35 năm cải thiện, nâng cao đời sống nhân dân Đồng Nai (1975 - 2010)
Kỳ 5: Gắn đào tạo nghề với giải quyết việc làm

Là một trong những địa phương có dân số tăng cơ học nhanh do lượng lao động nhập cư đổ về hàng năm, Đồng Nai luôn đứng trước áp lực của công tác giải quyết việc làm và đào tạo nghề cho người lao động...

Là một trong những địa phương có dân số tăng cơ học nhanh do lượng lao động nhập cư đổ về hàng năm, Đồng Nai luôn đứng trước áp lực của công tác giải quyết việc làm và đào tạo nghề cho người lao động...

* Nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề

Nguyễn Hoàng Anh, học sinh lớp trung cấp  điện - điện lạnh của Trường cao đẳng nghề  Đồng Nai đã đoạt huy chương đồng nghề điện lạnh tại Hội thi tay nghề trẻ ASEAN tổ chức tại Malaysia năm 2008. Đến năm 2009, Hoàng Anh tiếp tục tham dự Hội thi tay nghề trẻ thế giới tổ chức tại Canada và được xếp thứ 15 trong 21 nước dự thi. Hiện Hoàng Anh đang làm trợ giảng tại trường này và đang tiếp tục theo học đại học. Anh là một trong số những người trưởng thành từ trường nghề...

Trong suốt thời gian qua, Đồng Nai luôn chú trọng công tác đào tạo và phát triển mạng lưới dạy nghề, bởi đây là cơ sở để nâng cao chất lượng và giá trị lao động. Tuy nhiên, đến năm 2000, toàn tỉnh chỉ mới có 32 cơ sở dạy nghề, trong đó có 9 trường nghề và 14 trung tâm dạy nghề, phần lớn đều là đơn vị nhà nước. Việc xây dựng và chuyển đổi bộ máy tổ chức, cán bộ và cơ sở vật chất, thiết bị dạy nghề vừa thiếu vừa yếu, chưa đáp ứng được nhu cầu xã hội. Tỉ lệ đào tạo nghề giai đoạn ấy cũng chỉ ở mức khoảng 15%, đạt thấp so với mục tiêu. Ngoài ra, có  khoảng 50% số lao động lớn tuổi có trình độ học vấn thấp, không có tay nghề nên không thể đưa vào làm tại các doanh nghiệp. Vì vậy, việc đào tạo nghề phù hợp nhằm giải quyết việc làm cho đối tượng này là một trong những mục tiêu hàng đầu của công tác dạy nghề.

Học viên Trường cao đẳng nghề Đồng Nai trong giờ thực hành.

Với chủ trương xã hội hóa lĩnh vực đào tạo nghề, từ năm 2001 trở đi, nhiều cơ sở dạy nghề tư nhân đã ra đời, nhanh nhạy đáp ứng nhu cầu đào tạo nghề. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng chủ động đào tạo tay nghề ngắn hạn cho lao động để đáp ứng nhu cầu của mình. Chỉ 9 năm sau, toàn tỉnh đã có 67 cơ sở dạy nghề đảm bảo tiêu chuẩn, trong đó các cơ sở ngoài công lập chiếm 62,6%. Nhiều trường nghề đã được đầu tư mạnh về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy nghề hiện đại, đáp ứng thực tế và tạo nên "thương hiệu" mạnh trong việc cung ứng nguồn nhân lực cho doanh nghiệp, như: Trường cao đẳng nghề Đồng Nai, Trường cao đẳng nghề số 8, Trường cao đẳng nghề Lilama 2... Số lượng giáo viên cũng tăng nhanh, từ 893 người vào năm 2005 đến nay đã là 2.263 người, tăng gấp 2,5 lần, trong đó gần 11% giáo viên có trình độ sau đại học.

Trong 5 năm 2005-2009, đã có gần 234 ngàn người được  đào tạo trình độ từ trung cấp nghề trở  lên, trên 200 ngàn người được đào tạo trình độ sơ cấp nghề. Tỉ lệ lao động được  đào tạo nghề nâng dần lên, từ 32% vào năm 2005 lên đến hơn 39% vào năm 2009. Nhưng quan trọng hơn, số lao động nông thôn được đào tạo nghề đang ngày một tăng. Chỉ riêng trong năm 2009 đã có hơn 5 ngàn lao động nông thôn, phần lớn là phụ nữ và người lớn tuổi được đào tạo các nghề ngắn hạn như nấu ăn, cắt tóc, trang điểm, chăm sóc cây cảnh... với kinh phí trên 5 tỷ đồng, tăng 25% so với năm 2008. Với những nghề phù hợp, lao động nông thôn có thể kiếm việc làm ngay và tăng thêm thu nhập.

* Tập trung giải quyết việc làm cho người lao động

Từ Quảng Trị, chị Nguyễn Thị Ánh Nguyệt theo bạn bè vào Đồng Nai làm công nhân dù không một người thân thích ở đây. Chị Nguyệt kể, đất quê nhà cằn cỗi, làm ruộng oằn lưng mỗi năm cũng không đủ sống, nên đành tha phương lập nghiệp. Gặp đợt Công ty Dona Victor đang tuyển công nhân, sau một tháng học việc, chị Nguyệt được ký hợp đồng lao động. Anh Lê Phúc Tuấn, chồng chị cũng là người đồng cảnh ngộ, từ quê Hà Tĩnh vào Đồng Nai làm công nhân. Cưới nhau được 3 năm, anh chị đang dành dụm tiền để mua đất cất nhà, an cư nơi vùng đất mới.

Công nhân trên dây chuyền sản xuất ở Công ty cổ phần may Đồng Nai.

Hàng năm, lượng lao động ngoại tỉnh như chị Nguyệt, anh Tuấn đổ về Đồng Nai tìm việc làm bình quân khoảng 15 ngàn người. Những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ 20, dù cả nước đã bước vào thời kỳ đổi mới, nhiều thành phần kinh tế hoạt động mở ra cơ hội việc làm cho người dân, nhưng tỉ lệ thất nghiệp toàn tỉnh thời điểm đó vẫn cao, lên đến 10%. Nói nôm na, cứ 10 người thì có 1 người thất nghiệp. Bên cạnh đó, tỉ lệ thời gian sử dụng lao động nông thôn lại thấp, chỉ đạt khoảng 60%, việc chuyển dịch lao động nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ lại chuyển biến chậm. Những nguyên nhân đó đã làm tăng thêm áp lực cho công tác giải quyết việc làm. Nếu không giải quyết cơ bản được vấn đề này, đời sống người dân sẽ chậm được cải thiện.

Cùng với việc kêu gọi đầu tư, mở  các khu công nghiệp, công tác giải quyết việc làm ở Đồng Nai đã có những bước chuyển mạnh mẽ. Chỉ trong khoảng 10 năm đổi mới (1991-2000), đã có gần 200 ngàn lao động được đưa vào các doanh nghiệp, chiếm khoảng 40% tổng số lao động được giải quyết việc làm. Song song đó, nhiều chương trình hỗ trợ giải quyết việc làm trực tiếp như cho vay vốn ưu đãi (chương trình 120), chương trình phát triển kinh tế hộ gia đình, kinh tế trang trại, chương trình hỗ trợ xuất khẩu lao động... đã góp phần giảm tỉ lệ thất nghiệp chủ yếu ở khu vực nông thôn, bố trí lại lao động và khai thác tiềm năng về đất đai, ngành nghề truyền thống địa phương. Ước tính, trong 35 năm qua đã có khoảng 1,6 triệu lao động được giải quyết việc làm, trong đó chủ yếu đưa vào làm tại các doanh nghiệp. Dù năm 2009 tình hình kinh tế gặp nhiều khó khăn nhưng các cơ quan chức năng đã có sự chủ động chuyển đổi việc làm, tạo việc làm mới cho 15 ngàn lao động bị mất việc, đồng thời giải quyết việc làm mới cho 85 ngàn lao động khác.

Một trong những điểm nhấn của công tác giải quyết việc làm, là việc xây dựng các ngày hội việc làm - tiền đề hình thành Sàn giao dịch việc làm sau này. Cô Lý Thanh Thi, nhân viên Phòng Nhân sự Công ty Chang Shin nhận xét, Sàn giao dịch việc làm là cầu nối hữu hiệu để doanh nghiệp với người lao động giao tiếp, gặp gỡ, tuyển dụng và tư vấn về việc làm. Hiện nay, định kỳ hàng tháng vào ngày 10, bình quân có khoảng 3 ngàn lao động đến sàn, tham gia các phiên giao dịch trực tiếp về việc làm hoặc giao dịch qua mạng internet. Với hình thức giao dịch mới này, cung - cầu về lao động không những có cơ hội kết nối với nhau, mà còn giúp nắm bắt xu hướng nhu cầu về ngành nghề của doanh nghiệp và xã hội để xây dựng các chương trình, kế hoạch dài hạn về đào tạo nguồn nhân lực. Đây cũng là cơ sở để thành lập Trung tâm tư vấn và cung ứng nguồn nhân lực trên địa bàn và khu vực sau này...

Hà  Lam