân cụ thể, bao gồm: DLCN cơ bản (họ tên, ngày tháng, năm sinh, giới tính, nơi cư trú...) và DLCN nhạy cảm (quan điểm chính trị, thông tin đời sống riêng tư, tình trạng sức khỏe...).

Điều 2 Luật Bảo vệ DLCN năm 2025 quy định, DLCN sau khi được khử nhận dạng thì không còn được coi là DLCN. Khử nhận dạng là quá trình thay đổi hoặc xóa thông tin để tạo ra dữ liệu mới không thể xác định hoặc không thể giúp xác định một cá nhân cụ thể.

Bà Lê Thị Nguyệt, một chuyên gia về công nghệ thông tin (ở phường Bình Long) cho biết: Việc sử dụng dữ liệu sau khi đã khử nhận dạng không cần xin phép hoặc được chủ thể dữ liệu đồng ý. Tuy nhiên, quá trình khử nhận dạng phải tuân thủ Luật Bảo vệ DLCN năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Theo đó, quyền của chủ thể dữ liệu phải được tôn trọng như: Được biết về hoạt động xử lý dữ liệu; đồng ý hoặc từ chối, rút lại sự đồng ý; xem, chỉnh sửa hoặc yêu cầu chỉnh sửa dữ liệu; phản đối việc xử lý DLCN...

Cũng theo bà Lê Thị Nguyệt, đối với trường hợp của chị Đ.N.D.Q. và chị N.T.K., việc sử dụng DLCN phải được sự đồng ý của chủ thể dữ liệu. Pháp luật cũng nghiêm cấm hành vi sử dụng DLCN của người khác để thực hiện các hành vi trái pháp luật hoặc xâm phạm quốc phòng - an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và cá nhân.

Khi chủ thể DLCN đã đồng ý cho phép xử lý dữ liệu và sự đồng ý được xác thực đúng quy định, họ vẫn có quyền rút lại sự đồng ý đó. Việc chuyển giao DLCN nhạy cảm phải áp dụng các biện pháp bảo mật đối với thiết bị lưu trữ và truyền tải; đồng thời thực hiện mã hóa, ẩn danh dữ liệu cùng các biện pháp bảo mật cần thiết khác trong suốt quá trình chuyển giao.

Luật sư TRẦN VĂN GIÁP, Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai

Xác thực sự đồng ý của chủ thể dữ liệu

Luật sư Trần Văn Giáp, Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai cho biết: Điều 6 Nghị định số 356/2025/NĐ-CP, ngày 31-12-2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Bảo vệ DLCN (có hiệu lực từ ngày 1-1-2026) quy định việc xin ý kiến đồng ý của chủ thể DLCN phải bảo đảm khả năng kiểm chứng được chủ thể đã đồng ý, thời điểm và nội dung đồng ý.

Việc xác nhận sự đồng ý có thể được thực hiện bằng văn bản; cuộc gọi được ghi âm; tin nhắn điện thoại; thư điện tử; trên trang thông tin điện tử, nền tảng hoặc ứng dụng có chức năng xác nhận; các phương thức phù hợp khác có thể in, sao chép dưới dạng văn bản hoặc định dạng điện tử có thể kiểm chứng.

Điều 6 Nghị định số 356/2025/NĐ-CP cũng quy định bên kiểm soát dữ liệu và bên kiểm soát, xử lý DLCN phải lưu trữ bằng chứng về sự đồng ý của chủ thể dữ liệu. Khi phát sinh tranh chấp, trách nhiệm chứng minh thuộc về bên kiểm soát dữ liệu hoặc bên kiểm soát, xử lý dữ liệu.

Đồng thời các đơn vị này không được thiết lập chế độ mặc định đồng ý hoặc sử dụng các chỉ dẫn thiếu rõ ràng, gây nhầm lẫn giữa đồng ý và không đồng ý. Các thiết lập mặc định phải bảo đảm nguyên tắc bảo vệ DLCN và tôn trọng quyền của chủ thể dữ liệu. Đối với DLCN nhạy cảm, trước khi xin ý kiến đồng ý, chủ thể dữ liệu phải được thông báo rõ đây là DLCN nhạy cảm.

Đoàn Phú