Ngày Quốc tế trẻ em gái (11-10): Trao quyền tự quyết cho trẻ em gái

Ngày 11-10 hằng năm được Liên hợp quốc chọn là ngày Quốc tế trẻ em gái, nhằm nâng cao nhận thức về những thách thức mà trẻ em gái phải đối mặt, đồng thời thúc đẩy trao quyền và bảo đảm đầy đủ các quyền con người của các em.

Qua đó khẳng định, trẻ em gái có quyền được sống an toàn, khỏe mạnh, được học tập, phát triển và tự quyết định tương lai của mình.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên (thứ 5, từ trái qua) trao giải cho các cá nhân, tập thể đạt giải Cuộc thi Tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh trên nền tảng số. Ảnh: Cục Dân số

Chấm dứt nạn tảo hôn

Thông điệp của ngày Quốc tế trẻ em gái năm nay là “Chấm dứt nạn tảo hôn và đầu tư cho quyền của trẻ em gái!”. Đây không chỉ là câu chuyện của những cộng đồng còn tồn tại hủ tục lạc hậu mà còn đặt ra yêu cầu phải tạo cơ hội để trẻ em gái được tiếp tục đến trường, được bảo vệ trước bạo lực, được tiếp cận các dịch vụ y tế, an sinh xã hội và có tiếng nói trong những quyết định liên quan đến cuộc đời mình.

Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), cứ 5 trẻ em gái trên thế giới thì có 1 em kết hôn trước 18 tuổi; khoảng 650 triệu phụ nữ và trẻ em gái hiện nay từng kết hôn khi còn nhỏ. Gần 1/4 trẻ em gái trong độ tuổi 15-19 đã từng kết hôn hoặc có bạn tình, từng trải qua bạo lực do bạn tình gây ra. Trẻ em gái từ 15-19 tuổi cũng có nguy cơ rơi vào tình trạng không được học tập, không có việc làm hoặc không được đào tạo nghề cao gấp đôi trẻ em trai.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, những con số trên cho thấy, bảo vệ trẻ em gái không thể chỉ dừng lại ở những lời chúc hay một ngày kỷ niệm. Đó phải là quá trình lâu dài, bắt đầu từ việc thay đổi cách nhìn của mỗi gia đình về giá trị của con gái.

Bác sĩ chuyên khoa II Hoàng Lê Minh Tuấn, Trưởng khoa Phụ sản, Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai cho biết: Trên thực tế có không ít trẻ em gái đã mang thai và sinh con khi chưa tròn 18 tuổi. Mang thai và sinh con khi còn quá nhỏ có thể để lại nhiều hệ lụy đối với sức khỏe, tâm lý và tương lai của trẻ em gái. Về sức khỏe, cơ thể ở tuổi vị thành niên chưa phát triển hoàn toàn, do đó thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ thiếu máu, tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật, sinh khó, nhiễm trùng sau sinh và các biến chứng sản khoa khác. Trẻ sinh ra từ mẹ vị thành niên cũng có nguy cơ sinh non, nhẹ cân và gặp vấn đề sức khỏe trong giai đoạn sơ sinh cao hơn.

Về tâm lý - xã hội, mang thai sớm có thể khiến trẻ phải đối mặt với nhiều lo lắng, mặc cảm, áp lực gia đình và cộng đồng; đồng thời dễ bị gián đoạn hoặc bỏ học, hạn chế cơ hội học nghề, việc làm và phát triển tương lai. Đặc biệt, khi chưa có đủ kiến thức, kỹ năng và điều kiện kinh tế để làm mẹ, trẻ vị thành niên có thể gặp nhiều khó khăn trong chăm sóc con, xây dựng cuộc sống ổn định.

Năm 2025, tỷ số giới tính khi sinh ở Việt Nam là 110 bé trai/100 bé gái trong khi mức cân bằng sinh học tự nhiên khoảng 106 bé trai/100 bé gái. Nếu tỷ số giới tính khi sinh vẫn giữ nguyên như hiện nay, dự báo Việt Nam sẽ dư thừa 1,5 triệu nam giới từ 15-49 tuổi vào năm 2039. Điều đó sẽ dẫn tới nguy cơ phá vỡ cấu trúc gia đình, một bộ phận nam giới sẽ phải kết hôn muộn, không có khả năng kết hôn, gia tăng tình trạng buôn bán phụ nữ, trẻ em gái, mại dâm, bạo hành giới, tội phạm xuyên quốc gia...

Vì trẻ em gái từ nền tảng số

Vì nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có tư tưởng “trọng nam khinh nữ” mà những năm gần đây, tình trạng chênh lệch giới tính khi sinh ở Việt Nam khá cao. Sự chênh lệch này có thể gây nên nhiều hệ lụy trong tương lai và hiện là một trong những thách thức lớn của công tác dân số.

Với mục tiêu thay đổi nhận thức của cộng đồng về vấn đề giới, Cục Dân số (Bộ Y tế) đã tổ chức Cuộc thi Tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh trên nền tảng số. Sau 1 tháng triển khai, Ban tổ chức đã tiếp nhận hơn 94,7 ngàn bài dự thi trên toàn quốc. Mỗi bài thi là một câu chuyện, mô hình và giải pháp nhằm giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, tôn vinh giá trị của phụ nữ, trẻ em gái và thúc đẩy bình đẳng giới.

Phát biểu tại lễ trao giải Cuộc thi Tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh trên nền tảng số mới đây, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết: Không chỉ dừng lại ở cuộc thi, thông điệp về trẻ em gái đang được đặt trong một cách tiếp cận rộng hơn. Đó là nâng cao vị thế của phụ nữ và trẻ em gái, xóa bỏ định kiến giới, nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi và bảo đảm mọi trẻ em đều có cơ hội phát triển bình đẳng.

Để giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho rằng, mỗi người hãy cùng thay đổi tư tưởng, nhận thức, hãy đón nhận mỗi đứa trẻ được sinh ra bằng tình yêu thương như nhau, bất kể là trai hay gái. Hãy trao cho trẻ em gái những quyền mà các em được hưởng, để mỗi bé gái được đến trường thay vì phải lấy chồng sớm; một cô gái được lựa chọn nghề nghiệp thay vì bị định hướng bởi những khuôn mẫu giới; một người phụ nữ được tôn trọng trong gia đình và xã hội…

Hạnh Dung