Đừng 'giao' mùa hè của con cho chiếc điện thoại

Nghỉ hè là khoảng thời gian trẻ em háo hức chờ đợi để được vui chơi, khám phá và tận hưởng những ngày không còn áp lực bài vở. Thế nhưng, trong không ít gia đình hiện nay, kỳ nghỉ hè của các con đang dần gắn với màn hình điện thoại thông minh nhiều hơn là những sân chơi ngoài trời.

Trẻ em ở thôn Đăk Mai, xã Bù Gia Mập vui chơi trong dịp hè. Ảnh minh họa: Hải Yến

Trong khi thành phố Đồng Nai đã chủ động tạo nhiều hoạt động bổ ích cho thiếu nhi ngay từ đầu kỳ nghỉ hè, điều trẻ em còn thiếu chính là sự đồng hành của cha mẹ để bước ra khỏi thế giới số và có một mùa hè đúng nghĩa.

Ðiện thoại không phải là “người giữ trẻ”

Buổi sáng cuối tuần tại quán cà phê trên địa bàn thành phố Đồng Nai, 2 cậu bé khoảng 9 tuổi ngồi cạnh nhau nhưng không trò chuyện. Mỗi em chăm chú vào chiếc điện thoại trên tay, hết xem video lại chuyển sang chơi trò chơi trực tuyến. Người lớn ngồi cùng cũng bận xử lý công việc.

Thực tế, hình ảnh này ngày càng trở nên quen thuộc trong các dịp nghỉ hè. Không ít phụ huynh thừa nhận, khi con nghỉ học nhưng cha mẹ vẫn phải đi làm, điện thoại trở thành giải pháp thuận tiện nhất để trẻ ở yên trong nhà. Dù biết việc sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều không tốt, nhiều người vẫn chấp nhận vì chưa tìm được phương án khác.

Anh Nguyễn Thanh Liêm (ở phường Trấn Biên), cha của 2 cậu bé cho biết: Cả tuần 2 con ở nhà với nhau. Hôm nay ngày nghỉ nên tôi dẫn các con ra quán thư giãn. Lúc mới vào quán, mấy cha con cùng trò chuyện được vài phút, tôi bận điện thoại giải quyết công việc, khi vừa quay lại thì các con đã vào trận game rồi.

Anh Liêm kể: Từ ngày nghỉ hè đến nay, tụi nhỏ chỉ học tiếng Anh vào buổi tối, ban ngày vợ chồng tôi đi làm để 2 anh em ở nhà tự chơi với nhau. Con còn nhỏ, vợ chồng tôi không yên tâm nên dặn các con chỉ chơi ở nhà. Nhưng đến nay, 2 con bắt đầu thức khuya, ngủ dậy muộn, ít vận động và thường khó chịu khi bị nhắc cất điện thoại.

“Dịp cuối tuần, tôi rủ con ra công viên đá bóng nhưng các cháu cứ xin xem hết đoạn video này đến đoạn video khác, đến lúc ngẩng lên thì trời đã chiều. Lo con nghiện điện thoại nhưng không thể cấm vì con cần điện thoại để liên lạc khi cần thiết. Gia đình quyết định giới hạn thời gian sử dụng điện thoại của con, đồng thời dành nhiều thời gian hơn để cùng con đạp xe, chăm sóc cây xanh hoặc tham gia các hoạt động ngoài trời” - anh Liêm cho biết.

Cô Trần Thanh Hà, giáo viên THCS ở phường Trảng Bom chia sẻ: Sau mỗi kỳ nghỉ hè luôn có một số học sinh trở lại trường với biểu hiện thiếu tập trung, ngại tham gia hoạt động tập thể. Trong các giờ ra chơi, câu chuyện về game hay những đoạn video trên mạng xã hội dần thay thế những cuộc trò chuyện về các hoạt động hè.

Ông Trịnh Phúc, Trưởng phòng Tâm lý lâm sàng, Phòng khám chuyên khoa Tâm thần Minh Trí (phường Trấn Biên) chia sẻ: Điện thoại không phải là nguyên nhân của mọi vấn đề. Điều đáng lo là thiết bị số đang dần thay thế những trải nghiệm cần thiết cho sự phát triển của trẻ như: vận động, giao tiếp và khám phá cuộc sống.

“Nhiều phụ huynh tìm đến tư vấn vì con dành gần như cả ngày cho chiếc điện thoại, thức khuya, ngủ ngày, ít trò chuyện với người thân và dễ cáu gắt khi bị “ngắt kết nối”. Tuy nhiên, cấm đoán hay tịch thu điện thoại không phải là giải pháp. Muốn trẻ rời màn hình điện thoại, cha mẹ cần tạo cho con những hoạt động hấp dẫn hơn” - ông Phúc chia sẻ.

Theo ông Phúc, sự phát triển của các nền tảng video ngắn và trò chơi trực tuyến với cơ chế liên tục gợi ý nội dung mới cũng khiến trẻ khó kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị nếu thiếu sự đồng hành của gia đình.

Ðiều trẻ cần là người đồng hành

Nếu trước đây, nhiều người cho rằng trẻ gắn với điện thoại thông minh vì thiếu nơi vui chơi thì thực tế tại Đồng Nai cho thấy, ngay từ đầu kỳ nghỉ hè, nhiều hoạt động dành cho thiếu nhi đã được triển khai rộng khắp. Điển hình như lần đầu tiên Lễ hội Thiếu nhi thành phố Đồng Nai được tổ chức với quy mô lớn ngay từ những ngày đầu kỳ nghỉ hè 2026. Lễ hội mang đến nhiều không gian trải nghiệm sáng tạo, trò chơi dân gian, hoạt động kỹ năng và giao lưu văn hóa - văn nghệ. Dịp này, Hội đồng trẻ em thành phố Đồng Nai cũng chính thức ra mắt, tạo thêm diễn đàn để trẻ em bày tỏ ý kiến, nguyện vọng của mình.

Không chỉ ở cấp thành phố, các phường, xã cũng đồng loạt tổ chức chuỗi hoạt động hè và Tháng hành động vì trẻ em năm 2026. Tại các khu phố, nhà văn hóa, trường học, nhiều lớp năng khiếu, kỹ năng sống, hoạt động văn hóa, thể thao, tuyên truyền phòng, chống đuối nước, tai nạn thương tích được triển khai, giúp trẻ có thêm cơ hội vui chơi và rèn luyện ngay tại nơi sinh sống. Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng năm 2026 cũng được tổ chức tại 13 cụm xã, phường, tạo sân chơi khoa học cho học sinh… Đặc biệt, Giải bóng đá nhi đồng, Cúp Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai - C.P. Việt Nam lần thứ 21-2026 cũng đã khởi tranh từ giữa tháng 6…

Có thể thấy, sân chơi dành cho trẻ trong dịp hè không hề thiếu, điều còn thiếu ở nhiều gia đình là thời gian và sự chủ động đồng hành của cha mẹ. Không ít phụ huynh biết địa phương tổ chức các hoạt động hè nhưng vì bận rộn nên chưa kịp tìm hiểu thông tin, đăng ký hoặc đưa đón con tham gia.

Chỉ cần mỗi tuần cha mẹ dành thời gian đưa con đến tham gia một lớp năng khiếu, một câu lạc bộ thể thao, một buổi sinh hoạt hè hoặc đơn giản là cùng đọc sách, đạp xe, nấu ăn hay về thăm ông bà cũng đủ để trẻ có thêm những trải nghiệm đáng nhớ.

Phát biểu khai mạc hè và Lễ hội Thiếu nhi thành phố năm 2026, Phó Bí thư Thành đoàn, Chủ tịch Hội Sinh viên thành phố, Chủ tịch Hội đồng Đội thành phố Nguyễn Trần Phương Hà nhấn mạnh: Mùa hè là khoảng thời gian để các em nghỉ ngơi, vui chơi, khám phá và trải nghiệm những điều mới mẻ sau một năm học tập. Chính vì vậy, việc tổ chức các hoạt động hè không chỉ nhằm tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích mà còn thể hiện sự quan tâm sâu sắc của các cấp, ngành và toàn xã hội đối với thế hệ măng non của thành phố.

Có thể thấy các cấp, ngành, cơ quan, doanh nghiệp luôn nỗ lực tạo ra nhiều sân chơi lành mạnh, đa dạng để thiếu nhi được vui chơi, rèn luyện trong dịp hè. Tuy nhiên, hiệu quả của các hoạt động sẽ cao hơn khi gia đình cùng đồng hành, tạo điều kiện để trẻ tham gia thường xuyên.

Mùa hè chỉ kéo dài vài tháng nhưng những trải nghiệm trong khoảng thời gian ấy có thể theo trẻ suốt nhiều năm sau đó. Điện thoại thông minh là công cụ hữu ích của cuộc sống hiện đại, nhưng không thể thay thế những buổi chiều chạy nhảy cùng bạn bè, những giờ học năng khiếu hay những lần cùng cha mẹ khám phá cuộc sống. Và đó cũng là điều mà mỗi đứa trẻ xứng đáng có được trong kỳ nghỉ hè của mình.

Kim Liễu