Khai báo lưu trú: Hiểu đúng để thực hiện đúng

Sau gần 2 tuần thực hiện quy định mới liên quan đến thông báo lưu trú theo Luật số 118/2025/QH15 về sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh trật tự (có hiệu lực từ ngày 1-7-2026), nhiều người dân trên địa bàn thành phố Ðồng Nai vẫn còn những băn khoăn khi gặp các tình huống phát sinh trong cuộc sống hằng ngày.

Người dân có thể thực hiện khai báo lưu trú trên ứng dụng VNeID.

Người thân từ quê lên chơi, bạn bè ở lại sau buổi gặp mặt hay người đến chăm sóc người bệnh qua đêm có phải khai báo lưu trú không? Việc hiểu đúng quy định sẽ giúp người dân chấp hành tốt quy định, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả quản lý cư trú.

Nhiều băn khoăn

Từ ngày quy định về thông báo lưu trú có hiệu lực, câu chuyện "có phải khai báo hay không?" trở thành chủ đề được nhiều người trao đổi tại các khu dân cư cũng như trên mạng xã hội. Không ít người cho rằng quy định là cần thiết, nhưng mong muốn được giải đáp cụ thể hơn.

Ông Trần Thành (ở phường Dầu Giây) cho biết: Cứ cuối tuần là gia đình con gái và cháu ngoại từ Thành phố Hồ Chí Minh về thăm và nghỉ lại 1-2 đêm với ông bà. Trước đây, ông ít để ý đến việc khai báo lưu trú trong những trường hợp này. “Tôi hoàn toàn ủng hộ việc quản lý cư trú để giữ gìn an ninh trật tự. Nhưng khi quy định áp dụng, tôi mới băn khoăn không biết trường hợp người nhà (đã tách hộ khẩu) đến chơi rồi ngủ lại có phải khai báo không? Nếu không tìm hiểu kỹ thì rất dễ hiểu sai” - ông Thành chia sẻ.

Bà Nguyễn Anh Đài (ở xã Bàu Hàm) cho rằng: Điều người dân cần nhất hiện nay là được hướng dẫn cụ thể bằng những tình huống thực tế. “Bây giờ nhiều thủ tục hành chính đã được thực hiện trên ứng dụng VNeID nên khá thuận tiện. Tuy nhiên, với người lớn tuổi hoặc những người ít sử dụng điện thoại thông minh thì vẫn còn lúng túng” - bà Đài chia sẻ.

Ông Lê Thanh Phúc (ở xã Bình An) băn khoăn về trách nhiệm khai báo trong trường hợp chủ nhà vắng mặt. “Có khi gia đình đi công việc vài ngày, nhờ người thân trông nhà. Nếu lúc đó có khách đến ở lại thì ai sẽ là người khai báo? Hay trường hợp người quen từ nơi khác lên khám bệnh, ở nhờ một đêm rồi sáng hôm sau về thì có phải thực hiện khai báo không?” - ông Phúc đặt câu hỏi. Đây cũng là những tình huống mà nhiều người dân đang quan tâm sau thời gian đầu triển khai quy định mới.

Lưu trú qua đêm phải khai báo

Trao đổi về những băn khoăn nêu trên, luật sư Ngô Văn Định, Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật, Hội Luật gia thành phố Đồng Nai cho biết: Phần lớn vướng mắc hiện nay xuất phát từ việc người dân chưa nắm hết những thay đổi của Luật Cư trú.

Theo Ðiều 30 Luật Cư trú năm 2020 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025/QH15), khi có người lưu trú qua đêm tại chỗ ở, thành viên hộ gia đình có trách nhiệm thông báo lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú; nếu chủ nhà hoặc thành viên hộ gia đình vắng mặt thì người đến lưu trú phải thực hiện. Việc thông báo không phân biệt người lưu trú là người thân, bạn bè hay khách…

Theo luật sư Định, quy định hiện hành xác định khá rõ: Chỉ cần có người lưu trú qua đêm tại chỗ ở thì thành viên hộ gia đình có trách nhiệm thông báo lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú. Pháp luật không phân biệt đó là người thân, họ hàng, bạn bè hay khách.

“Cha mẹ từ quê lên thăm con, anh chị em đến chơi, bạn bè ở lại sau một buổi gặp mặt, người thân từ nơi khác đến khám bệnh rồi nghỉ lại qua đêm... đều thuộc trường hợp phải thông báo lưu trú. Nhiều người nghĩ chỉ khách lạ mới phải khai báo, nhưng cách hiểu này chưa đúng với quy định hiện hành” - luật sư Ngô Văn Định phân tích.

Đối với trường hợp chủ nhà hoặc thành viên hộ gia đình không có mặt tại nơi ở, trách nhiệm thông báo sẽ thuộc về chính người đến lưu trú. Đây cũng là điểm được nhiều người quan tâm vì trước đây không ít người cho rằng chỉ chủ hộ mới có trách nhiệm thực hiện.

Theo quy định, việc thông báo phải được thực hiện trước 23h của ngày bắt đầu lưu trú. Nếu người đến sau thời điểm này thì phải thông báo trước 8h sáng hôm sau. Người dân có thể đến trực tiếp cơ quan công an hoặc thực hiện trên ứng dụng VNeID với các thông tin cơ bản như: Họ và tên, ngày tháng năm sinh, số định danh cá nhân, địa chỉ, lý do và thời gian lưu trú. Quy định này không nhằm làm phát sinh thêm thủ tục hành chính cho người dân mà hướng đến mục tiêu cập nhật kịp thời biến động dân cư, phục vụ công tác quản lý nhà nước cũng như bảo đảm an ninh trật tự trên địa bàn.

“Khi cơ sở dữ liệu cư trú được cập nhật đầy đủ, cơ quan chức năng sẽ thuận lợi hơn trong việc xác minh thông tin khi xảy ra vụ việc liên quan đến an ninh trật tự, phòng chống tội phạm hoặc công tác cứu hộ, cứu nạn. Đồng thời, chính người dân cũng được bảo đảm tốt hơn về quyền và lợi ích hợp pháp của mình” - luật sư Định chia sẻ.

Luật sư Định cũng cho rằng: Để quy định nhanh chóng đi vào cuộc sống, bên cạnh sự chủ động tìm hiểu của người dân, các cơ quan chức năng cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức dễ tiếp cận. Những hướng dẫn ngắn gọn, minh họa bằng các tình huống cụ thể sẽ giúp người dân dễ nhớ, dễ thực hiện hơn là chỉ trích dẫn quy định của pháp luật.

Thực tế sau gần 2 tuần triển khai cho thấy, đa số người dân đều đồng thuận với mục tiêu của quy định. Điều họ mong muốn không phải là nới lỏng trách nhiệm mà là được giải đáp kịp thời những tình huống phát sinh trong cuộc sống hằng ngày. Khi hiểu đúng quy định, việc thông báo lưu trú sẽ trở thành một thao tác đơn giản, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh và nâng cao hiệu quả quản lý cư trú trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.

Kim Liễu