Tăng lương tối thiểu trong khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI):
Các doanh nghiệp đã được báo trước!

Thứ trưởng Bộ LĐ - TBXH Lê Duy Đồng

Ông Lê Duy Đồng, Thứ trưởng Bộ Lao động - thương binh và xã hội (LĐ - TBXH) đã khẳng định như vậy tại cuộc họp báo giới thiệu Nghị định 03 của Chính phủ về việc tăng mức lương tối thiểu đối với lao động Việt Nam trong khu vực FDI. Tại cuộc họp báo, Thứ trưởng Lê Duy Đồng cũng đã trả lời nhiều câu hỏi của các nhà báo.

* PV: Thưa Thứ trưởng, phải chăng là chúng ta bị động trong việc ban hành Nghị định và chịu sức ép từ các vụ đình công liên tiếp gần đây?

- Ông Lê Duy Đồng: Nghị định 03 không phải là một việc làm bị động mà đã có một lộ trình, thời gian chuẩn bị từ trên 1 năm nay. Tại thông báo số 176 ngày 6-9-2004 của Văn phòng Chính phủ khi làm việc với Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam cũng đã giao cho Bộ LĐ - TBXH phối hợp với Tổng LĐLĐ Việt Nam, Phòng thương mại công nghiệp Việt Nam và các bộ, ngành có liên quan tổ chức xây dựng đề án này. Việc cải cách tiền lương gồm cải cách mức lương tối thiểu đối với doanh nghiệp (DN) trong nước và DN FDI. Quá trình này rất công phu vì chúng ta phải lấy ý kiến của các nhà đầu tư, của các ban, ngành, của các đoàn thể, của các bộ, nhất là làm sao để bảo đảm được lợi ích của nhà nước, nhà đầu tư và người lao động. Vì vậy, quá trình chuẩn bị phải rất kỹ. Gần đây nhất, sau khi làm việc với Đoàn chủ tịch của Tổng LĐLĐ Việt Nam, Chính phủ đã ra thông báo trong công văn số 26 của Văn phòng Chính phủ ngày 8-12-2005 về việc đồng ý đề án nâng lương tối thiểu mà Bộ đã cùng với Liên đoàn chuẩn bị sau khi lấy ý kiến. Nhưng trong quá trình ra nghị định, do một số thủ tục hành chính nên việc ban hành hơi chậm, chứ không phải là một việc làm bị động. Và chúng tôi cũng đã báo trước cho các nhà đầu tư là sẽ có chuyện tăng lương tối thiểu này để họ chuẩn bị đưa vào kế hoạch. Tại một số cuộc đình công ở TP. Hồ Chí Minh và Bình Dương, khi các công nhân đưa ra yêu cầu này, các DN cũng đã chấp nhận.

* Theo Nghị định, một số huyện của Bình Dương lại có mức lương tối thiểu ở mức 2, tức ngang với thành phố Biên Hòa, Vũng Tàu, trong khi một số huyện của Đồng Nai như Long Thành, Trảng Bom lại ở mức 3, mức thấp nhất. Vậy Nghị định căn cứ vào những tiêu chí nào để định mức lương tối thiểu cho các khu vực khác nhau, thưa ông?

- Việc quy định các mức lương tối thiểu theo vùng, theo ngành đã được cụ thể tại điều 56 của Bộ Luật lao động. Hiện nay, theo Nghị định 118, mức lương tối thiểu ở khu vực DN trong nước là 350 ngàn đồng. Riêng đối với khu vực DN FDI, việc áp dụng mức lương tối thiểu khác nhau theo từng khu vực bắt đầu từ quyết định số 385 ban hành năm 1992 chia thành ba vùng trả lương. Có tỉnh đề nghị phải điều chỉnh lại các vùng cho hợp lý hơn. Nhưng qua khảo sát thì giá tiền công vừa qua ở các vùng, cho thấy cơ sở để làm căn cứ cho điều chỉnh khác đi chưa thật chín muồi. Vì vậy, sau khi nghiên cứu giá tiền công hiện hành, chúng tôi thấy ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh các loại giá dịch vụ, chi phí cao hơn và tiền công thị trường cũng cao hơn, nên áp dụng ở mức 870 ngàn. Nếu bây giờ điều chỉnh mức giá tiền công ở Đồng Nai bằng với mức giá của TP. Hồ Chí Minh thì quan hệ cung cầu lao động lại trở nên chênh lệch, khó khăn cho TP. Hồ Chí Minh trong việc thu hút lao động. Vì vậy, đây chính là bài toán phát triển các vùng trọng điểm, chúng ta phải tính toán các quan hệ để đảm bảo cho cả vùng phát triển, tránh sự biến động lao động gây khó khăn trong nội bộ vùng.

* Khoản 2 điều 2 của Nghị định quy định mức tiền lương thấp nhất trả cho người lao động đã qua học nghề, kể cả lao động do doanh nghiệp tự dạy nghề phải cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu. Ông có thể giải thích rõ hơn thế nào là lao động đã qua đào tạo?

- Trước đây các quyết định của Bộ LĐ - TBXH đã quy định rõ DN không được trả cho lao động đã qua đào tạo nghề mức lương tối thiểu vốn dành cho lao động giản đơn không qua đào tạo trong điều kiện lao động bình thường. Trước đây, chúng ta không "lượng hóa" việc DN phải trả cho lao động đã qua đào tạo nghề cao hơn bao nhiêu. Vì vậy trong thực tế, nhiều doanh nghiệp chỉ trả thêm cho người đã qua đào tạo nghề 1% hay 2% trên mức lương tối thiểu, không đảm bảo được khoảng cách giữa lao động đã qua đào tạo và chưa qua đào tạo. Từ thực tế đó, sau khi lấy ý kiến của các bộ, tham khảo hệ thống lương do Nhà nước quy định, chúng tôi thấy cần phải quy định mức chênh lệch thấp nhất này. Vậy hiểu lao động "đã qua đào tạo nghề" là thế nào? Theo các quy định trong luật giáo dục và các quy định về học nghề, quy định liên thông đào tạo nghề, có 3 cấp học trình độ gồm sơ cấp, trung cấp và cao đẳng học nghề. Quy định về học nghề của Chính phủ đã có, cứ chiếu văn bản là sẽ hiểu. Nếu nghị định giải thích ra thì sẽ rất lan man mà cũng không hết được. Nhưng một nguyên tắc là đã qua học nghề rồi thì DN không được dùng mức lương tối thiểu cho lao động. Mức lương tối thiểu ở đây chỉ là mức sàn thấp nhất mà DN trả cho lao động giản đơn chưa qua đào tạo trong điều kiện làm việc bình thường.

Gần 2.600 công nhân Công ty Nam Yang (khu công nghiệp Amata, Biên Hòa) đình công yêu cầu công ty tăng lương