Sau vụ cháy xe khách: Hoàn thiện giải pháp bảo đảm an toàn cho hành khách

Vụ cháy xe khách giường nằm trên quốc lộ 1, đoạn qua xã Hưng Thịnh, thành phố Đồng Nai xảy ra lúc rạng sáng 21-7 vừa qua  khiến 7 người tử vong và nhiều người bị thương thêm một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn trên tuyến xe khách đường dài.

Bên cạnh việc trang bị kỹ năng thoát nạn cho hành khách, nhiều ý kiến cho rằng cần rà soát quy chuẩn thiết kế phương tiện, hoàn thiện lối thoát hiểm và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp vận tải để giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra sự cố.

Kỹ năng thoát nạn là trọng tâm

Chỉ trong ít phút, vụ cháy xe khách giường nằm xảy ra lúc rạng sáng 21-7 đã cướp đi sinh mạng của nhiều người và để lại nỗi ám ảnh về những tình huống khẩn cấp trên các phương tiện vận tải hành khách. Đáng chú ý, đám cháy xuất phát từ khu vực đầu xe, nơi bố trí cửa lên xuống chính, khiến việc thoát thân của nhiều hành khách gặp khó khăn.

Theo Công an thành phố Đồng Nai, trong các vụ cháy xe, yếu tố quyết định khả năng sống sót không chỉ là thời gian phát hiện sự cố mà còn là sự bình tĩnh của mỗi hành khách. Hoảng loạn, chen lấn hoặc chần chừ quay lại lấy tài sản có thể khiến "thời gian vàng" để thoát nạn trôi qua rất nhanh.

Vì vậy, ngay khi lên xe, mỗi người nên chủ động quan sát vị trí cửa lên xuống, cửa sổ thoát hiểm, búa phá kính và ghi nhớ lối thoát gần nhất với vị trí ngồi hoặc giường nằm của mình. Đây là thao tác đơn giản nhưng có thể giúp rút ngắn đáng kể thời gian phản ứng nếu xảy ra tình huống bất ngờ.

Công an thành phố Đồng Nai hướng dẫn kỹ năng thoát hiểm trên phương tiện giao thông đường bộ.

Ông Võ Thành Sơn (ở phường Dầu Giây), tài xế có 20 năm kinh nghiệm lái xe khách cho biết: Nhiều hành khách vẫn có tâm lý mặc định xe khách chỉ có một cửa lên xuống nên khi gặp sự cố thường dồn về cửa chính. Trong khi đó, theo quy chuẩn kỹ thuật, phần lớn xe khách giường nằm hiện nay đều được bố trí thêm cửa hoặc cửa sổ thoát hiểm.

"Đặc thù của xe khách giường nằm là phần lớn hành khách lên xe thường ngủ, nhất là vào rạng sáng. Khi phát hiện có cháy, lửa và khói có thể đã lan nhanh trong khoang xe. Nếu chậm phản ứng chỉ vài giây hoặc quay lại lấy hành lý thì cơ hội thoát nạn sẽ giảm đi rất nhiều" - ông Sơn phân tích.

Để thoát hiểm khi xe bị cháy, Công an thành phố Đồng Nai hướng dẫn: Khi phát hiện cháy, hành khách cần nhanh chóng di chuyển đến lối thoát gần nhất thay vì chen lấn về một hướng. Nếu khói đã tràn vào khoang xe, cần dùng khăn, áo hoặc mảnh vải che kín mũi, miệng, đồng thời cúi thấp người khi di chuyển để hạn chế hít phải khí độc.

Trong trường hợp cửa chính không thể mở, hành khách cần sử dụng búa thoát hiểm hoặc vật cứng để phá kính. Nên tác động vào 4 góc hoặc mép kính thay vì đập vào chính giữa để kính dễ vỡ hơn. Sau khi tạo được khoảng trống, cần nhanh chóng gạt các mảnh kính còn bám trên khung rồi rời khỏi phương tiện.

Sau khi thoát ra ngoài, việc đầu tiên là di chuyển đến khu vực an toàn và gọi 114 để báo cháy, cứu nạn cứu hộ. Nếu bảo đảm điều kiện an toàn, người dân xung quanh có thể hỗ trợ phá kính tạo lối thoát hoặc sử dụng bình chữa cháy để khống chế đám cháy trong giai đoạn đầu trước khi lực lượng chức năng có mặt.

Theo Công an thành phố Đồng Nai, bảo đảm an toàn cho hành khách không chỉ là trách nhiệm của người điều khiển phương tiện mà còn có vai trò của doanh nghiệp vận tải. Các đơn vị cần trang bị đầy đủ bình chữa cháy, búa thoát hiểm tại vị trí dễ quan sát; dán hướng dẫn sử dụng thiết bị và chỉ dẫn lối thoát hiểm rõ ràng; đồng thời thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống phòng cháy, chữa cháy và tổ chức huấn luyện kỹ năng xử lý sự cố cho lái xe, nhân viên phục vụ. Cùng với đó, việc tuân thủ nghiêm quy định về thời gian lái xe cũng là yếu tố quan trọng nhằm giảm thiểu nguy cơ xảy ra tai nạn.

Rà soát thiết kế an toàn trên xe khách

Nếu kỹ năng thoát nạn quyết định cơ hội sống sót của hành khách trong những phút đầu thì thiết kế an toàn của phương tiện có thể tạo thêm cơ hội để hành khách thoát khỏi hiểm nguy.

Thực tế các xe khách giường nằm hiện nay có đặc điểm là khoang hành khách khá kín, cửa sổ hầu như không thể mở và hệ thống điều hòa hoạt động theo cơ chế tuần hoàn. Khi xảy ra cháy, nếu lửa xuất phát từ khoang động cơ hoặc đầu xe, khói và khí độc sẽ nhanh chóng lan khắp khoang hành khách.

Trong không gian kín, khói độc thường nguy hiểm hơn ngọn lửa. Chỉ sau thời gian ngắn hít phải khói nóng và khí độc, nạn nhân có thể bị cay mắt, khó thở, mất phương hướng rồi bất tỉnh do thiếu ôxy. Khi đó, dù lối thoát hiểm vẫn còn, khả năng tự thoát thân gần như không còn nữa.

Từ vụ cháy xe khách tại Đồng Nai, chia sẻ trên các diễn đàn mạng xã hội, nhiều người bày tỏ mong muốn cơ quan chức năng sớm rà soát lại quy chuẩn thiết kế xe khách, nhất là hệ thống lối thoát hiểm. Tài khoản Facebook Gia Mẫn, Sang Lê và TH đều có chung nhận định rằng: Hành khách ngồi ở giữa hoặc cuối xe thường rất khó tiếp cận cửa chính khi xảy ra sự cố. Theo các ý kiến này, bên cạnh búa phá kính, cần nghiên cứu bổ sung cửa thoát hiểm phía sau hoặc thiết kế cửa sổ có thể mở bằng thao tác thủ công để tạo thêm lối thoát trong trường hợp đầu xe bị lửa khống chế.

Không chỉ kiến nghị hoàn thiện thiết kế phương tiện, nhiều ý kiến còn cho rằng cần thay đổi cách hướng dẫn an toàn trên xe khách. Tài khoản Facebook Hội Đồng Dư đề xuất: “Mỗi chuyến xe nên dành vài phút hướng dẫn hành khách cách sử dụng búa phá kính, bình chữa cháy và kỹ năng thoát hiểm, tương tự như quy trình phổ biến an toàn trên máy bay”.

Tài khoản Facebook Nguyễn Hoàng Đông chia sẻ: “Nhiều lần đi xe khách nhưng tôi chưa từng được giới thiệu về vị trí thiết bị cứu nạn, khiến hành khách dễ lúng túng khi xảy ra sự cố”.

Vụ cháy xe khách khiến nhiều người thiệt mạng vẫn đang được điều tra để làm rõ nguyên nhân. Tuy nhiên, từ bài học đau xót này, một vấn đề đã được đặt ra rõ hơn bao giờ hết là cùng với việc nâng cao ý thức và kỹ năng thoát nạn của hành khách, các quy chuẩn về thiết kế an toàn đối với xe khách cũng cần được rà soát, cập nhật theo thực tiễn. Bởi trong những tình huống khẩn cấp, chỉ một lối thoát được bố trí hợp lý, một thiết bị cứu nạn dễ sử dụng hay một hướng dẫn ngắn trước chuyến đi cũng có thể mang lại cơ hội sống cho nhiều người.

Kim Liễu