Tại sao Mỹ không hài lòng với Thủ tướng Iraq?

Chính quyền Mỹ nay đã công khai bày tỏ sự thất vọng đối với Thủ tướng Nouri Maliki. Tổng thống Bush cũng bắt đầu sử dụng những ngôn từ thẳng thừng hơn nhiều so với trước.

Chính quyền Mỹ nay đã công khai bày tỏ sự thất vọng đối với Thủ tướng Nouri Maliki. Tổng thống Bush cũng bắt đầu sử dụng những ngôn từ thẳng thừng hơn nhiều so với trước. 

Tổng thống Mỹ George W. Bush không hài lòng với Thủ tướng Iraq Nouri Maliki nhưng liệu có còn sự lựa chọn nào hơn? Ảnh AP

"Liệu chính phủ của ông Maliki có đáp ứng được yêu cầu của dân chúng hay không", Tổng thống Bush đã đặt câu hỏi như vậy trong một chuyến thăm tới Canada. Rồi ông nói thẳng: "Nếu không, người dân sẽ thay chính phủ ấy".

Nhấn mạnh thêm thông điệp này, đại sứ Mỹ ở Baghdad Ryan Crocker nhận xét rằng các nỗ lực thúc đẩy hoà giải dân tộc của chính quyền ở Baghdad là "cực kỳ thất vọng". Và ông cảnh báo rằng sự trợ giúp của Mỹ "không phải là một tờ séc trống".

Rõ ràng cảm thấy "bị chạm nọc" nên ông Maliki đã "phản pháo" khi tuyên bố mình là vị Thủ tướng dân bầu và những người khác không nên can thiệp.

Ngày càng mất kiên nhẫn

Những bình luận của các quan chức cấp cao Mỹ chưa là gì so với Thượng nghị sĩ Carl Levin, một thành viên Dân chủ. Hôm 20/8, ông này thậm chí đã kêu gọi Quốc hội Iraq phế truất Thủ tướng Maliki.

Giới chức Mỹ đang tỏ dấu hiệu rằng chính quyền Washington đang ngày càng mất kiên nhẫn.

Mục tiêu trong chiến lược của Mỹ hiện nay là mua thời gian cho chính phủ Iraq thực hiện các bước tiến về chính trị. Đó là một biện pháp quân sự cho một giới hạn chính trị.

Nhưng không những không đạt được tiến bộ, chính quyền của Thủ tướng Maliki rõ ràng là đang ngày càng chia rẽ. Gần như tất cả các bộ trưởng Sunni hoặc từ chức hoặc tẩy chay các cuộc họp của Nội các.

Tuyên bố là một chính phủ đoàn kết dân tộc vốn không mấy thuyết phục của họ giờ chỉ là một cụm từ sáo mòn và cũ rích. Nỗ lực triệu tập "một hội nghị thượng đỉnh" của lãnh đạo các phe phái chính trị tại Iraq cũng chẳng đi đến đâu.

Nhiều người Sunni mất lòng tin vào một chính phủ đa số thành viên Shiite mà họ xem là không hề đồng cảm với mong muốn của mình. Không ít người đi xa hơn khi coi đó là một chính phủ được Iran hậu thuẫn có khuynh hướng chống lại cộng đồng thiểu số Ảrập Sunni.

Còn lựa chọn nào hơn? 

Adel Abdul Mahdi được xem là một người có thể thay thế ông Maliki. Ảnh AP

Một số người Shiite nghĩ rằng các nước Ảrập Sunni láng giềng đang liên kết với nhau để thay thế chính phủ của ông Maliki bằng một chính phủ khác thân thiện hơn với họ.

Quốc hội Iraq hiện đã ngưng họp cho đến đầu tháng 9. Một số thông tin cho rằng "hội nghị thượng đỉnh" bị trì hoãn nhiều như vậy chắc chắn sẽ không thể diễn ra trước mốc thời gian này.

Có hai cái tên thường xuyên được nhắc đến có khả năng sẽ thay thế ông Maliki. Đó là Adel Abdul Mahdi - thành viên của Hội đồng Hồi giáo Tối cao Iraq, một người thuộc cánh Shiite - và cựu Thủ tướng Iyad Allawi, một người theo chủ nghĩa dân tộc thế tục.

Tuy nhiên, ông Mahdi sẽ gặp phải sự phản đối của cánh Shiite Moqtada Sadr, một đối thủ quyết liệt của Hội đồng Tối cao. Trong khi đó, ông Allawi thì không nhận được sự ủng hộ của tất cả những người Hồi giáo Shiite.

Trong bất cứ trường hợp nào, còn lâu mới có thể ngã ngũ rằng trong các điều kiện hiện nay, vị lãnh đạo nào của Iraq có thể làm tốt hơn. Thay ngựa không phải là một sự lựa chọn thiết thực của Mỹ.

Những lời phàn nàn về Thủ tướng Iraq Maliki dường như là để tăng cường áp lực lên nhà lãnh đạo này chứ không phải để buộc ông phải ra đi. (Theo BBC)